PlusBeeldspraak

In de winter van 2021 leiden alle wegen naar Omsk

Het is winter. Buiten snijdt de oostenwind door de ziel, binnen verzetten we de zinnen met twee kostelijke films op lange latten en bijpassende muziek.

The Grand Budapest Hotel 
 Beeld Fox Searchlight
The Grand Budapest HotelBeeld Fox Searchlight

En toen was er ineens sneeuw, nog meer sneeuw en ijs. Dat was een poos geleden. Het valt niet te voorspellen of en wanneer het er ooit weer van komt, dus nemen we de striemende windvlagen, akelige wintertenen en verraderlijke wegen voor lief. Koning Winter, kom maar binnen met je ongemakken. En breng ons van klein tot groot even weg van de sores. Zolang we dubbel glas, centrale verwarming en genoeg boerenkool hebben, redden we het wel.

Mocht het onverhoopt wat minder goed gaan, dan zijn er altijd nog de kunsten om de zinnen te verzetten en het ­gemoed op te krikken. Dat luistert nauw, het is een kwestie van persoonlijke smaak en temperament. Maar er zijn ­genoeg winterfilms, -klanken en -liederen om te koesteren. Die treffen doel en maken het jeuken van de wintertenen overkomelijk, omdat ze onderstrepen dat Koning Winter ons ook veel goeds heeft gebracht.

Er zijn geen fraaiere winterklanken dan die van wijlen Jean Sibelius, die zich jaren in de schemering van de uitgestrekte Finse wouden ophield voor hij me twee maanden geleden met zijn Vierde symfonie in vervoering bracht. Tijdens een eindeloze zomeravond in Helsinki vertelden twee Finnen me ooit wat winter is: maanden duisternis met dodelijke temperaturen en nooit genoeg drank om het ongemak de baas te worden. Ze keken er ernstig bij en ­deden er verder het zwijgen toe. Sibelius had er geen enkel woord voor nodig: zijn Vierde horen, is de winter voelen.

Bloeddrinkende adelstand

De Finnen hebben Sibelius, wij hebben Drs. P. In diens oergeestige hit Dodenrit verhaalt de zanger en tekstdichter over een hachelijk gezinsuitje naar Omsk in de Siberische winter, waar hun trojka wordt belaagd door hongerige wolven. Dat was een morbide meezinger voor het hele gezin in 1974: ‘Trojka hier, trojka daar. Kijk daar loopt een adelaar. Trojka hier, trojka daar. Is hier ook een abattoir?

Het lied werkt nog steeds op de lachspieren, maar stemt ook vrolijk omdat het me altijd doet denken aan Met jouw tanden in mijn nek. Die film uit 1967 begint met een trojkarit door Transsylvanië, waar hongerige wolven het ook op de passagiers van de paardenslee hebben voorzien.

Achter de geinige Nederlandse filmtitel gaat Roman ­Polanski’s Dance of the Vampires schuil. Het is een kostelijke winterkomedie over twee stuntelende vampierjagers, die in een Oost-Europees bergmassief op de lange latten bij het kasteel van Graaf von Krolock belanden. De heren denken er voortvarend met de bloeddrinkende adelstand te kunnen afrekenen, maar vleermuisprofessor Abronsius raakt in de ban van het intellect van de belezen graaf en zijn assistent Alfred wordt smoorverliefd op een ontvoerde herbergiersdochter.

De opbloeiende liefde tussen regisseur annex vampier­jager Polanski en actrice Sharon Tate spat van het doek. Het liep slecht met hen af: ze trouwden en waren in blijde verwachting toen zij in de zomer van 1969 werd vermoord, waarna hij zich in de loop der jaren diep in de nesten werkte. Dat kan de vonk die in Dance of the Vampires tussen beiden overslaat niet doven; die is voor de eeuwigheid vast­gelegd. Dat is de magie van cinema.

Quentin Tarantino deed er nog een schepje bovenop: hij herschreef hun dramatische einde in Once Upon a Time… in Hollywood. Dat ontroerde me.

Lichtvoetige draai

Roman Polanski en Drs. P. zijn niet de enigen die een aanstekelijk lichtvoetige draai gaven aan de ontberingen van de strenge winters in het Oosten. Wes Anderson trad in ­Polanski’s voetspoor met zijn meesterwerk The Grand ­Budapest Hotel, met een komische draai aan het verval van een fictieve Oost-Europese adelstand. De Amerikaan is een verklaard liefhebber van het werk van de Pool. Zijn doldwaze misdaadklucht kan eveneens bogen op een ­ensemble vol karikaturale types, die elkaar in weelderig gestileerde decors voortdurend een hak zetten, achtervolgen en naar het leven staan.

In de oogstrelende vampierkomedie en de briljante misdaadklucht geeft een melancholieke ondertoon gewicht aan de frivole fratsen. Er kan hard gelachen worden, maar we kijken naar werelden die onherroepelijk zullen verdwijnen. Het is bizar om in een echte winter tijdens een ­serieuze pandemie te beseffen dat de twee gekoesterde sneeuwkomedies een olijk slotwoord hebben waarin de verteller een catastrofale virusverspreiding aankondigt. Bij Polanski gaat het om vampirisme, bij Anderson is het ‘de Pruisische Griep’. Daar konden we een jaar geleden nog onbekommerd om lachen.

In de winter van 2021 leiden alle wegen naar Omsk. Dat is een mooie stad, als we de betreurde Drs. P. mogen geloven. Maar net iets te ver weg.

Dance of the Vampires verscheen onder de Amerikaanse titel The Fearless Vampire Killers op dvd en regiovrije Amerikaanse blu-ray (Warner Archives), en is te zien op Google Play.

The Grand Budapest Hotel verscheen op dvd en blu-ray bij Fox en is te zien op 6 vod (video on demand)-kanalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden