In de Amerikaanse Prinses beleef je de geschiedenis vanuit de upper class ****

Een biografie van iemand die niemand kent, zelfs tot voor kort de biografe niet: het is een waagstuk. Historica Annejet van der Zijl stuitte in 2009 op Allene Tew (1872-1955) als bijvangst in haar promotieonderzoek naar wijlen prins Bernhard. 'Nog diezelfde middag dacht ik: over deze vrouw ga ik een boek maken', schrijft ze in De Amerikaanse prinses.

Beeld webupload

Dat is 'in eerste instantie een romantische notie': een oude dame die in haar huis aan zee terugblikt op haar leven. Het is echter ook Van der Zijls 'fascinatie' met iemand die na zware tegenslagen niet bij de pakken neerzit, maar zich telkens weer opricht en gretig vooruitblikt naar nieuwe mogelijkheden.

Allene Tew groeit op in een pioniersstadje bij het Eriemeer, in het oosten van de staat New York, en je proeft de rusteloze ondernemingslust van die tijd. Ze trouwt een telg uit een vooraanstaande familie, die haar niet accepteert, maar ze vecht zich een weg naar aanvaarding. Haar drie kinderen overlijden jong.

Twee van haar vijf (!) echtgenoten sterven tijdens hun huwelijk, terwijl ze haar al zijn ontglipt door hun onbedwingbare goklust. Haar man Tod zet onbewogen duizend dollar in bij onbenullige weddenschappen (welke kant zal deze vlieg opvliegen) en verspeelt in één jaar een miljoen. Het is de Gilded Age, de opmars van een ongebreideld roverskapitalisme en ongekende extravagantie: diners voor 36 gasten - te paard, een hotel dat wordt verbouwd tot imitatie-Versailles voor een bal in de trant van het Franse hof!

Dat is het mooie van dit boek. Al heb je het gevoel dat je in dit met veel vaart en effectief - zij het soms met een overbodige hang naar dramatiek - geschreven boek nauwelijks doordringt tot de hoofdpersoon, je beleeft aan haar hand de wereldgeschiedenis tussen 1870 en 1950, bezien vanuit de upper class.

Al geldt Allene in de roddelpers als 'New Yorks treurigste weduwe', ze is ook de 'luxenomade' die langs paleizen en villa's overal ter wereld zwerft.

Tijdens haar derde huwelijk, met een tycoon van General Electric, stort in 1929 het 'goochelsysteem' van aandelen in elkaar en verspeelt zij haar fortuin. Als ze daarna trouwt met een prins van verarmde Duitse adel, Heinricht XXIII Reuss (in welk geslacht alle zonen Heinrich heten, vandaar die nummering) levert haar dat de titel 'prinses' op. En ons uitzicht op de opmars van antisemitisme en nazidom in de hoogste kringen. Als ze ten slotte met een Rus trouwt, belanden we in het gezelschap van de laatste, erfgenamen van de laatste tsaar.

Allene is voor ons van belang doordat ze in Duitsland de jonge Bernhard von Lippe-Biesterfeld leert kennen en hem attendeert op de 25-jarige kroonprinses Juliana, wier moeder Wilhelmina wanhopig op zoek is naar een geschikte huwelijkskandidaat. Het koppelen slaagt en Allene leukt de bruid voldoende op om het huwelijk vruchtbaar te doen zijn: Oranjedynastie gered, monarchie gered.

'Courage all the time' is Allene's levensmotto en daar leefde ze naar, tot in haar sterfhuis aan de Rivièra. De schrijfster vraagt zich af of Allene's victoriaanse levenshouding - je niet laten gijzelen door je verleden maar na leed weer opstaan en dapper voortgaan - een mens niet gelukkiger maakt dan het ons verplicht voorgeschreven eindeloos 'verwerken' van verlies, en het je almaar wentelen in verdriet.

De Amerikaanse Prinses

Ons oordeel: ★★★★☆
Door: Annejet van der Zijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden