PlusBeeldspraak

In 1963 was er al een film die Omicron heette: over een indringer nota bene

Trabucco (Renato Salvatori) verdiept zich in de mensheid in Omicron (1963). Beeld Alamy Stock Photo
Trabucco (Renato Salvatori) verdiept zich in de mensheid in Omicron (1963).Beeld Alamy Stock Photo

Dankzij de zegeningen van het kapitalisme, waaronder Amazon, kunnen we Omicron bestellen. De Italiaanse satire roept de vraag op welke prijs we daarvoor betalen.

Bart van der Put

Kunnen we de grenzen niet beter helemaal dichtgooien? Die ellende komt naar hier omdat we nog steeds de rode loper uitrollen en alles en iedereen van harte welkom heten. Dat is goed voor de economie, hoor je dan. Denk aan de Hollandse koopmansgeest! Daarmee zijn we groot geworden. Handel drijven. De horizon verbreden. Openstaan voor het vreemde, wanneer dat wat oplevert. Niet kleinzerig zijn. Denk groot, groter, grootst!

In 2006 verwees minister-president Jan Peter Balkenende in dit verband naar ‘de VOC-mentaliteit’. Wat in de Gouden Eeuw kon moest opnieuw gebeuren: Nederland opstoten in de vaart der volkeren. Dat ‘JP de MP’ daarbij de Vereenigde Oostindische Compagnie ophemelde werd hem niet in dank afgenomen. Critici verwezen naar rooftochten, uitbuiting, slavernij en kolonisatie. Het was alsof een minister-president nu zou pleiten voor het faciliteren van roofkapitalisten met de mentaliteit van Jeff Bezos. Alsof ons staatshoofd nu zou zeggen: boor direct een gasbel onder de Waddenzee aan, dan kunnen we in de polder nog een datacentrum voor Mark Zuckerberg bouwen. Vind ik leuk!

Er zijn momenten waarop je het gevoel krijgt dat de boven ons gestelden allemaal Oost-Indisch doof zijn omdat het meer oplevert. Zolang de kassa rinkelt, is alles te koop. Dat is de koopmansgeest. Niet zeuren, omzet draaien en winst maken. Kniel voor Mammon!

En prijs Bezos, de opperkoopman die dankzij onze centjes al een paar keer in zijn eigen raket naar de hemel en weer terug vloog. Hij nam een Nederlandse tiener en Captain Kirk mee. Zij gingen uit hun dak. Prijs Bezos, de man die ons in staat stelde om per vliegende post Omicron te importeren. Omicron is de titel van een Italiaanse sciencefictionfilm, die in de laars van Europa op dvd werd uitgebracht en in Bezos’ woud aan Amazonfilialen wortel schiet.

Onzichtbare indringer

De zwart-witfilm van Ugo Gregoretti ging in 1963 in première in de competitie van het filmfestival van Venetië, won daar niets en zou inmiddels allang vergeten zijn ware het niet dat omikron 58 jaar later het woord van de maand werd. Dat is natuurlijk toeval. Omikron had evengoed een wasmiddel kunnen zijn. Of een afvoerontstopper. Maar de film Omicron handelt nota bene over een onzichtbare indringer die in een Noord-Italiaanse stad opduikt om te onderzoeken hoe de mensheid zo snel mogelijk onderworpen kan worden.

De film begint met de vondst van het kadaver van machinebankwerker Angelo Trabucco (Renato Salvatori) op een bouwterrein in Turijn. Een autopsie levert een waslijst aan vragen op, maar het wordt nog gekker wanneer de versteende Trabucco als een mechanische pop tot leven komt. Op dat moment maakt schrijver annex regisseur Ugo Gregoretti de kijker deelgenoot van de verklaring: het lichaam van Trabucco is overgenomen door de buitenaardse verkenner Omicron van de planeet Ultra. Daar zijn ze het vlees allang voorbij. Daarom hapert de besturing van het gastlichaam en ontpopt Omicron zich tot een dwaze klucht. Maar schijn bedriegt.

Het hoesje plaatst de film in een stroming die met de term ‘cinema militante’ wordt aangeduid. Dat verklaart de première in de Venetiaanse competitie: films van politieke oproerkraaiers waren op festivals in de jaren zestig meer dan welkom. Daar komt trammelant van. Daar haal je het nieuws mee en dan doet je festival ertoe. In Italië hield papa nog hardop van Mussolini toen zijn kinderen met het rode boekje van Mao zwaaiden. Polarisatie is van alle tijden. Daar heb je helemaal geen datacentrum van Mark Zuckerberg voor nodig.

Rode rakker

Ugo Gregoretti was een rode rakker. Dat kun je bezwaarlijk vinden, maar als satiricus wist hij van wanten. De mechanische machinebankwerker zonder ziel ontpopt zich op zijn oude werkplek tot de beste fabrieksarbeider die een kapitalist zich kan wensen. Hij eet niet, drinkt niet, plast niet. Hij verricht alle monotone handelingen zonder morren met feilloze precisie in recordtempo. Hij wil niet bij de vakbond en zal nooit staken. Hij is de ideale sorteerder voor een distributiecentrum van Amazon.

Wat zou Gregoretti ervan vinden dat zijn satire nu uitgerekend via Amazon een nieuw publiek bereikt? De satiricus gaf de geest in 2019, maar zou waarschijnlijk verguld zijn geweest met de boete die de Italiaanse mededingingsautoriteit vorige week aan de Amerikaanse slokop oplegde. Amazon moet voor concurrentievervalsing op de Italiaanse webwinkel 1,1 miljard euro boete betalen. Gregoretti zag de bui al hangen. Omicron komt na zijn onderzoek tot de conclusie dat de aarde heel efficiënt geplunderd kan worden: de roofkapitalisten hebben de klus optimaal voorbereid. Een paar duizend infiltranten in de bestuurslagen voldoen om het karwei te voltooien. Gatto nella vaschetta!

Kat in het bakkie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden