PlusHet jaar van

Imam Yassin Elforkani: ‘Je levert heel wat in. Veiligheid, vooral’

‘Als ik thuiskom, zegt mijn vrouw: ‘Yassin, wat heb je nu weer gedaan!’Beeld Jitske Schols

Yassin Elforkani (37), hoofdimam van de Blauwe Moskee, sprak zich uit over het Haga Lyceum en voerde de versterkte gebedsoproep in. ‘ Toen die kabel bleek te zijn doorgeknipt, raakten mensen in paniek.’

Hij zou het rustiger aan gaan doen, Yassin Elforkani, hoofdimam van de Blauwe Moskee in Slotervaart. Maar in maart stond de Amsterdamse moslimgemeenschap op zijn kop, toen inlichtingendienst AIVD schreef dat het islamitische Cornelius Haga Lyceum in verband werd gebracht met terrorisme. Het onderwijs zou antimaatschappelijk zijn, er zouden dubieuze figuren rondlopen. Bewijs werd niet geleverd; inmiddels is de AIVD op de vingers getikt omdat de aantijgingen onvoldoende waren onderbouwd. De schoolbestuurders waren dan ook niet van plan de handdoek in de ring te gooien. Het zette de verhoudingen in de stad op scherp. Dan kun je je, vond Elforkani, als imam niet afzijdig ­houden.

“Het nieuws kreeg een smaakje,” zegt hij. “Mensen ­vroegen zich af: is het waar wat de AIVD zegt? Of is dit gewoon een actie gericht tegen de islam? Niemand wilde zich uitspreken. Toen besloten wij als moskee dat te doen. De informatie van de AIVD leek serieus, en het islamitisch onderwijs is belangrijker dan wie dan ook. Dus wij dachten: als het bestuur vertrekt, is dat goed voor de school. Dat heb ik toen ook gezegd.”

Dat viel niet in goede aarde.

“Er ontstond een gigantische discussie. Het Haga Lyceum maakte het heel persoonlijk. De Facebookpagina van de Blauwe Moskee werd gestructureerd aangevallen. Als ik ging preken, kwamen er vijftig berichten binnen op de site: boycot de preek van Elforkani, want hij heeft zijn ziel verkocht aan de ongelovigen.”

En toen sprak u Femke Halsema.

“De Balie heeft een programma met interviews met bekende mensen, waarbij niemand van tevoren weet wie de vragen gaat stellen. Ze vroegen mij als een van de interviewers van Femke Halsema. Dat was in de periode van de commotie rond het Haga. Die middag vroeg ik haar: ‘Waarom sluit u de school niet?’ Ik weet dat dat niet kan, maar als interviewer moet je alles vragen. Daarna zei ik: er zijn mensen in de stad die denken dat daar terroristen worden opgeleid. Dat stukje is geknipt en online verspreid. Toen ontstond de hype: Yassin Elforkani vindt de kinderen op het Haga Lyceum terroristen. Dat was heel moeilijk. Ouders waren woedend. Die zeiden: u heeft mijn kind als terrorist bestempeld. Weet u wel wat u zegt? Het is wel mijn kind! Dan kan ik wel zeggen: dat was het format, ik was er als interviewer, heb wat voorgelegd – maar zo werkt het niet. Uiteindelijk moest ik zeggen: moet u luisteren, het spijt me. Ik heb dat nooit zo bedoeld.”

U bent jarenlang beveiligd. Was dat nu weer nodig?

“Ik heb me niet echt onveilig gevoeld, maar in zo’n periode ben je scherp. Als ik rustig blijf en schijt heb aan alles wat er gebeurt, heb ik een relaxed leventje. Als ik standpunten inneem, wordt mijn leven iets complexer. En nu… Nu werd mijn leven weer iets complexer.”

Heeft u een gezin?

“Ja, maar dat houd ik graag buiten de openbaarheid.”

Denkt u aan hen als u zich zo uitspreekt?

“Noem me naïef, maar als dit soort dingen spelen, ben ik zo gefocust op wat ik denk dat goed is, dat ik niet besef dat we dingen benoemen. Dat gezellig debatteren helemaal niet zo gezellig is.”

Dat besef je pas als je thuiskomt.

“Precies. Dan zegt mijn vrouw: Yassin, wat heb je nu weer gedaan!”

De tranen staan in zijn ogen, en hij begint een lang verhaal over iets anders, over hoe hij oprecht had gedacht dat het logisch was dat het Hagabestuur zou opstappen, in elk geval voor de publieke schrobbering van de AIVD. “Dit is hoe het hoort in Nederland. Als je liegt over Poetin, leg je je ministerschap neer. En als er aantijgingen tegen je zijn, kun je besluiten te blijven zitten totdat de ander met bewijzen komt, of opstappen zodat de school niet verder beschadigd raakt. Ik dacht echt dat die tweede optie logisch was. Iedereen denkt toch aan een groter belang?”

Waarom was u net nou zo geraakt?

“Als ik mijn leven anders had kunnen inrichten, had ik het gedaan. Je levert heel wat in. Veiligheid, vooral. Mijn gezin houdt rekening met dingen waar andere gezinnen geen rekening mee houden.”

En toch kwam u dit najaar weer met een controversieel voorstel: de versterkte gebedsoproep.

“Er is een grote negativiteit over de islam. Bij het Haga, over de terugkeer van IS-kinderen; we waren steeds aan het uitleggen en verdedigen. Maar waar we het niet over hadden, was: wat vinden we eigenlijk van de islam, van moslims? Ik sprak een keer een oud vrouwtje, dat zei: door jullie durf ik niet meer naar de tv te kijken. Als ik het woord islam hoor, word ik angstig. Die angst voor de islam is groot, die heeft mede gezorgd voor de opkomst van Forum voor Democratie. In dat kader dachten we: ‘allahoe akbar’ heeft een negatieve lading. Niet alleen bij niet-moslims, ook bij moslims. Als ik in de trein zit en ik hoor ‘allahoe akbar’, denk ik niet: het gebed is nu, ik ga lekker bidden! Dan denk ik wayo, wat gaat er gebeuren?!”

Dan duik je weg.

“Zeker. Dus wij dachten: Amsterdam, Blauwe Moskee, mooie buurt, Hollandse naam... Hoe mooi zou het zijn als wij hier elke week de gebedsoproep zouden doen klinken? Zodat mensen niet meer de associatie zouden hebben met een aanslag, maar met het prachtig mooie tolerante Amsterdam? En we wilden het gesprek op gang krijgen. We wisten: de versterkte gebedsoproep is iets wat wettelijk mag. Nu gaan we het hebben over wat we vinden van het feit dat we vrijheden mogen gebruiken om uitingen te doen waar de ander misschien niets mee heeft.”

En?

“Dat gesprek is heel goed op gang gekomen! Moslims zeggen vaak: de vrijheid van meningsuiting begrijp ik, maar je moet me niet kwetsen! Waarop de reactie dan is: de vrijheid van meningsuiting is niet begrensd. En nu zeiden niet-moslims: die vrijheid van religie klopt wel, maar je moet er grenzen aan stellen, want houd ook rekening met mij! Tegen Nederlandse moslims wordt gezegd dat ze nog even moeten leren met vrijheden om te gaan. Dat gebeurde nu andersom. In een ingezonden stuk in het Algemeen Dagblad stond letterlijk: ‘Meneer Elforkani, de vrijheid van religie is wel begrensd.’ Dat vond ik een interessante.”

De versterkte gebedsoproep had een valse start.

“Dat was heel moeilijk. Ik stond op de preekstoel en wist meteen: de oproep is niet hoorbaar. Ik dacht: onze technische man heeft een flater geslagen. Ik ben een goede spreker, geloof me, maar die dag wist ik niet wat ik zei. Pas veel later hoorden we dat de audiokabel was doorgeknipt. Ze moesten het me twee keer zeggen: ‘Doorgeknipt! Met een schaar, vriend!’ Binnen vijf minuten hadden we besloten: we gaan het vertellen, maar niet te groot maken. Niet in de slachtofferrol kruipen en zeggen: zie je dat onze moskee wordt aangevallen. We hebben het een kwajongensstreek genoemd.”

Ooit erachter gekomen wie het gedaan heeft?

“Nee. Daar zijn we ook niet naar op zoek gegaan.”

En sindsdien klinkt de gebedsoproep elke vrijdag.

“We hebben nu twee soorten publiek. De mensen die komen voor het gebed, en mensen met cameraatjes. ­Toeristen komen soms met bussen vol, foto’s maken van de Blauwe Moskee. Een nieuw fenomeen voor ons.”

Mooie spreiding van de drukte.

“Het maakt me trots. Maar ik heb van die oproep wel wakker gelegen. We kregen bedreigingen, en mensen in de moskee zeiden tegen me: moet dit allemaal? Stel iemand komt de moskee binnen en die schiet ons allemaal neer?”

Eén gek en het is klaar.

“Als er iets gebeurt in de Blauwe Moskee, komt dat door de voortrekkersrol die we spelen. Ik weet hoe het is om bedreigd te worden, maar dan sleur ik iedereen mee. Dat vind ik moeilijk. Toen die kabel bleek te zijn doorgeknipt, raakten mensen in paniek. Ze realiseerden zich dat iemand in staat was om iets te doen.”

Wat heeft u tegen ze gezegd?

“Dat er geen aanwijzingen zijn in die richting en dat onze veiligheid goed is georganiseerd. En soms maak ik het religieus door te zeggen: jongens, we geloven in Allah. Als er iets gebeurt, is dat het lot van God.”

Terugblik 2019

Hoogtepunt: “De gebedsoproep. Die is wereldwijd viraal gegaan, alle media hebben erover geschreven. Dat was een mooi hoogtepunt. De aandacht die de Blauwe Moskee ervoor heeft gekregen, is bijzonder. Het ging ons echt om het verhaal erachter. Dat heeft de vinger op de zere plek gelegd.”

Dieptepunt: “De nasleep van het interview met ­burgemeester Femke Halsema.”

Persoon van het jaar: “Mijn moeder. Mijn moeder is analfabeet, ze heeft niet op school gezeten, maar is zo wijs. Ze steunt mij in alles wat ik doe, maar als iemand zich over mij heel veel zorgen maakt, dan is zij het.”

Wat blijft u het meeste bij? “De dynamieken in de samenleving. Hoe de Nederlandse samenleving Marokkaanse trekjes begint te krijgen. Nederlanders die klagen dat ze zichzelf niet meer mogen zijn. Zoals Marokkaanse jongeren altijd zeggen dat ze geen ­stageplek krijgen. Terwijl ik nu in de Marokkaanse samenleving de eigen verantwoordelijkheid zie groeien, groeit aan de andere kant de slachtofferrol.”

Wat hoopt u volgend jaar niet meer terug te zien? “Bedreigende appjes en berichtjes richting de Blauwe Moskee.” 

Yassin Elforkani

21 augustus 1982, Heerhugowaard

1990-1996: Koranschool en imamopleiding in Meknes, Marokko

1997-2004: Mavo, Don Bosco ­College Amsterdam, daarna opleiding chemisch analist, Nova College

2002-2006: Claimbeoordelaar UWV, handhavingsspecialist DWI

2006-2008: Jongerencoach gemeente Amsterdam

2007-2010: Islamitische theologie, Al-Azhar Universiteit in Caïro

2011-2015: Woordvoerder Contactorgaan Moslims en Overheid

2009-2017: Adviesbureau Vizea

2014-heden: Hoofdimam Blauwe Moskee

2017-heden: Zelfstandig trainer en docent op het gebied van leiderschap

Yassin Elforkani woont met vrouw en kinderen in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden