Plus Reportage

Homonologen maakt homoseksualiteit bespreekbaar op scholen

Acteur Jonas Kappel (l): ‘Ik heb ook weleens de vraag gehad: wat is ­hetero nu precies? Nou, dat bespreken we ook.’ Beeld Dingena Mol

Om homoseksualiteit meer bespreekbaar te maken, tourt de voorstelling Homonologen langs middelbare scholen. ‘Blijkbaar zeggen ze het vaak tegen ­elkaar als grap: ik ben homo.’

“Doe een backflip, kom op!” moedigt een leerling op een van de stoelen helemaal achter in de aula aan als Thomas op een tafel is gesprongen. Maar Thomas heeft een kwestie te bespreken: “Wie van jullie denkt dat ik homo ben?” vraagt hij aan de groep, zo’n veertig leerlingen van middelbare school CSB (Christelijke Scholengemeenschap ­Buitenveldert) in de leeftijd van dertien en veertien jaar. Flink wat handen gaan omhoog.

“Waar zie je dat aan?” wil Thomas weten. “Nou gewoon, aan bepaalde trekjes,” zegt een jongen. Thomas laat zijn stem zakken: “Denken jullie nu nog steeds dat ik homo ben?” “Jááá,” klinkt het uit meerdere kelen.

Thomas – echte naam: Jonas Kappel – is inderdaad ­homo. De leerlingen krijgen deze ochtend Homonologen te zien, een dynamische voorstelling over seksuele diversiteit. Zes jonge spelers beelden karakters uit die gebaseerd zijn op echte verhalen: een meisje wier broer gay is, een jongen die zich afvraagt of hij wel een jongen is, een meisje dat de ene keer verliefd is op een meisje, de andere keer op een jongen, een meisje met christelijke ouders die willen dat zij hetero wordt, een jongen die ervoor kiest om het niet te vertellen tegen zijn ouders. De meeste spelers zijn zelf ook biseksueel of homo.

De leerlingen wisten vooraf dat de voorstelling over deze thema’s gaat, hun vermoedens over Thomas komen niet geheel uit de lucht vallen. Homonologen staat geprogrammeerd als onderdeel van het vak ‘millennium skills’ dat sinds drie jaar op de CSB wordt gegeven. Deze groep ­(mavo, havo en vwo door elkaar) heeft binnen dit vak gekozen voor het ­Junior Bildung Spoor. Persoonlijke vorming is daar een ­onderdeel van: hoe kijk je naar jezelf en naar ­anderen? ­Gedurende twaalf weken gaat steeds één ­projectdag er met een wisselend thema op in.

Zoenende mannen

“Vooraf hebben we de leerlingen in een groepsgesprek ­gevraagd hoe hun omgeving zou reageren als ze zelf uit de kast zouden komen,” zegt docent Marijke Westerveen. Wellicht waren ze geneigd om mee te gaan in wat anderen erover zeiden, maar meer dan de helft van de leerlingen gaf aan dat ze problemen verwachten thuis, aldus Westerveen: “Ze zeggen: mijn ouders zijn hier niet mee ­opgevoed, ze zullen het niet begrijpen. Gelukkig waren er ook die zeiden: maakt niks uit, dat hebben mijn ouders al ­gezegd.”

Onderling verwachten ze uitgelachen te worden, zegt Westerveen: “Blijkbaar zeggen ze het ook vaak tegen ­elkaar als grap: hé, ik moet je wat vertellen, ik ben homo.”

Eén jongen had volgens de docente vooraf aangekondigd de aula uit te lopen als er gezoend zou worden door twee mannelijke acteurs. Die zoen komt er – een onhandige verliefde kus in een ingebeelde fietsenstalling – maar niemand loopt weg, al wordt er natúúrlijk flink geproest. Dat mag ook, serieuzere thema’s worden afgewisseld met lichte: hoe vraagt een meisje een meisje mee uit via Whats­app, zodat het andere meisje begrijpt dat het niet alleen uitgaan is, maar ook een date?

Beeld Dingena Mol

En soms worden juist de lastige onderwerpen met veel humor gebracht. Als een acteur met een Turkse achtergrond een doek om zijn hoofd knoopt en in zijn moeder transformeert, is de hilariteit groot. Zeker als moeder met veel drama loeiend door de aula gaat omdat haar zoon net heeft verteld dat hij homo is.

“Theater is een fantastische manier om taboes bespreekbaar te maken,” zegt regisseur Eline Roozeboom van Live Your Story, de stichting die de theaterproductie aanbiedt aan onderwijsinstellingen. Behalve Homonologen is er de voorstelling Kleurles, over racisme, en er wordt gewerkt aan Ja ik wil, over seks, liefde en grenzen aangeven.

“Ik heb Homonologen gemaakt vanuit de vraag wat mij zou hebben geholpen toen ik zelf op de middelbare school zat,” zegt Roozeboom. “Ik had het tof gevonden als een leuk meisje van twintig op school was gekomen, die zei: ik ervaar dat ook en ik leef nog steeds. Ik heb met een meisje gezoend en dat voelde zo, mijn ouders hebben zo en zo ­gereageerd, en ja, het was een tijd lang superlastig en ik was ook in de war – iemand van wie je het idee hebt dat ze jou begrijpt als je jong bent.”

Bang om het te vertellen

Inmiddels is Roozeboom moeder van drie jonge kinderen. “Ze groeien op in een regenbooggezin. Ik was me ­ervan ­bewust toen de eerste eraan kwam dat mijn kind ook ooit uit de kast moet komen en moet vertellen dat hij twee ­mama’s en een papa heeft. Ik wil er met deze productie aan bijdragen dat het een zachte landing wordt.”

Tegen het einde van de opvoering staat Thomas weer op een tafel, als hij vertelt dat hij soms bang is als homo: “Zeven op de tien LHBTI’s krijgt in zijn leven te maken met discriminatie en geweld. Zeven op de tien!” Meeste indruk maakt een moment na afloop van de voorstelling, als de leerlingen vragen mogen stellen. De acteur die in het stuk een jongen speelt die niet aan zijn ouders durft te vertellen dat hij homo is, blijkt dat in het echt thuis ook niet te durven. Het raakt de leerlingen hoorbaar.

“We hebben het qua seksuele diversiteit op school tot nu toe alleen nog maar over planten gehad,” zegt Guy (14) na afloop van de voorstelling. Hij kent zelf geen leerlingen op school die homo of lesbisch zijn, zegt hij. Thalisa (13) wel. “Een meisje uit mijn vorige klas is bi. Ze werd eerst wel ­gepest toen ze het vertelde, maar later werd het weer oké en nu leidt ze gewoon haar leven.”

Demi (13) vond de voorstelling interessant, zegt ze: “Op de basisschool was er ook eens een voorstelling hierover. Dit vond ik beter omdat het speels was, en je kon merken dat ze niet bang waren om er echt over te praten, maar er kwamen dingen in terug die ik al heel lang wist.”

De leerlingen denken dat het niet makkelijk is op school uit de kast te komen. “Mensen gaan je aankijken en erover praten,” zegt Guy, “dat is überhaupt geen fijn gevoel. ­Uiteindelijk denk ik dat het wel geaccepteerd wordt.”

Thalisa: “Ik denk dat als een meisje tegen vriendinnen zegt dat ze lesbisch is, zij een beetje afstand zullen houden omdat ze bang zijn dat je verliefd op hen wordt.”

Demi: “Ze doen wel alsof het geaccepteerd is, maar ik denk dat er op school een grote kans is dat je gepest wordt.”

De acteurs zijn na afloop enthousiast over het verloop van de ochtend; de groep was gefocust en had veel vragen, vond speler Joris Visser: “Het helpt denk ik dat het stuk onderdeel is van een breder traject.”

Hij is ervan overtuigd dat de voorstelling verschil maakt: “Je laat aan een nieuwe generatie zien welke perspectieven er zijn, hoe je je kunt voelen, dat het niet raar is omdat iedereen dit kan voelen en dat het er mag zijn. Het is heel mooi om te zien dat ze erover nadenken. Soms komen leerlingen na het zien van dit stuk in de klas uit de kast. Dat is echt ­super, natuurlijk.”

Kappel: “En ik heb ook weleens de vraag gehad: wat is ­hetero nu precies? Je gaat er vanuit dat iedereen dat weet, maar dat is dus niet zo. Nou, dat bespreken we dan ook.”

Groepsgesprek

De voorstelling Homonologen werd vijf jaar geleden voor het eerst gespeeld op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer (OSB), en vervolgens op diverse scholen in Amsterdam. In heel Nederland hebben zo’n zesduizend leerlingen het stuk gezien, zegt producent Live Your Story. In Amsterdam wordt intensief samengewerkt met COC Amsterdam dat na de voorstelling met ervaren voorlichters het gesprek aangaat met de klas. Docenten laten weten dat er soms leerlingen uit de kast komen naar aanleiding van het stuk en dat er vaak ook in de dagen erna nog regelmatig over wordt gesproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden