PlusAchtergrond

Hoe pak je je picknick aan? ‘Het is niet zomaar buiten eten’

Of je nou rijk bent of arm, niets of niemand houdt je tegen als je in de buitenlucht van lekkere happen en dranken wil genieten. Maar hoe doe je het slim? En wat zijn de valkuilen van de picknick?

Gaan we dit jaar weer buiten picknicken? Beeld ANP
Gaan we dit jaar weer buiten picknicken?Beeld ANP

Gesjouw met zware manden, lekkende thermoskannen, stijve knieën... niet iedereen wordt meteen enthousiast bij het woord picknick. “Veel mensen vinden het gedoe: het waait vaak, je zit niet gemakkelijk,” zegt culinair historicus Charlotte Kleyn. Dat neemt niet weg dat er een romantisch idee hangt rond het buiten eten op een kleedje. Rijkgevulde manden, een zacht kleed en zonnestralen die speels door heldergroen lommer prikken. Glaasje limo of bubbels. Warme, lome dagen waarop niets hoeft.

Dat feeërieke beeld van de geneugten van de picknick bestaat al heel lang, volgens Kleyn. “Het was een leuk thema voor schilders.” Een aantal eeuwen geleden idealiseerden veel kunstenaars het gebruik om buitenshuis in aangenaam gezelschap te vertoeven onder het genot van een hapje en een drankje of twee. “In de 19de eeuw werd het steeds gebruikelijker om daarvoor de natuur in te trekken. De idealisering van de natuur ging in veel westerse landen gelijk op met de Industriële Revolutie. In die tijd werden ook de eerste stadsparken aangelegd.”

Picknicken was voor iedereen, niet alleen voor de hogere klassen in Groot-Brittannië en Frankrijk of de koloniale elite van India of Nederlands-Indië. De lagere klasse deed lustig mee, aldus Kleyn. “Vooral de Britten in hun ‘Picnic Nation’. Fabrieksarbeiders gingen terug naar de natuur. Even wat frisse lucht happen.” Niet dat mensen daarvoor nooit buiten aten. Boeren namen al eeuwenlang een stevig maal mee naar het land, maar de idealisering kwam pas later. Toen fabrieksarbeid gemeengoed werd, groeide de populariteit, zegt Kleyn. “Tijdens het onderzoek voor mijn boek Trek, over eten onderweg, vond ik in Engelse kranten vermeldingen van speciale ‘picknicktreinen’. Die reden naar zee.”

Picknicken wij Nederlanders veel? Niet uitbundig, het weer leent zich erin Nederland ook niet zo voor. Maar corona heeft hierin verandering gebracht. In het park op een kleedje is het makkelijker afstand houden dan op het achterplatje rond de barbecue. Jongvolwassenen vormen de grootste groep picknickers, terwijl 65-plussers bijna nooit hun kleedje uitspreiden.

Picknicken, zo doe je het

De perfecte picknick heeft twee onmisbare ingrediënten: goed weer en goed gezelschap, vindt kookboekenauteur Susan Aretz. “Op het ene heb je invloed, op het andere niet.” Direct daarna komt natuurlijk echt lekker eten. “Het stadium dat we kleffe boterhammen met kaas in onze broodtrommel naar school meenamen is voorbij.”

Doen volgens Susan Aretz
1) Zorg voor een koelkast of koelbox waarin alles lekker fris blijft. Die heb je tegenwoordig in alle soorten en maten. Hij hoeft niet megagroot te zijn.

2) Neem een keur aan borrelhapjes en pastasalades mee. “Die zijn vaak lekkerder als ze van tevoren zijn klaargemaakt en ze zijn makkelijk om te eten tijdens een picknick. Wat mij betreft heeft de ultieme pastasalade niet té veel ingrediënten. De frisse pastasalade met garnalen (zie recept onder dit artikel) maken wij zomers vaak.”

3) Ga even naar de bakker voor boerenbrood. Of bak zelf brood.

Doe maar niet
1) Ingewikkelde gerechten.

2) Een maaltijd die half uit elkaar valt als je op je picknickkleed zit.

3) Na afloop je rotzooi laten liggen.

Typisch Brits

Wereldberoemd werd Le déjeuner sur l’herbe, de maaltijd op het gras, een schilderij van Édouard Manet uit 1863. Het werd door talrijke kunstenaars nagemaakt of gepersifleerd. Het ideaalbeeld is springlevend. Neem het prentenboek Kikker van Max Velthuijs over de picknick met zijn vrienden Varkentje, Eend, Haas en Rat. Op hun kleedje staat een bord met een fraaie taart, er is een plank met brood, er is fruit en limonade. Niet zo gek veel anders dan in 1893, toen de Franse schilder Pierre-Auguste Renoir met zijn penseel een groepje vrouwen en meisjes – gehuld in lange jurken – vastlegde. Alles op het doek Picnic ademt kalmte. De strooien hoed ligt op het mos. Voor de hondjes is het te heet om rond te darren. Wat de pot schaft is onduidelijk, maar de boodschap is helder: hier geniet men. Je hoort bij wijze van spreken de vogels tjilpen. “In de Britse literatuur en in veel bekende kinderboeken speelt picknicken een grote rol,” aldus Kleyn. “In de populaire serie van De vijf van Enid Blyton zijn de kinderen voortdurend aan het picknicken. En in het bekende kinderboek De wind in de wilgen van Kenneth Grahame zit een scène waarin dieren picknicken aan het water.”

Le dejeuner sur l’herbe van Édouard Manet. Beeld © RMN (Musée d'Orsay) / Hervé Lewandowski
Le dejeuner sur l’herbe van Édouard Manet.Beeld © RMN (Musée d'Orsay) / Hervé Lewandowski

Picknick, het woord is afkomstig uit het Frans, pique nique, waarbij het ‘pique’ slaat op ‘iets uitkiezen, voedsel zoeken’ en ‘nique’ kan staan voor iets kleins. Wonderlijk dat de picknick zo typisch Brits is. Zonnig, warm weer associeer je niet direct met het Verenigd Koninkrijk. “Als het eens lekker weer is, dan wil je ervan genieten,” verklaart Kleyn de tegenstelling. “In warme landen neem je goed weer voor lief. Mensen daar zijn ’s middags liever binnen.”

Meer tips

Miljuschka Witzenhausen is presentatrice, vj, soapacteur, culinair expert én televisiekok. Zij komt met de volgende tips:

1) Kies voor stokbrood of stevig zuurdesembrood.

2) Neem fruit mee, bijvoorbeeld druiven of aardbeien, maar denk ook eens aan bramen of verse vijgen (laat ze niet te lang in de zon staan). Een vooraf gemaakte en goed verpakte fruitsalade kan ook.

3) Snijd blokjes harde kaas of schijfjes gedroogde worst, bijvoorbeeld fuet-worst.

4) Koop lekkere olijven: Griekse, Spaanse of Italiaanse, met veel olijfolie en knoflook.

5) Radijsjes blijven onderweg altijd stevig en goed.

6) Vul bakjes met verschillende noten.

7) Maak lekkere broodjes en verpak ze strak in plasticfolie en daarna in aluminiumfolie.

8) Neem toastjes mee die je besmeert met hummus, tapenade of een andere frisse spread.

Bron: Miljuschka.nl

Miljuschka Witzenhausen Beeld Hollandse Hoogte /  ANP Kippa
Miljuschka WitzenhausenBeeld Hollandse Hoogte / ANP Kippa

Magie

Zelf kan Kleyn er ook wat van. “Ik houd ervan om in het park af te spreken en dan wat mee te nemen. Maar ook op vakantie in Frankrijk is het leuk om een stokbrood, tomaatjes en kaas te kopen en dan op een mooi plekje te gaan zitten. Het zijn simpele ingrediënten, maar omdat je er iets speciaals van maakt, is het gezellig en bijzonder. Als je datzelfde broodje in de auto eet, is de magie verdwenen.”

Het hangt er zeker vanaf in welke omgeving je bent, vindt de Amsterdamse. “Langs de snelweg smaakt je eten anders dan in de bergen. In de jaren 50 van de vorige eeuw ontstond met de opkomst van de auto het bermtoerisme. Mensen stapten in de auto en gingen langs de weg picknicken. Dat was al snel verboden en er kwamen speciale picknickplaatsen. Sinds 1965 mag je niet meer langs de snelweg picknicken.”

Telt aan een tafel picknicken ook? “Picknicken is niet zomaar buiten eten. Ik vind dat je ook wel aan een picknicktafel kunt zitten, hoewel je vooral aan een kleed denkt. Het is buiten, ergens in de natuur op een kleedje, wat verder weg van de normale omgeving. Dus niet in je eigen achtertuin maar in een park of bos. Of op het strand. En in de bergen als je daar gaat wandelen natuurlijk.”

Nog wat over dat kleedje. “Bij de heel chique elite ging het er stijver aan toe. Ik ken een plaat waarop je een gezelschap ziet picknicken met allemaal stoelen en tafels in de buitenlucht. Zit je daarin je korset. Ook dat is een picknick. In mijn boek beschrijf ik er een in India, uit begin jaren 50. Er gingen bedienden mee, kussens en vuurkorven. Het was uitgebreider dan wat we nu kennen, maar de essentie is hetzelfde: de hele dag buiten zijn met familie. Het is stressloos en vrij.”

Het recreëren in de berm is sinds 1965 verboden. Beeld Collectie SPAARNESTAD PHOTO
Het recreëren in de berm is sinds 1965 verboden.Beeld Collectie SPAARNESTAD PHOTO

Recept: frisse garnalensalade

Pastasalade voor minimaal zes personen

Dit heb je nodig:

- 200 g cocktailgarnalen
- rasp van 1 citroen
- 2 tl citroensap
- 15 g dille, fijngesneden
- 200g crème fraîche
- 40 g kappertjes
- 175 g komkommer, in blokjes (zonder zaadlijst)
- 150 g gele paprika, in blokjes (zonder zaadlijst)
- 1 tl knoflookpoeder
- zout & peper
- 500 g pasta (wij kiezen voor XL-macaroni)

Kook de pasta volgens de gebruiksaanwijzing beetgaar. In de tussentijd bereid je de rest van de ingrediënten voor. Doe die in een grote kom, roer even los en doe daar de afgegoten, maar nog warme pasta bij. Schep alles goed om, zodat de saus de pasta goed omhult.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden