PlusExclusief

Hoe is het nu in Broek in Waterland, dat zich zo inzette voor Oekraïense vluchtelingen? ‘Iedereen gaat zijn eigen gang’

Lili Chavannes (links) met de Oekraïense Iryna en haar kleindochter Liza, die onderdak kregen in een verbouwde schuur naast haar woning. Liza’s moeder Ksenia is momenteel in Kiev.  Beeld Dingena Mol
Lili Chavannes (links) met de Oekraïense Iryna en haar kleindochter Liza, die onderdak kregen in een verbouwde schuur naast haar woning. Liza’s moeder Ksenia is momenteel in Kiev.Beeld Dingena Mol

Ruim drie maanden geleden hing er een magische sfeer in Broek in Waterland. Het dorp dat zich gezamenlijk inzette om 55 vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen in B&B’s en tuinhuizen. Hoe is het nu met de sfeer? En de Oekraïners?

Jocelyn Vreugdenhil

“Het leven zit soms wonderlijk in elkaar,” zegt Lili Chavannes terwijl ze in de deuropening van haar Waterlandse huis staat. “Een vriendin van mij las op Schiphol het artikel in Het Parool over Oekraïners in Broek in Waterland. Ik liet daarin weten een moeder en kind te verwachten, en dat ik niet zeker wist of ze wel kwamen. Ze nam onmiddellijk contact met me op.”

De Oekraïense kapper van de vriendin bleek net familie opgehaald te hebben uit Kiev, en zodoende zaten ze met zes personen op 40 vierkante meter. Een onhoudbare situatie. Chavannes: “Voordat ik het wist reed ik over de Singel tegen het verkeer in om Iryna (48), haar dochter Ksenia (30) en kleindochter Liza (2) te verhuizen naar mijn verbouwde schuur.”

Waar de tuin eind maart nog kaal was en vol uitdagingen zat voor Chavannes, niet gezegend met groene vingers, is die nu een groene oase. Met een speciaal bloemenhoekje voor Liza. “Iryna helpt me enorm in de tuin. Ze wonen nu ruim drie maanden naast me, en we hebben afgesproken dat ze in ieder geval tot eind december kunnen blijven. Ik heb geboft met deze drie. Het is een enorme verrijking.”

Ksenia zit momenteel in Kiev, waar ze haar man en de vader van Liza, documentairemaker Kostiantyn Kliatskin, helpt met filmen. Iryna vertelt over zijn documentaire Crimea. As It Was, over de annexatie van de Krim, die te zien was op diverse filmfestivals. Op haar telefoon verschijnen foto’s van Kliatskin in camouflagekleding met op de achtergrond kapotgeschoten steden en uitgebrand oorlogsmateriaal. “Communiceren doen we via de vertaalapp,” zegt Chavannes. “Al levert dat af en toe misverstanden op.”

Ondertussen spreekt Iryna iets in op de telefoon van Chavannes. Eerst klinkt de blikkerige vertaalstem in de verte over haar gehoorapparaten, en na wat gerommel op de telefoon alsnog over de speaker. “Ik wil de lelies bedanken en de mensen die hier zijn, ze zijn erg goed. Een jongen die in de buurt woont die een vogeltje gaf. Ik wil huilen.” Waarmee met lelies Lili bedoeld wordt en een jongen het buurjongetje dat op hun eerste dag een cadeau kwam brengen: een houten vogeltje. Chavannes: “De taalstructuur is anders, waardoor de vertaalapp er vaak iets raars van maakt. Als je een goede verstandhouding hebt, zoals wij, dan weet je ook eigenlijk wel wat iemand bedoelt, al versta je er niets van.”

Zomerpakketten

Een paar weken geleden is de verjaardag van Liza gevierd. Ze werd 2 jaar. Er was taart en een cadeau namens het dorp. “Frieda is geweldig,” laat Iryna weten. En dan doelt ze op Frieda Pronk, die nog altijd elke dag, naast haar werk op de boerderij, in de weer is voor de Oekraïense dorpelingen. “Ik ben nu zomerpakketten aan het samenstellen voor alle kinderen om weg te geven tijdens het zomerfeest in de Opstandingskerk van Monnickendam.” In dezelfde kerk waar ze nog elke week met gratis tweedehandskleding staat.

Ondertussen is er een vaste groep Oekraïense bezoekers ontstaan die elke week komt koffiedrinken, kleding uitzoeken en kletsen. Ander terugkerend programmaonderdeel voor Pronk zijn de voedselpakketten op vrijdag, samengesteld door de Voedselbank. “Laatst kwam Iryna naar me toe met de vraag of ik tomaten kon regelen. Het bleek niet om een netje te gaan, maar een vrachtwagen om naar Oekraïne te brengen.” Toen Iryna foto’s liet zien van verwoeste graan- en maisvelden, wakkerde dat een ongekende woede in Pronk aan. “Je komt niet aan de voedselvoorziening. Punt.”

Na een oproep in een agrarische appgroep kreeg ze een reactie van een collega, een tuinder: ‘Wat heb je nou weer aan je kar hangen? Wat zoek je precies?’ Van het een kwam het ander. Pronk: “Het gaat verder dan een fiets regelen, maar ik vind zo’n vraag dan echt een uitdaging. We zijn ondertussen in gesprek met een tomatenkweker. We zoeken alleen nog een vrachtwagen om het te brengen. Het is de bedoeling dat er op reguliere basis tomaten geleverd gaan worden, als handelsroute.”

Frieda Pronk zet zich vanaf het begin in voor de Oekraïense vluchtelingen. Op haar erf maakt ze nu zomerpakketten voor kinderen.  Beeld Dingena Mol
Frieda Pronk zet zich vanaf het begin in voor de Oekraïense vluchtelingen. Op haar erf maakt ze nu zomerpakketten voor kinderen.Beeld Dingena Mol

Er rijdt een bestelbus het boerenerf van Pronk op om een pakket af te leveren. Ze neemt het aan en zet het bij de andere spullen, waaronder een tweedehands fiets. “Fietsen geven vrijheid. Een meisje van tien dat hier in de buurt woont, kwam laatst lopend langs. Ik had toevallig nog een kinderfiets staan, die heb ik aan haar meegegeven. Twee dagen later kwam ik uit het dorp gereden, en zie ik haar fietsen. De wijde wereld in, met de haren in de wind. Ik voelde een enorme trots opkomen. Daar doe ik het echt voor.”

Naast fietsen, kleding, tomaten en speelgoed regelt ze ook verjaardagstaarten voor de kinderen. “Ik had eigenlijk een verjaardag vandaag, maar dat jongetje is net terug naar Oekraïne.” Een van de weinigen die vertrokken zijn. “Er wonen nog altijd 66 Oekraïners in Broek in Waterland en omgeving,” aldus Valentijn Bras, initiatiefnemer van de opvang. “Veel komen uit Charkov en omgeving, de plek waar de strijd nu weer opgelaaid is. Staat ons huis er nog? Gaat het goed met de achtergebleven familielieden? Dat zijn de vragen waar ze elke dag mee geconfronteerd worden. Niet te bevatten natuurlijk.”

Paradijselijke bubbel

Voor Bras begon het allemaal in de zomer van 2021 toen hij met zijn gezin op vakantie was op Lesbos. “We hebben ons toen ter plaatse verdiept in het vluchtelingenprobleem en zijn met de kinderen een dag gaan helpen bij Home4all, een lokaal initiatief om vluchtelingen te ontvangen. We wonen hier in Broek in zo’n paradijselijke bubbel dat we het belangrijk vonden met het gezin te ervaren dat er meer aan de hand is in de wereld.”

Het bleek de opmaat voor een spontane actie eind februari om met dorpsgenoten naar Polen te rijden. “Ik zag de beelden van de oorlog en vond dat we iets moesten doen. Toen we drie dagen later met busjes naar Polen reden was ik nerveus over wat we aan zouden treffen. We troffen vrouwen en kinderen die alles kwijt waren. Die geen kant op konden en zich grote zorgen maakten. Dat is me erg bijgebleven.”

Met de Oekraïners die ondergebracht zijn in verschillende B&B’s en tuinhuizen in het dorp, gaat het na drie maanden veelal goed. Bras: “Wij hebben ook een moeder en dochter in ons tuinhuis. Het is gezellig, maar naast dat we soms samen eten en wij ze af en toe de juiste richting op helpen, gaat iedereen vooral zijn eigen gang. Die zelfstandigheid is de reden dat het zo goed werkt, denk ik. Daarbij zijn ze ondertussen ook minder afhankelijk van ons geworden, omdat ze een baan hebben.”

Zo ook Margarite (19) uit Zuiderwoude, die na een oproep op Facebook voor gratis spullen een nagelstudio op de zolder van hun tuinhuis had ingericht. Nu drie maanden later, werkt ze in beautysalon Moments in Monnickendam. Eigenaresse Nathalie van Veggel zag de oproep voorbijkomen en had geen spullen maar wel een werkplek in de aanbieding.

Margarite begon een dag in de week, maar heeft ondertussen zoveel klanten, zowel buurtgenoten als Oekraïners, dat ze makkelijk drie dagen vult. De taal blijft het grootste probleem, ook hier in de salon, omdat het Engels niet altijd toereikend is. Al komen ze met gebarentaal en de vertaalapp ook een eind, en gaat het niet altijd om wat er letterlijk gezegd wordt. Van Veggel: “Soms begint Margarite ineens te zingen of maakt ze grapjes in haar eigen taal. We begrijpen er niets van, maar worden er allemaal vrolijk van.”

De Oekraïense Margarite (19) werkt inmiddels in beautysalon Moments in Monnickendam. Beeld Dingena Mol
De Oekraïense Margarite (19) werkt inmiddels in beautysalon Moments in Monnickendam.Beeld Dingena Mol

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden