PlusInterview

Hille: ‘Eindeloos telde ik van fitgirls de 6 blokjes op hun buik’

Peter Henk Steenhuis en dochter Hille Steenhuis.Beeld Marcel Prins

Als zijn dochter Hille (17) flink is afgevallen en Peter Henk Steenhuis (50) daar steeds met haar over ruziet, besluiten ze elkaar mails te gaan sturen. Die zijn nu gebundeld in het boek Hongerklop.

“Een demon had het leven van mijn dochter overgenomen,” zegt Peter Henk Steenhuis, “maar ik was te naïef om het te zien.” Dochter Hille gaat in 2017 voor een uitwisselingsprogramma van school acht weken naar het Duitse Erfurt. Als ze terugkomt, is ze zes kilo afgevallen.

Vader en dochter ruziën daar dagelijks over. Peter Henk stelt voor om elkaar te mailen in de hoop dat enige afstand helpt elkaar beter te begrijpen. Twee jaar mailwisseling is nu – afgewisseld met dagboekfragmenten van Hille – ­gebundeld in het boek Hongerklop.

‘Terug uit Erfurt, schrok ik me rot,’ schrijft Peter Henk, ‘dat ik je toegestaan heb om op vijftienjarige leeftijd naar Erfurt te gaan, vind ik de grootste blunder van de afgelopen twintig jaar.’

Peter Henk Steenhuis (50) en zijn vrouw Tigrelle Uijttewaal (44) hebben drie kinderen: Pijke (20), Hille (17) en ­Jetro (12). Peter Henk en de drie kinderen zijn sportfanaten: wekelijks schaatsen op de Jaap Edenbaan, fietsten bij een club in Zaandam, skiën, racefietsen door de Zwitserse bergen. De oudste twee zingen in het Nationaal Jeugdkoor en spelen piano. “We stonden ooit op een camping, waar de buurman vroeg of we alle vijf adhd hebben. Dat denk ik niet, maar overactief zijn we wel,” zegt Peter Henk.

Sluipend verandert het sportieve plezier van Hille in dwangmatig sporten, een manier om gewicht te verliezen. Eten doet ze nauwelijks. Er is voortdurend ruzie. Peter Henk en Hille hebben de heftigste aanvaringen.

Soms is Hille zo wanhopig dat ze haar moeder slaat en schopt. Als ze later blauwe plekken op de armen van haar moeder ontwaart, vraagt ze verbaasd waar die vandaan komen. Hille herinnert zich niets van haar agressie. Peter Henk is op een moment zo boos dat hij zijn dochter bekogelt met haar geheime voorraad sportrepen. “Een speerwerper zou er jaloers op zijn,” zegt Hille lachend.

Ze bekijkt op het hoogtepunt van haar stoornis meerdere keren per dag de Instagramaccounts van een aantal ‘fitgirls’. Die hebben dunne slanke benen, een slanke taille, niet te grote borsten en buikspieren die zacht door het vel van hun buik schemeren. “Eindeloos telde ik op de foto’s de zes blokjes op hun buik.”

Eensgezind

Weer zitten vader en dochter aan dezelfde keukentafel, waar Peter Henk zich ‘de eetpolitie’ voelde en Hille vieze caloriearme ‘kwarktaarten’ maakte. Ze praten over het boek dat ze samen hebben geschreven over leven met een eetstoornis. Waar ze nog maar een jaar geleden recht tegenover ­elkaar stonden, zijn ze nu eensgezind: ze willen het onderwerp uit de taboesfeer halen.

“Toen ik de diagnose eetstoornis kreeg, was ik verbijsterd,” zegt Hille. “Ik dacht: het is pas mis als iemand 30 kilo weegt. Ik woog nog 46 kilo.” Toch had Hille een eetstoornis; het hongeren van anorexia, gecombineerd met onbeheerste vreetbuien (boulimia) die worden ‘gecompenseerd’ door excessief te sporten.

Lang bagatelliseerde Peter Henk de problemen van zijn dochter, al zei zijn vrouw dat er iets mis was. “Lijnen en eten is een vrouwending, daar praten mannen niet over. De eerste keer dat ik er met Hille over sprak, vertelde ik haar over een kritische opmerking die de jonge prinses ­Beatrix over haar forse benen kreeg. Zij gaf het geweldige antwoord dat haar zuilen in de toekomst het Koninkrijk der Nederlanden moeten dragen. Ongelooflijk naïef en laf dat ik dacht met wat anekdotes een hongerende puber te overtuigen.”

Door te mailen ontdekte Peter Henk dat het goed is om je eigen woede te herkennen. “Ik had er vaak de pest in als het gedrag van Hille een leuke middag verpestte. Als je dat niet toelaat, zet je jezelf klem. Ik heb geleerd die woede wel toe te laten en kon daardoor beter naar Hille kijken.”

In Hongerklop schuwen vader en dochter hun boosheid niet. ‘Lieve Hille, hoe kan het dat we zo vaak hetzelfde ­gesprek voeren?’ vraagt Peter Henk. ‘Want dat maakt mij het kwaadst: ik lijk voor de kat zijn viool te spreken. Jij lijkt een vorm van Oost-Indisch doof, of zoals jij het zegt: het lijkt of je ‘iets blockt’. Dat is niet zo gek gezegd: het lijkt alsof mijn opmerkingen ergens blokkeren.’

Vader en dochter hebben net daarvoor een wandeling over de gracht gemaakt en diepgaand over haar eetgedrag gesproken. Hille bedankt haar vader later in een appje voor ‘het fijne gesprek’.

Witte en zwarte wolf

Kort daarop krijgen ze weer ruzie omdat Hille niet wil eten en doorgaat met dwangmatig sporten. ‘Kun je je voorstellen dat ik hier echt geen bal van snap,’ schrijft Peter Henk, ‘en er ook boos over word. Het is denigrerend als ik het idee krijg dat een gebeurtenis gewoon niet heeft plaatsgevonden.’

Hille antwoordt: ‘In mijn hoofd zijn continu twee stemmen in strijd met elkaar: een witte en een zwarte wolf. Als de witte het sterkst is, hebben wij goede gesprekken, die mij helpen. De witte wolf is alleen klein en niet zo sterk, hij kan zo worden weggejaagd door de zwarte wolf. Als dat ­gebeurt, heb ik het moeilijk met mezelf, dan wil ik liever niet meer eten, omdat ik vind dat alles wat ik doe stom is.’

‘Je mail verheldert echt veel’, antwoordt Peter Henk, ‘dat is precies waarom ik graag met je wilde gaan schrijven. (…) Als ik jouw mail lees, lijken die twee beesten hartstikke echt. Klopt dat? Is dat niet doodeng?’

Opeens reageert Hille weer boos. ‘Ik probeer wat te zeggen en nu kom je met dit soort vragen. Wil je ook weten of ik ze een mandje geef? Die zwarte wolf is vaak gewoon veel sterker.’

Hille komt uiteindelijk bij een gespecialiseerde instelling voor eetstoornissen. Drie weken na het begin van de ­behandeling wordt een ernstige hartstoornis ontdekt; ‘een montagefout’ waarbij de longen te veel zuurstof krijgen en het lichaam te weinig. De therapie voor de eetstoornis stopt direct omdat het hart voorgaat. Sterker nog, Hille moet aankomen voor de operatie. “Toen de behandeling begon, dacht ik: nu kunnen wij loslaten,” verzucht Henk. “In plaats daarvan werden we de eetpolitie. Wij moesten zorgen dat ze ging eten.”

“Mijn vader wilde elke ochtend dat ik boterhammen met chocoladepasta at,” vult Hille aan. “Uiteindelijk gaf ik toe, maar vervolgens at ik op school niets en ging nog meer sporten. Mijn moeder heeft een keer gezegd: als je nu naar buiten gaat om te hardlopen, kom je er niet meer in.”

Na tijden van ‘liegen en bedriegen’, gaat Hille uiteindelijk gezonder eten. “Op een gegeven moment kwam het ­besef: wie zit ik hier nu voor de gek te houden.” Na een openhartoperatie is Hille beter en kan ze weer in therapie.

Verboden lijst

Als Peter Henk de operatie en de behandeling van de eetstoornis vergelijkt, is de openhartoperatie ‘als het uitdrukken van een puistje’. In het ziekenhuis gaf hij zijn dochter over aan een team van specialisten, de eetstoornis was ook voor zijn leven alles bepalend. “Alles wat ik deed, stond in het teken van die eetstoornis. Doe ik het goed, draag ik bij aan herstel, waar moet ik een grens trekken, mag ik zelf nog sporten?”

Voor Hille geldt hetzelfde. “Mijn hart repareren deden de artsen. Bij de eetstoornis was ik de enige die iets kon doen, maar dat lukte juist niet. Ik heb moeite mijn emoties te herkennen en te voelen. Door niet te eten en zo fanatiek te sporten, kon ik mijn emoties afvlakken.”

Tijdens de opnieuw begonnen behandeling, waarbij ook het gezin in therapie gaat, zet ze kleine stapjes, probeert ze voorzichtig dingen te eten van haar ‘verboden lijst’ en krijgt ze samen met haar psycholoog beter ­inzicht in haar emoties. “Hoe harder je ze onderdrukt, hoe heftiger ze terug komen.”

Hoewel Hille nog steeds twee maal per week in behandeling is, gaat het veel beter. Ook in haar vwo-examenjaar lukt het op gewicht te blijven. Peter Henk wil niet te positief zijn. “Eetstoornissen zijn heel smerig. Eén zwaluw maakt nog geen zomer, maar gelukkig hebben nu al veel zwaluwen gezien.”

“We zijn er als gezin sterker uitgekomen,” zegt Hille. “Bovendien heeft de eetstoornis mijn leven gered omdat mijn hartprobleem is ontdekt. Als dat niet was gebeurd, had ik misschien later een klaplong gekregen of was mij misschien hetzelfde overkomen als de jonge voetballer Nouri.”

Hille Steenhuis en Peter Henk Steenhuis: Hongerklop; dochter en vader over een eetstoornis. Uitgeverij Van Oorschot, €20.

Hongerklop

Hongerklop is een bekende term uit de sport. Door een laag bloedsuikergehalte krijgt het lichaam te weinig energie en wordt de sporter misselijk, moe, duizelig en krijgt hartkloppingen. De combinatie van de woorden honger en kloppen (van het hart) spreekt vader en dochter aan.

Achteraf vermoeden zij dat Hilles eetstoornis een oorsprong had in haar hartproblemen. Hille was altijd een goede duursporter, maar sprinten kon ze niet. “Nadat ik er in de Ardennen vol was afgereden door de andere wielrenmeiden, wilde ik elke dag trainen en al helemaal minder eten, omdat ik mezelf te zwaar vond.”

Achteraf bleek dat het zuurstoftekort er de oorzaak van was dat Hille te weinig energie had om te pieken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden