Plus PS

Hij heeft 300 staatsieportretten, maar het is geen way of life

Wim van Kleef (56) verzamelt staatsieportretten van leden van het Koninklijk Huis. Inmiddels heeft hij er zo'n driehonderd, maar hij heeft geen idee wat hij ermee moet. 'Wie zit er ook te wachten op zo'n verzameling?'

Van Kleef heeft enkele honderden staatsieportretten, maar wat ermee te doen? 'Misschien moet ik het toch maar eens allemaal wegdoen.' Beeld Tammy van Nerum

Wim van Kleef is Skodadealer in de regio Amstelveen en heeft een keer de Volkswagen Golf van Margarita de Bourbon de Parme - prinses Margarita - gekeurd. Dichter bij het Koninklijk Huis is hij eigenlijk nooit geweest.

Hij is dan ook geen superfan, zegt hij. Hij schrijft geen brieven aan Máxima, Beatrix of Willem-Alexander. "Deze verzameling is geen way of life. Het is ook niet zo dat ik hier af en toe op een stoel ga zitten om te kijken wat ik nu heb. Het staat hier maar gewoon."

Geen superfan
Zou het echt? In deze opslagruimte in een leegstaand pand op een industrieterrein in Amstelveen, waar Van Kleef zijn collectie samen met wat overtollige huisraad heeft opgeslagen, staan namelijk wel enkele comfortabele stoelen.

Bovendien doet Van Kleef verdacht nonchalant over zijn verzameling van 'ik denk een stuk of 300 staatsieportretten van leden van het Koninklijk Huis.

Alsof hij vooral geen superfan wil lijken. Hij heeft bijvoorbeeld niet een definitie paraat van wat een staatsieportret is. "De Rijksvoorlichtingsdienst maakt eens in de zoveel tijd iets. Het komt vanuit de middeleeuwen geloof ik, maar dat staat wel op Wikipedia."

Daar staat: 'Een staatsieportret is een plechtig portret van een persoon in functie, vaak een hoogwaardigheidsbekleder (maar niet noodzakelijk) en vaak met bijbehorende tekenen van die macht en waardigheid.'

En: 'Staatsie is waarschijnlijk een versmelting van het aan het Frans ontleende stage ('verhoging'), en staat in de betekenis 'vertoon', 'praal', 'pracht', 'luister'.'

Grandeur en statigheid
Van Kleef zegt ook dat hij eigenlijk al jaren geleden gestopt is met verzamelen, omdat hij er gewoon geen tijd meer voor heeft. Alleen zijn enthousiasme verraadt hem. Die gestilde verzamelwoede sluimert op zijn minst nog een beetje.

Dat blijkt als hij een groot kartonnen bord met de cover van het boek Juliana: vorstin in een mannenwereld tevoorschijn haalt en uitlegt hoe hij die heeft geregeld. Hij zag het staan in de etalage van een boekhandel en is naar binnen gelopen om te vragen of hij het mocht hebben. "Kijk, mijn naam staat nog achterop."

Maar hij verzamelde toch eigenlijk alleen officiële staatsieportretten, omdat anders 'het hek van de dam zou zijn'? "Ja, maar dit is dan toch wel weer leuk."

Ingelijste vakantiefoto's
Iets soortgelijks zegt hij over een ingelijste foto van prinses Amalia die hij eens op Marktplaats.nl tegenkwam. En over een paar ingelijste vakantiefoto's van Beatrix. Daar kan hij weer zo vrolijk over vertellen dat het lijkt alsof hij zijn eigen verzameling misschien wel leuker vindt dan hij doet voorkomen.

In 1972, toen hij twaalf was, begon Van Kleef met het verzamelen van staatsieportretten, toen de hele inboedel van zijn basisschool wegens een verhuizing voor het grijpen lag.

Hij vroeg of hij het staatsieportret van Wilhelmina mocht hebben. "Het was de grandeur en statigheid die mij, denk ik, aansprak. De allure en de mooie kleding. Ik herinner me dat ik al mijn spaargeld heb gebruikt en het voor zeventig gulden heb laten inlijsten."

Historische lijn
Van Kleef gaat op zoek naar het Wilhelminaportret, dat ergens tussen de vele lijsten die tegen de muur zijn gestapeld, moet staan. Tussendoor haalt hij af en toe een paar andere portretten naar voren om de historische lijn van troonsopvolging uit te leggen.

"Kijk, dit zijn Koning Willem III, koningin Emma en hun dochter Wilhelmina. Zij werd eigenlijk op haar tiende koningin, toen Willem III overleed, maar tot haar achttiende naam haar moeder voor haar waar."

Zijn allereerste staatsieportret kan Van Kleef maar niet vinden. Maar misschien was dat ook niet echt een begin van de verzameling. Dat kwam eigenlijk pas ruim 25 jaar later, met de opkomst van het internet. "Toen zag je opeens wat er eigenlijk allemaal was. En een verzameling is toch een vorm van hebzucht, je rolt van het een in het ander."

Niet zo veel waard
Daardoor groeide zijn verzameling snel. Hij kocht het portret dat Carel Willink in de jaren zeventig van prinses Juliana maakte en het bekende rood-wit-blauwe Beatrixportret van Carla Rodenberg, dat jarenlang in bijna elk gemeentehuis heeft gehangen.

Pronkstuk van zijn collectie is misschien wel het portret van Beatrix dat Jeroen Henneman maakte: op veilingen gaan die voor bijna duizend euro van de hand.

Wim van Kleef heeft opvallend veel portretten van Beatrix, vrij weinig van Willem-Alexander. 'Maar ik vind juist dat hij het super doet. Beatrix was toch wat statisch.' Beeld Tammy van Nerum

"Voor de rest is het allemaal niet zo veel waard hoor," zegt Van Kleef. "De meeste werken heb ik gekocht voor twintig, dertig of veertig euro. Dat telt uiteindelijk wel op, maar het is allemaal over jaren en jaren gekocht."

Van alle portretten zijn er opvallend veel van Beatrix, vrij weinig van Willem-Alexander. Dat betekent niet dat hij niets met de koning heeft.

"Ik vind juist dat hij het super doet. Beatrix was toch wat statisch en voorzichtig, een wereld van verschil met Máxima en Willem-Alexander. In sommige landen blijft een koning of koningin tot aan zijn dood zitten, maar ik ben blij dat wij daar niet op wachten. Een nieuwe tijd vraagt om een nieuw staatshoofd."

Troonswisseling
Het gebrek aan recente portretten van Willem-Alexander is een teken dat zijn verzameling echt een beetje in het slop is geraakt. "De troonswisseling was rond de periode dat ik de zaak van mijn vader overnam. Sindsdien heb ik gewoon echt geen tijd meer om de hele tijd op zoek te gaan."

En nu weet Van Kleef eigenlijk niet zo goed wat hij moet met al die honderden portretten. "Weet je wat het is met verzamelen? Het is het vinden, het bieden en het krijgen. Het gaat om dat spel. Daarna zet je het neer en dat was het dan. En ja, wie zit er ook te wachten op zo'n verzameling? Misschien moet ik het toch maar eens allemaal wegdoen."

Van Kleef zoekt nog even verder naar zijn allereerste portret, maar kan het niet vinden. Wel staat hij nog even stil bij een foto van Beatrix op kasteel Drakensteyn, van toen ze nog kroonprinses was. "Kijk, dit is dan toch wel weer leuk. Dat ga ik toch niet wegdoen?"

Volg alles over Koningsdag in Amsterdam in ons Koningsblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden