PlusAchtergrond

Hier kun je trippen onder begeleiding voor 4000 euro. ‘Ik werd helemaal afgepeld’

Hans van Wechem, psychiater van Field Trip Health, in zijn behandelruimte aan de Piet Heinkade. Beeld Marc Driessen
Hans van Wechem, psychiater van Field Trip Health, in zijn behandelruimte aan de Piet Heinkade.Beeld Marc Driessen

Psychedelica zijn booming. Bij Field Trip Health betaal je ruim 4000 euro voor een ‘innerlijke reis’ met hallucinogene truffels. Psychiater Hans van Wechem: ‘Hier ben je in veilige handen.’

Het ruikt naar salie bij Field Trip Health. “Overdrijf het niet,” zegt Hans van Wechem (61) in het Engels tegen de baliemedewerker die de geur bepaalt. Dan, met Amsterdamse tongval: “Salie, dat hoort een beetje bij het spirituele maar ook wetenschappelijk kader hier, gezien het bacteriedodende aspect ervan.”

Over alles in het fonkelnieuwe onderkomen aan de Piet Heinkade is goed nagedacht. Het is een lichte ruimte met hoge plafonds en uitzicht over het IJ. Aan de muur hangen levende mospanelen in verschillende tinten groen. De vloerkleden ogen modern. “Het is geen throwback naar de stoffige hippietapijten van vroeger,” zegt Van Wechem.

De inrichting is nagenoeg hetzelfde als in de klinieken in de Verenigde Staten en Canada. Hier biedt het bedrijf mensen voor forse bedragen een veilige ervaring met psychedelica. Onder begeleiding, in speciaal daarvoor ingerichte ruimtes. Met de vestiging in Amsterdam heeft het aan de Amerikaanse Nasdaqbeurs genoteerde Field Trip ook in Europa voet aan de grond gekregen.

Het liberale drugsklimaat speelde een voorname rol bij de keuze voor Amsterdam. In Nederland zijn truffels met de hallucinogene stof psilocybine vrij verkrijgbaar. In Noord-Amerika zijn de psychedelische truffels verboden; daar behandelt Field Trip mensen met het narcosemiddel ketamine. “Maar hier in Amsterdam zijn wij nadrukkelijk géén kliniek voor psychiatrische patiënten,” zegt Van Wechem. “Mensen komen hier niet om van een depressie of angststoornis af te komen. Ze komen met existentiële vragen. Het gaat dus om cliënten, niet om patiënten.”

Een oud-sporter zou bijvoorbeeld een cliënt kunnen zijn, zegt Van Wechem. Iemand die het een en ander heeft gewonnen, het financieel goed heeft gedaan, maar na zijn loopbaan met een knagend, onvervuld gevoel kampt. Het oude adagium ‘niet klagen, maar dragen’ helpt niet meer. De zelfwaardering lijdt eronder. Waarom is dat lege gevoel er? Waarom had hij het niet als hij presteerde? Wat heeft hij tijdens zijn carrière eigenlijk altijd nagestreefd? Wat ­waren zijn diepste drijfveren?

“Met dat soort vragen komen mensen hier,” zegt Van ­Wechem. En de psychedelische reis kan helpen bij de antwoorden, zo weet hij uit eigen ervaring.

Laatbloeier

Makkelijk is het vaak niet, zo’n ‘innerlijke reis’, zegt de Amsterdamse psychiater. Zelf was hij een ‘psychedelische laatbloeier’, toen hij op zijn 55ste voor het eerst een hallucinogeen middel nam: ayahuasca, een Zuid-Amerikaans plantenextract. “Dat was het heftigste wat ik ooit heb meegemaakt. Ik ben volstrekt in paniek geweest, maar ik heb ook de meest liefdevolle ervaring uit mijn leven opgedaan. Het heeft mijn leven ten goede veranderd.”

Zonder al zijn zielenroerselen prijs te geven, wil Van ­Wechem wel omschrijven wat er onder invloed met hem gebeurde. Het is soms wat abstract, maar goed, zo gaat dat nu eenmaal met middelen die de gebruikelijke constructie van de realiteit vervormen.

Van Wechem werd helemaal ‘afgepeld’. Zijn identiteit, de manier waarop hij over zichzelf dacht, werd laagje voor laagje verwijderd. De ideeën die hij al die jaren over zichzelf had ontwikkeld, klopten ineens niet meer. Er bleef steeds minder van hem over, en Van Wechem kon dat proces niet stoppen. “Ik wilde controle, maar realiseerde me dat die controle een illusie was.”

Eenmaal volledig afgepeld, verscheen daar in een warme gloed de aartsengel Michaël, die Van Wechem nog ­herkende uit zijn katholieke jeugd. “Tijdens de reis had ik de sterke ervaring dat Michaël mij zag. Hij accepteerde mij volledig en onvoorwaardelijk, ook zonder mijn verworven identiteit. En ik vond mezelf de moeite waard om door hem gezien en gered te worden.”

“Op een bepaald moment bestond ik zelf nauwelijks nog. We vielen samen, in een schitterend, liefdevol universum. Die ervaring heeft mijn zelfbeeld voor altijd veranderd, ook toen het middel was uitgewerkt. Het heeft mijn zelf­acceptatie vergroot.”

Niet bij iedereen die ayahuasca of andere hallucinogene middelen neemt, is de ervaring uiteindelijk zo gunstig, zegt Van Wechem. Ook bij hemzelf scheelde het weinig. Er zijn mensen die angstig blijven, ook nadat het middel is uitgewerkt. Daarom is Field Trip een uitkomst, volgens de psychiater. Het maakt de kans op ‘bad trips’ veel kleiner. Mensen die er waarschijnlijk niet geschikt voor zijn, ­komen niet door de selectieprocedure (zie kader). En mocht het toch misgaan, dan is er een medisch vangnet.

“Het belangrijkste is dat hier alles om de cliënt draait,” zegt Van Wechem, die net als de andere medewerkers van Field Trip het hele proces dat de klanten doorlopen, ook zelf onderging. “Het is echt heel anders dan wanneer je voor een paar tientjes truffels in de smartshop koopt, voor thuis met vrienden. Er is hier geen afleiding, zodat de cliënt zich alleen met zichzelf kan bezighouden. Daarom is onze ­dosering ook stevig: 25 milligram psilocybine. Tijdens je reis ben je in veilige handen. Iemand komt je zelfs vers fruit brengen.”

Therapie

Dat mensen flink in de buidel willen tasten voor een zin­gevende psychedelische trip is een trend, zegt psychiater en onderzoeker Robert Schoevers (UMC Groningen). “Er worden op de beurs honderden miljoenen opgehaald door start-ups in deze sector. Psychedelica zijn booming.” In Nederland is Field Trip dan ook niet het eerste bedrijf in zijn soort: Synthesis Retreat biedt klanten een psychede­lische ervaring in hun centra in de Nederlandse natuur, ook na een uitgebreide screening. Ook de prijzen van Synthesis zijn fors: van 2500 tot ruim 7500 euro.

Schoevers doet zelf onderzoek naar psychedelica; niet bij mensen die worstelen met de grote levensvragen, maar bij psychiatrische patiënten. Zo heeft hij net deelgenomen aan een internationale studie naar het effect van psilocybine. Er werden 25 patiënten met een ‘therapieresistente’ depressie behandeld: mensen voor wie gebruikelijke therapie niet (voldoende) helpt. De procedure lijkt op die van Field Trip, inclusief een voor- en nagesprek en begeleiding door geschoolde therapeuten tijdens de sessie.

De resultaten zijn nog niet bekend, zegt Schoevers, maar het lijkt erop dat niet iedereen gebaat is bij het hallucinogene middel. “Naarmate mensen hun gevoelens beter ­onder woorden kunnen brengen en erop kunnen reflecteren, lijkt zo’n ervaring heilzamer. Als iemand zó vroeg in het leven is beschadigd dat hij of zij die ervaring nog geen woorden kon geven, of als iemand beperktere cognitieve vermogens heeft, lijkt het moeilijker een positieve betekenis te geven aan een trip met truffels.”

Wat Field Trip Health in Nederland aanbiedt is dus ­nadrukkelijk níet bedoeld als therapie. Toch moet de ­Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd beoordelen of het bedrijf valt onder de wet- en regelgeving van reguliere zorg, alternatieve zorg of begeleiding. Belangrijkste criterium bij het beoordelen van alternatieve zorg is of het geen schade voor cliënten oplevert. De Inspectie brengt vermoedelijk binnen enkele maanden een rapport uit.

Wachtlijsten

Van Wechem herkent wat Schoevers zegt: psychedelica is niet voor iedereen. Ook hij wil voorkomen dat mensen worden overspoeld door de introspectieve golf van de truffels. Een fundamenteel verschil is dat Van Wechem werkt voor een commercieel bedrijf met ‘gezonde’ mensen, ­terwijl Schoevers bij een publieksinstituut onderzoek doet onder patiënten. Zou Van Wechem, zelf opgeleid bij soortgelijke instituten, zich niet op ‘zieke’ mensen moeten ­richten?

“Dat onderwerp voelde ik al een beetje aankomen,” zegt hij. “Die vraag heb ik mezelf natuurlijk ook gesteld. Er zijn lange wachtlijsten, terwijl ik me hier bezighoud met mensen die niet op een wachtlijst staan – en die genoeg geld hebben voor dit traject.”

Van Wechem licht zijn keuze toe: hij werkt twee dagen bij Field Trip, de rest van de week behandelt hij in zijn eigen praktijk mensen met ernstig trauma. In het verleden heeft hij altijd patiënten behandeld.

Hij memoreert een patiënt met schizofrenie, die zijn ­eigen leven een hoog rapportcijfer gaf: een 9. En dat ­ondanks de psychotische episoden uit het verleden en de apathie van de medicatie. “Ik zie hier mensen zonder psychiatrische stoornissen die hun leven zelf een zware ­onvoldoende geven. Ook zonder psychiatrische diagnose kan er sprake zijn van een grote lijdensdruk. Voor die mensen ben ik er ook.”

“Tegelijkertijd maak ik me sterk voor een bredere toepassing van psychedelica, waarin het ook gaat om het herstel van de verbinding met jezelf en daarmee met de natuurlijke wereld. Dat is volgens mij meer dan ooit nodig.”

Hoe het werkt

Niet iedereen die wil hallucineren is zomaar welkom bij Field Trip Health. De selectieprocedure is vrij streng. De hoge prijs vormt de eerste drempel: een eenmalige trip kost 4150 euro, wie driemaal wil, is 7750 euro kwijt.

De eerste schifting gebeurt in een oriënterend telefoongesprek. Een psychiatrisch patiënt die bijvoorbeeld vanuit een kliniek belt, valt af.

Op grond van vragenlijsten over lichaam en geest volgen via videobellen gesprekken met een psychotherapeut en psychiater. Zij zoeken uit of iemand geen somatische of geestelijke aandoening heeft die mogelijk verergert door de trip. Ook schatten zij in of iemand eventuele angstige momenten tijdens de sessie aankan. Mensen die ervan overtuigd zijn dat de psychedelische ervaring alle psychische lijdensdruk als sneeuw voor de zon oplost, worden uitgesloten.

Tot dusverre viel zo’n 20 procent van de geïnteresseerden af. Field Trip trekt vooral klanten van over de grens: acht op de tien cliënten woont niet in Nederland.

Wie wel wordt toegelaten, maakt voor de sessie kennis met de ‘facilitator’ die net als alle andere medewerkers van het bedrijf zelf ervaring heeft met psilocybine. Op de dag zelf dient de ‘facilitator’ de truffels ’s ochtends toe en diegene blijft de hele trip bij de cliënt in de kamer. Een verpleegkundige en psychiater kunnen ingrijpen als het toch misgaat.

De sessie vindt plaats in een lichte kamer met uitzicht over het IJ. Als de werking van de truffels na vijf à zes uur afneemt, gaat de cliënt naar een aparte kamer om bij te komen. Aan het einde van de middag stapt iemand nuchter weer naar buiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden