Plus Reportage

Het succes van de junkfoodboulevard in Zuidoost

Veel protest was er toen de Foodstrip in 2006 opende, want ongezond en onverantwoord. Dertien jaar later is het succes van de junkfoodboulevard in Zuidoost bewezen. ‘Een normaal restaurant heeft met kinderen geen zin.’

Beeld Marc Driessen

Haastig sluit een bebrilde man zijn witte Opel af. Even later rammelt hij tevergeefs aan de deur van de Burger King aan de Foodstrip in Zuidoost. Dan vindt hij de juiste ingang tussen de eigele bogen, die samen de kroon van deze koning van het fastfood vormen.

Wat nerveus draalt hij bij het buffet. Hij speurt de menu’s boven de toonbank af: Double Cheeseburger XXL, Triple Whopper, Big King XXL. “Een Whopper Menu!” roept hij boven de snoeiharde dancemuziek uit.

Aan een tafel op de eerste verdieping verkneukelt hij zich boven zijn volle dienblad. Een gretige hap van zijn Whopper. Royaal doopt hij de frietjes in de saus. Met het laatste frietje veegt hij ten slotte het plastic kuipje helemaal schoon. Een slagveld van verpakkingen blijft over. Voldaan, haast opgelucht, kijkt hij uit over het grauwe parkeerterrein.

De man is bij lange na niet de enige die hier op zoek is naar kortstondig geluk voor de knorrende maag. Dagelijks is de Foodstrip het toneel van heimelijke genoegens, van onderonsjes met vet, zout, suiker en alles waar hart en vaten mogelijk niet al te veel baat bij hebben.

In dit onpersoonlijke, uiterste puntje van Zuidoost, nabij de A9, A10 en de A2, kan je in de knusse beslotenheid van je Nissan Pulsar onbespied je ‘zondige’ zelf zijn. Tientallen auto’s passeren stapvoets de drive-inpoorten van de fastfoodketens Burger King en Kentucky Fried Chicken (KFC). Raampjes zoeven omlaag. Anonieme armen nemen kartonnen pakketjes aan van het meisje achter het loket.

Besmeurde servetten

Later, op het parkeerterrein, verlustigen de bezoekers zich in de stalen cocon van hun auto aan Triple Whoppers en Tower Burgers. Kartonnen bekers en servetten op het dashboard. Door de ramen zijn alleen hun contouren zichtbaar. Soms onthult iemand zijn identiteit door zich buiten vlug te ontdoen van de besmeurde servetten.

De Foodstrip aan de Tafelbergweg is in 2006 bedacht door de Dienst Ruimtelijke Ordening. Het idee was om op een braakliggend terrein tussen knooppunt Holendrecht en het AMC ruimte te bieden aan vier fastfoodsrestaurants. Hoofdontwerper Bas Vlaanderen liet zich inspireren door de Amerikaanse eetboulevards, zoals die van Junction City in Kansas of Gary in Indiana. De karakteristieke stalen boogconstructie, die als een pergola over de restaurants gespannen is, markeren de fastfoodstraat.

’s Nachts worden de bogen verlicht met leds, die afwisselend paars, groen en blauw kleuren. Zo kunnen hongerige automobilisten het eetfestijn al vanaf de snelweg zien. Belangrijk bij het ontwerp was dat de verschillende paviljoens zo min mogelijk op normale gebouwen lijken. Ze moesten de uitstraling van kermisattracties krijgen.

Een reusachtige reclamezuil met de bedrijfsnamen Sizzling Wok, KFC, Burger King en Star BBQ torent hoog boven de bezoekers uit. Ze ogen onbeduidend tussen de Amerikaanse bravoure die hen omringt. Think big raadt de Burger King op de ramen aan.

Handtekeningenactie

De opening van de Foodstrip in 2006 stuitte destijds op fel verzet. Iens Independent Index, uitgever van restaurantgidsen, begon een handtekeningenactie tegen de aanleg ervan. Schaamteloos en onbegrijpelijk vond Iens het dat de gemeente Amsterdam het project steunde. Hoe haalden de bestuurders het in hun hoofd een fastfoodstrip te openen in een gebied met de grootste risicogroep voor hart -en vaatziekten en diabetes II?

Ook GroenLinks stond op haar achterste benen. Een raadslid stelde vragen aan de wethouder. Was het college zich wel bewust van het ‘Masterplan Overgewicht’ van het Voedingscentrum? En hoe verhield dit fastfoodconcept zich tot investeringen van het college in campagnes en initiatieven tegen overgewicht?

De GGD vond het vanuit gezondheidsoogpunt geen wenselijke ontwikkeling, maar ondernam verder geen actie tegen het plan.

Het bleek hoe dan ook een verloren strijd. Nu, dertien jaar later, heeft de Foodstrip zijn bestaansrecht alom bewezen. De fastfoodstraat bedient niet alleen talrijke forenzen en automobilisten die er neerstrijken, maar ook de vijftigduizend mensen die op het nabijgelegen bedrijventerrein Zuidoost werken en gezinnen, ouderen en jongeren uit de omringende wijken en randgemeentes.

De klimaatprijs 2019 zal de Foodstrip niet snel winnen, maar voor veel bezoekers wegen de voordelen zwaarder: makkelijk parkeren, goedkoop, laagdrempelig, leuk voor de kinderen. Rond half zeven is het spitsuur. De parkeerplaats puilt uit. Mensen uit alle lagen van de samenleving begeven zich naar de restaurants. Van oudere dames – handtasje onder de oksel, wankelend op hoge hakken – tot piepjonge stelletjes, gedistingeerde zakenlieden en jongens met baseballpetjes, die een spoor van eau de toilette achter zich laten.

Spijt

“We doen het voor de kinderen,” verontschuldigen sommige ouderparen zich.

“Ik heb nu alweer spijt,” zegt Albert Stuivenberg (52), die zojuist met zijn zoontjes Fedde (6) en Cas (11) bij KFC heeft gegeten. Hij morrelt aan het slot van zijn fiets. “We komen hier zo’n vijf keer per jaar. Zo min mogelijk dus! Al vind ik het verder wel een prima plek. Je ziet in Amsterdam toch steeds meer van die foodcourts komen? Mijn vrouw is thuisgebleven, want zij vindt het wél vreselijk hier.”

Cas en Fedde denken daar anders over. KFC is hun favoriete restaurant. Op hun verjaardag willen ze alleen dáár eten. “De kip is erg lekker!” roept Cas.

“Als je dan toch iets moet kiezen, is KFC wel het beste,” beaamt Stuivenberg.

“En dan ben ik straks thuis en heb ik eigenlijk wel weer honger,” voegt hij er lachend aan toe.

Albert Stuivenberg (52) komt hier zo’n vijf keer per jaar met zoontjes Fedde (6) en Cas (11). Beeld Marc Driessen

Gayle Lemain (37) en haar man Willem (38) zijn vandaag tien jaar getrouwd en hebben dat met hun drie kinderen gevierd bij KFC. “Een normaal restaurant heeft met kinderen geen zin,” legt Gayle Lemain uit. “We gaan dit weekend met z’n tweeën nog ergens anders eten.”

Zonder haar kinderen zou Lemain de Foodstrip niet zo snel opzoeken, maar ze staat er ook niet negatief tegenover. “Je kunt goed parkeren, het eten wordt vers bereid en de toiletten zijn erg schoon. Bovendien is dit een heel goede KFC. Een vriendin van ons komt zelfs speciaal vanuit Utrecht hiernaartoe.”

Gayles man Willem danst met de kinderen op een speeltapijt. Het kleed produceert harde muziek en opzwepende aanmoedigingen als je erop springt. Voor kinderen is het een belangrijke trekpleister.

Willem Lemain (38) danst op het speeltapijt met zijn drie kinderen. Beeld Marc Driessen

Dansen op speeltapijt

Als even later een buschauffeur van Sallandtours argeloos over het tapijt loopt, slaat de speaker daar meteen fanatiek op aan: “Pssst, druk ’es op de knop! Dansen?”

Aan weerszijden van de fastfoodketens doen wokrestaurant Sizzling Wok en het Koerdisch Iraakse Star BBQ het rustiger aan. Keurig gedekte tafeltjes, obers en serveersters in het zicht en geen haastwerk. Star BBQ, veelgeprezen om het vlees op de houtskoolgrill, kondigt op een display in de berm ook healthy salads, chrunchy falafel en fresh juice aan. Goed voor hart en vaten!

Wie met meer dan tien personen komt, kan een schaapshoofd met poten verorberen. Het restaurant, gedecoreerd met waterpijpen, wordt die avond op een enkel echtpaar na vooral bevolkt door jonge mannen. Ze hebben hun verlaagde Volkswagen Golf met siervelgen voor de deur geparkeerd en zitten in groepjes kebabschotels te eten. 

Sizzling Wok, dat een all you can eat-concept hanteert en zich ook voorstaat op een gezonde keuken, wint aan populariteit. Het zit er op donderdagavond barstensvol families, echtparen, vriendengroepen en de politie die een teamuitje heeft. Verhitte hoofden aan tafels, bezaaid met eten. Telefoons naast het bord en soms ook gewoon tijdens het eten aan het oor.

Hoewel de Foodstrip beschikt over stoepen, lijken ze niet bedoeld om langdurig over te lopen, laat staan flaneren. Wie meer dan één rondje wandelt, ontmoet al gauw nieuwsgierige, zelfs wat argwanende blikken vanachter het glas van de eethonken. Een paar stappen naar de ingang is het uitgangspunt. Meer niet.

Shaira Gemin (19) is met haar nichtje even ontsnapt aan haar drukke familie­tafel in Sizzling Wok. Ze dansen buiten op het speeltapijt. “Mijn tante is jarig en dat vieren we hier. Dat doen we al jaren. Je kunt heel veel dingen wokken, dat maakt het zo lekker,” zegt ze.

Gemin vindt de Foodstrip een leuke plek: “Het ziet er mooi uit met al die lichtjes. Alsof het elke dag feest is.”

Sharia Gemin (19) eet elk jaar met haar hele familie bij Sizzling Wok. Beeld Marc Driessen

Nu en dan spuwt Sizzling Wok een kluitje volgegeten gasten uit. Een vader tilt na het etentje zijn dochter van een jaar of vier op het dak van zijn bestelauto, zodat zij over de muur kan kijken. Enthousiast: “Zie je dat prikkeldraad en die camera’s? Dat was vroeger de gevangenis!”

Twee tot drie keer per week

Een eindje verderop leunt elektromonteur Michel (19) tegen zijn witte bedrijfswagen. Twee tot drie keer per week bezoekt hij na zijn werk de Burger King. “Meestal neem ik een Long Chicken of een Chili Cheese Burger met een beker cola erbij. Ik eet het altijd in mijn auto op. Daarna rook ik buiten nog een sigaretje.”

Her en der staan mensen op de parkeerplaats te roken. Ferm blazen ze witte slierten uit. Paria’s? Hier niet. Op de Foodstrip kunnen ze rekenen op een blik van verstandhouding, een welwillende aansteker bij hun peuk.

Auto’s zijn sieraden onder de lichtbogen van de Foodstrip. Ze staan op het diepzwarte asfalt, dat erbij ligt alsof het gisteren gelegd is. Krijtwitte lijnen bakenen de parkeervakken af. Mannen lopen bewonderend om elkaars exemplaren heen, poetsen vlekjes van de achterruit, inspecteren de velgen met een zaklampje, schoppen goedkeurend tegen de banden of geven een dot grommend gas om de ­stevige inborst van hun juweel te laten horen.

‘Geluidsoverlast verboden’ staat inmiddels op een bord bij de entree van de Foodstrip. De ovale baan rondom de eetpaviljoens leek ooit gemaakt om onbekommerd vlijmscherpe bochten te trekken, als op een circuit. En dat deden veel jongemannen dan ook in hun opgevoerde wagens. Daar, onder die zestien fraaie bogen, lieten ze hun banden gieren, waanden ze zich volleerde coureurs. 

De Foodstrip werd een geliefde plek voor automeetings met liefhebbers van merken als Seat, Mini, Opel, Honda en Volkswagen. Sinds de hoge drempels zijn aangelegd, die de auto’s dwingen langzamer te rijden, hebben snelheidsduivels het er wel gezien. Het kwam de rust op de Foodstrip ten goede.

De gemeente liet de plek bovendien verfraaien. Op de 160 meter lange muur langs de fastfoodstraat kwam vorig jaar het langste streetartkunstwerk van Amsterdam. Het werd geschilderd door kunstenaarsduo’s Karski & Beyond en Bier en Brood.

Lichtbogen

Wouter Veldhuis (58) en zijn zoon Tijn (15) hebben de in kleur verspringende lichtbogen al van ver gezien. Ze zijn op weg naar hun huis in Hoorn. “Tijn deed in Amsterdam toelatingsexamen voor de filmschool. Van eten is het nog niet gekomen. En toen zagen we dit ineens,” zegt Veldhuis.

Tijn komt vaker bij de Burger King. Op station Hoorn is het een bekende hang-out voor jongeren. “Heet dit de Foodstrip?” informeert hij. “Oké. Het oogt futuristisch. Een beetje Amerikaans.”

Achter hem doorboren koplampen de duisternis. Tijn maakt plaats voor nieuwe auto’s, die de fastfoodstraat in rijden. Rode achterlichten rijgen zich aaneen. Draaiende benzinemotoren, trillende diesels. Schimmen achter de raampjes. Stuk voor stuk geduldig in de rij voor de poort naar de snelle hap.

Wouter Veldhuis (58) en zoon Tijn (15) zijn op weg naar Hoorn en stoppen even om te eten. Beeld Marc Driessen

Nog meer vlees

Voor het eerst sinds negen jaar is de vleesconsumptie in Nederland gestegen. In 2018 aten we gemiddeld 77,2 kilo vlees per persoon. Dat is 600 gram meer dan voorgaande jaren. Ook het CBS bevestigt dat de vleesconsumptie geen krimp laat zien. Oorzaak van de stijging kan het vlees eten in restaurants zijn, of de warme zomer waarin meer mensen kozen voor de barbecue.

De stijging komt vooral door een toename van het verbruik van pluimveevlees en een marginale toename van varkens- en rundvlees. De cijfers voor kalfs-, schapen-, geiten- en paardenvlees blijven gelijk. Bijna de helft van het verbruik in 2018 bestaat uit varkensvlees. Pluimveevlees en rundvlees zijn samen goed voor vrijwel de andere helft van de vleesconsumptie in Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden