PlusAchtergrond

Het euvel van de buurtapp: schimmig type? Nee joh, dat is de buurman

Voor contact met de buren maak je een appgroep aan of zijn er speciaal ontwikkelde buurtapps. Valkuilen: te veel geklets, wantrouwen en het gevaar dat er privacygevoelige informatie wordt gedeeld.

‘Buurtgenoten maken foto’s van lachgasgebruikers en sturen die rond’Beeld Jip van den Toorn

Allemaal leuk en aardig, dat online contact met de buren, maar die stroom aan appjes kan een mens ook te veel worden. Voor Anouk van der Jagt (51) was dat de reden om uit de WhatsAppgroep van de wijk Elzenhagen in Noord te stappen. “Het werd zo’n geklets. Elke keer wanneer de vuilnis niet goed was weggebracht, kwam er een diarree van ­berichtjes achteraan. Daar wilde ik niet constant door worden gestoord.”

Het online burencontact begon ooit met dienstverlenende berichten via een mobiele app. Wie heeft een betonboor te leen? Kan iemand mij een goede glazenwasser aanraden? Help, wie heeft mijn vermiste kat gezien? Maar ook: pas op, er zijn in de wijk inbrekers actief! Buurtapps als manier om direct in contact te komen met omwonenden. Een praatje op straat raakte in onbruik en aangezien iedereen uren per dag met de smartphone in de hand loopt, is contact maken met buren het snelst en eenvoudigst via een app.

Privacy

Als je alle buren direct wilt bereiken, zijn daar verschillende varianten voor in omloop. De app Nextdoor, van Amerikaanse makelij, en het Nederlandse Buurtapp zijn ontworpen voor contact met mensen uit de directe omgeving. De apps op je smartphone sturen alarmberichten naar de ­gebruikers in de wijk als er gevaar dreigt, bijvoorbeeld bij brand of een overval. Daarnaast bieden ze ruimte om buurtzaken te bespreken: de buurtbewoners staat het vrij ­bepaalde onderwerpen aan te snijden.

Aan deze apps kleven gevaren, vooral op het gebied van privacy. Nextdoor raakte in 2019 in opspraak omdat er nepbrieven onder een valse naam waren verstuurd.

De brieven kwamen op verschillende plekken in Nederland aan. Nextdoor probeerde met de inzet van een valse afzender, vaak een onwetende buurman of -vrouw, aanmeldingen voor hun mobiele app te krijgen. De persoonlijke gegevens van nieuwe gebruikers konden door het Amerikaanse bedrijf worden verkocht aan derden.

Gegevens plunderen

Er zijn ook buurten die een WhatsAppgroep hebben aangemaakt voor mensen in de straat of die via datzelfde medium gebruikmaken van de diensten van Stichting Whatsapp Buurtpreventie (WABP). Gemeenten en politie stimuleren deze laatste appgroepen. Het is de ­bedoeling dat buren alleen melding aan elkaar doen van verdachte personen, vernielingen of inbraken. Vervolgens wordt door een van de buren 112 gebeld. In vergelijking met de algemene appgroep zijn er een of meerdere beheerders die toezicht houden en geldt een verbod voor geklets over andere onderwerpen.

Onderzoekers zijn voorstander van WhatsAppgroepen in plaats van de speciaal ontwikkelde buurtapps. “Ik zou zo’n app als Nextdoor nooit gebruiken,” zegt Bart ­Jacobs, hoogleraar computerbeveiliging aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. “In de huidige tijd moet je altijd oppassen met wat je deelt. In onderzoeken zien we steeds vaker dat Amerikaanse bedrijven onze gegevens plunderen.”

Ook de Consumentenbond waarschuwt voor deze gevaren. De gebruiker van de apps geeft informatie vrij die ­gebruikt kan worden voor commerciële doeleinden.

Controlefunctie

Jacobs noemt het voordeel van WhatsApp. “Daar deel je minder gegevens met derden. Alleen jouw buren krijgen toegang tot de groep, het is persoonlijker. Mensen kennen elkaar al, ­anders kom je er niet in.”

In mobiele apps, waar Nextdoor en Buurtapp de populairste van zijn, kan iemand al toegang krijgen wanneer die persoon toevallig in die buurt of wijk is. Een controlefunctie ontbreekt vaak.

“Zeker voor stalkers of inbrekers kan bruikbare informatie passeren in de app,” zegt Jacobs. “Denk goed na voor je iets deelt en wees je bewust van de gevaren.”

Ook agressie komt sneller voor in de buurtapps. In een WhatsAppgroep is de sociale controle groter, omdat mensen elkaar dus vaak beter kennen. “In Nextdoor zijn mensen gegroepeerd die elkaar niet of nauwelijks kennen,” zegt Jacobs. “Sommige buurtapps ontaarden in racistische fora, mensen geven hun op vooroordelen gebaseerde mening. Dat leidt tot ­ruzie.”

Het voordeel van de downloadbare buurtapps is weer dat de gebruiker meldingen krijgt wanneer er veiligheidswaarschuwingen voor de buurt worden gegeven. In Whats­Appsgroepen, of andere berichtendiensten als Signal of Telegram, ontstaat soms een brei aan informatiestromen waardoor belangrijke informatie wordt ­gemist. Daarnaast zijn deze apps ook overzichtelijker ­omdat er verschillende categorieën zijn en daardoor per ­onderwerp gesprekken ontstaan.

Geen geneuzel

Uit een rondgang blijkt dat veel Amsterdammers lid zijn van een WhatsAppgroep, al dan niet van WABP.

Marieke Wolthers (47) heeft zich met ongeveer honderd buurtbewoners aangesloten bij een groep die let op de veiligheid in de wijk: Buurtpreventie Borneo. “En het werkt,” zegt Wolthers. “Sinds we gebruikmaken van de app en elkaar waarschuwen voor gevaar en de politie alarmeren, is er minder inbraak en criminaliteit in de wijk.”

Niet bij alle meldingen in de appgroep wordt de politie ingeschakeld, merkt Wolthers op.

“Nog niet zo lang geleden zag iemand een verdachte man met een capuchon door de buurt lopen. Een duister type, zo werd gezegd. Een foto ging rond in de appgroep, met de vraag of iemand de man herkende. Bleek het om een buurman te gaan.”

Geneuzel wordt hier meteen afgestraft: de grote bron van ergernis in vrijwel elke WhatsAppgroep. Wanneer ­buren vragen waar hun kat of pakketje van de bezorgdienst is gebleven, wordt meteen ingegrepen. Het mag ­alleen over alarmerende zaken gaan bij Buurtpreventie Borneo. “Onze appgroep is heel clean en streng. Buren wijzen elkaar erop als ze iets noemen waar die niet voor bedoeld is.”

Wolthers heeft een haat-liefdeverhouding met de appgroep van haar buurt. “Op de rustige kades in de buurt wordt onder jongeren veel lachgas gebruikt. Buurtgenoten maken foto’s en sturen die rond. Als een van die lachgasgebruikers in de auto stapt en een kind aanrijdt, hebben wij in elk geval een foto van de dader.”

Rottigheid op straat

Op Borneo-eiland en directe omgeving kon een inbraakgolf worden gestopt door onderling contact. “Er werd in de appgroep geadviseerd de sloten van onze deuren te vervangen. De nieuwe sloten waren blijkbaar een ramp voor de inbrekers, want ze kwamen niet meer terug.”

Sommige buren gaan echter soms te ver in het aanpakken van rottigheid op straat. Wolthers: “Een buur stuurde een foto van een paar kinderen met de vraag wie de ouders waren. De kinderen sloopten vuilnisbakken waardoor rommel op straat lag. Laat die kinderen. Zo’n foto ging te ver.”

Andere appgroepen in de stad kennen minder strenge gebruiksregels. Zo is Eva Bollen (53) lid van Vogelburen, voor bewoners van de Vogelbuurt in Noord. De buurtbewoners helpen elkaar met alles: speelgoed, kleding, een bloemetje als een buurtbewoner ziek is of een welgemeend advies wanneer iemand in zak en as zit.

“Het is een stem tegen de huidige tijd. Als het goed met je gaat, is het jouw eigen verdienste. Als het niet goed met je gaat, is het jouw eigen schuld. Wij beseffen in Noord dat we elkaar nodig hebben. Er zijn hier veel kwetsbare groepen.”

Zelf heeft Bollen veel aan de appgroep. “Mijn kat kwam eens met wonden thuis. Toen plaatste ik een foto met de vraag wat ik moest doen. Een huisarts reageerde en zei dat ik met mijn kat naar de dierenarts moest, maar ik had geen auto. Tien minuten later stond iemand van de buurt met ronkende motor voor mijn huis om mij te brengen. Dat geeft toch een warm gevoel?”

Nieuwe oma

Net als Bollen heeft Linah Mohamed (36) veel te danken aan een buurtappgroep in Noord. De Syrische vluchteling kwam in 2015 met drie jonge dochters naar Amsterdam en wilde vervolgens haar Nederlands verbeteren. Via de appgroep van de buurt werd een oudere ­mevrouw gevonden die nu als oma voor de familie fungeert.

“We vertrouwen haar helemaal,” zegt Mohamed, die ­inmiddels is herenigd met haar man en nog een zoon heeft gekregen.

“Onze nieuwe oma helpt ons met de administratie en soms eten we samen. Ze past op de kinderen als ik naar de kappersopleiding ga, of haalt ze van school. In ­vakanties maken we leuke uitjes samen. Zo bezochten we Madurodam en de ijsbaan. En dat allemaal dankzij een ­oproepje in een buurtapp.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden