PlusAchtergrond

Het coronavirus spekt de spaarvarkentjes

Veel huishoudens houden sinds de uitbraak van corona geld over. Bedrijven trouwens ook, vooral met dank aan de overheid.

Sparen tijdens de coronacrisis: huishoudens en bedrijven geven minder uit en houden geld over.Beeld Getty Images

Ondanks de coronacrisis kwam er bij alle huishoudens tezamen in het tweede kwartaal van 2020 meer geld binnen dan een jaar geleden. Die extra inkomsten werden vooral opgespaard. Er is geen kwartaal geweest waarin Nederlandse huishoudens zo veel geld spaarden als in april, mei en juni van dit jaar. Dat komt het economisch herstel overigens niet ten goede.

Volgens de jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren de inkomsten van alle huishoudens in het tweede kwartaal 2,4 miljard euro hoger dan in de periode april-juni 2019. Dat kwam vooral door loonsverhogingen die al waren afgesproken en die in coronatijd gewoon werden uitbetaald. De totale inkomsten werden wat gedrukt doordat de werkloosheid in april, mei en juni fors steeg en mensen hun baan verloren.

10 miljard loonsteun

Dat die uitbetaling van die (hogere) lonen mogelijk was, kwam deels door de overheid. Die spendeerde bijna tien miljard euro aan loonsteun voor bedrijven die met flinke omzetverliezen kampten – op voorwaarde dat zij geen mensen zouden ontslaan. Ook keerde het rijk drie miljard euro uit aan zelfstandigen. Daardoor bleven ook hun inkomsten redelijk op peil.

Desondanks bleven huishoudens voorzichtig met geld uitgeven. In april, mei en juni spendeerden ze zo’n tien miljard euro minder dan in dezelfde periode in 2019. Ook in juli lagen de consumentenuitgaven nog ruim (6,1 procent) onder die van vorig jaar. Vooral aan buitendeurse activiteiten – theaters, musea, bioscopen, sportscholen, stadions, openbaar vervoer – werd minder (14,9 procent) uitgegeven.

Wel krijgt het uitgavenpatroon weer wat meer normale trekken. In het begin van de crisis ging veel geld op aan eten en drinken en werd er flink gehamsterd. In juli lagen de uitgaven aan voedings- en genotmiddelen nog maar 1,8 procent boven die van een jaar eerder; in maart was dat verschil nog 9,5 procent. Relatief veel geld gaven we in juli uit aan woninginrichting, elektronische apparatuur en auto’s.

Doordat huishoudens weinig uitgaven, stegen de besparingen. Na aftrek van hun gewone uitgaven hielden huishoudens in het tweede kwartaal 35,9 miljard euro over. Dat geld wordt vooral op spaarrekeningen gezet of besteed aan beleggingen en het aflossen van schulden. Omdat mei de vakantiegeldmaand is, wordt in het tweede kwartaal altijd veel gespaard, maar zo groot als nu waren de besparingen nog nooit. Die spaardrift remt het economisch herstel. Uitgaven van consumenten zijn – afhankelijk van hoe je rekent – goed voor ruim 30 of zelfs 40 procent van het bruto nationaal product.

Coronasteun

Besparen doen ook bedrijven. De in Nederland behaalde winst van niet-financiële bedrijven viel 1,2 miljard euro hoger uit dan in het tweede kwart van 2019, al kwam dat vooral doordat de overheid 12,5 miljard uitgaf aan bedrijfssubsidies in de vorm van coronasteun. Anders zou die winst ruim 11 miljard lager zijn uitgevallen.

Veel bedrijven kregen uitstel van belasting­betaling en keerden geen dividend uit – een andere voorwaarde om loonsteun te krijgen. Buitenlandse dochters van Nederlandse bedrijven zagen hun gezamenlijke winst met 5,3 miljard teruglopen. Het leeuwendeel van die daling komt voor rekening van Shell.

Zoals consumenten meer kunnen besteden (maar dat niet doen), zo hadden bedrijven in principe meer ruimte om te investeren. Dat doen ze vooralsnog niet. Ze investeerden dit voorjaar 2,7 miljard euro minder.

Interen doet vooral de overheid. Er kwam bij het Rijk 6 miljard euro minder binnen dan in april-juni 2019 en er ging 18 miljard meer uit. Ruim de helft daarvan is besteed aan loonsteun voor bedrijven met flinke omzetverliezen.

Extra uitgaven waren er ook voor zzp’ers, voor bedrijven die last hadden van de coronamaatregelen (zoals de horeca), voor ouders die hun eigen bijdrage aan de kinderopvang al hadden betaald en voor ziekenhuizen, die 400 miljoen subsidie kregen voor de aanschaf van medische apparatuur, aldus het CBS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden