PlusAchtergrond

Hé mannen, hoe zit het met júllie seksleven?

Beeld Sjoukje Bierma

Voor hun voorstelling Een leven lang seks spraken schrijver Sanne Schumacher (30) en regisseur Wieke ten Cate (33) met mannen over hun seksuele ervaringen. Twee van hen doen hier nog eens hun verhaal.

Halverwege het ­gesprek legt schrijver Sanne Schumacher nog maar eens uit waarom het volgens haar zo ­belangrijk is om over seks te kunnen praten. “Het is zaak dat je verschillende verhalen te horen krijgt. Dus meer dan ­alleen de buitenkant of normbevestiging. Zo ontstaat er een genuanceerder beeld en voel je je misschien minder alleen in wat je wel en niet wilt.” 

Samen met regisseur Wieke ten Cate werkte Schumacher het afgelopen jaar aan de poëtische voorstelling Een leven lang seks, te zien in het Bellevue Lunchtheater. Met in de hoofdrol: alle seks gedurende het leven van de man. “Of eigenlijk alle seks gedurende meerdere levens, want het gaat niet over één man, maar over een aantal mannen,” zegt Ten Cate.

De twee hebben een kleine twintig mannen van allerlei pluimage bevraagd over hun eerste seksuele ervaring, hun onzekerheden, hun verlangens, hun schaamte. In het theater wordt de aaneengeregen verzameling anekdotes ten gehore gebracht door de acteurs Minne Koole, Justus van Dillen en Chiem Vreeken. Ten Cate: “Het fragmentarische is belangrijk, want zo ontstaat er geen stereotiep beeld van de typische man. Ik vind het mooi dat de verschillende beelden naast elkaar bestaan: de zeer seksueel actieve man naast de man met nauwelijks seksuele ervaringen.”

Waarom focussen jullie op het mannelijk perspectief?

Ten Cate: “Dat was in eerste instantie niet het plan, we keken in het vroege begin zelfs vooral naar de vrouwelijke seksualiteit. Maar in onze verkennende gesprekken kwamen we erachter dat daar al zo veel over is geschreven en gedaan.”

Schumacher: “Mannen zelf praten er ook weinig over, en de media laten de mannelijke seksualiteit eveneens vrijwel onbesproken.”

Ten Cate: “Daarnaast is het ook een soort persoonlijk kunstenaarschap. Ik heb deze gesprekken wel met vrouwen en ik raakte benieuwd naar hoe mannen op dit soort vragen zouden reageren. Het perspectief van de man is voor mij onbekender en daarom uitdagender om te onderzoeken als kunstenaar. Ook denk ik dat juist omdat er de afgelopen eeuw zo veel veranderd is rondom de vrouwelijke ­seksualiteit, de man gedwongen wordt daar weer op te reageren.”

Heeft de emancipatie van de vrouw gevolgen gehad voor de mannelijke seksualiteit?

Ten Cate: “Absoluut. Uit de interviews bleek dat de jongste generatie zich veel bewuster is van de positie van de vrouw. Ze zijn daardoor ook vaak banger om fouten te maken. Ik merkte dat vooral oudere mannen een minder complex beeld schetsen van seks. Als toneelmaker neem ik zo’n opmerking serieus, als mens vraag ik me af of deze mannen het anders hebben beleefd, omdat ze in een andere tijd zijn opgegroeid.”

Waarom vindt de gemiddelde man seksualiteit een lastig onderwerp?

Ten Cate: “Omdat ze vanuit hun opvoeding doorgaans hebben meegekregen dat seks een schaamtevol onderwerp is, net als vrouwen overigens. Dat vrijuit praten bij de mannen komt langzaamaan. Maar de vrouw moest zich als eerste vrijvechten van de moraal, aangezien de positie van de vrouw sinds mensenheugenis er niet best aan toe is. Net als de homobeweging. Zij hadden meer te halen, meer terrein te winnen. De daadkracht van hun transitie bestaat uit de noodzaak tot verandering.”

Schumacher: “Lang ging het vooral om het plezier van de man, dus zoveel te klagen was er niet. Nu is het praten aan de man en ik zie het ook gebeuren: de mannelijke kwetsbaarheid komt naar voren.”

Kwam er iets in alle interviews terug?

Ten Cate: “Vooral dat er een gigantische diversiteit aan verhalen bestaat.”

Schumacher: “Ik had verwacht dat we meer op elkaar zouden lijken. Ik heb zelfs aan het begin gedacht dat we na afloop van alle interviews wel een soort kern zouden kunnen benoemen, maar dat is niet zo.”

Ten Cate: “Wat iedereen misschien gemeen heeft, is dat het voor allen een belangrijk onderwerp is. Veel mensen kwamen, nadat ze over het project hadden gehoord, naar me toe omdat ze graag wilden meepraten. De urgentie is er dus wel.”

En zo zijn we weer rond: jullie begonnen hiermee om het op een ongedwongen manier over seks te hebben en nu komen de mensen uit eigen beweging naar jullie toe.

Ten Cate: “Ja, dat is tof. De voorstelling biedt een handvat om het over seks en seksualiteit te hebben. In het theater draait het vaak om strijd of conflict. Daar zijn wij van afgeweken. We leveren zeventig mogelijke perspectieven aan, maar het hadden er ook zevenhonderd kunnen zijn. Het is een zachte daad, geen zwaar activistische, maar het laat wel zien hoe afgesloten dit gebied is. We zijn kritisch: we leveren commentaar op wat we onze jongens mee­geven. Misschien is wel de grootste winst dat mensen na het zien van de voorstellingen vragen gaan stellen, of naar huis snellen.” Ze lacht.

Schumacher: “We raken nooit uitgepraat over seks.”

Ten Cate: “Maar we zijn tegelijkertijd ook nog niet ­genoeg aan het praten.”

Lunchvoorstelling Een leven lang seks, t/m 8/2, Theater ­Bellevue, Leidsekade 90

‘Bij seks gaat het om meer dan alleen begrip tonen’

Robert (34)

“Ik kom uit een nogal vrouwvriendelijk nest, ik ben vooral opgevoed door mijn moeder en mijn zus. Het betekende dat ik het respectvol omgaan met vrouwen met de paplepel kreeg ingegoten. Dat is fantastisch, maar zeker in je puberteit niet altijd even handig.

Nog steeds niet eigenlijk. Want bij seks gaat het ook over een andere energie, over begeerte, over meer dan alleen begrip tonen. Het belemmert me, ontmoetingen blijven vaak tot vriendschap beperkt, juist omdat ik zo respectvol blijf en interesse toon. Ik ben wat dat betreft een beetje te zacht.

Met mijn mannelijke vrienden heb ik het niet over deze aspecten van seks.

Ik denk dat er een andere cultuur onder mannen heerst: het gaat vooral over succesverhalen, plat gezegd. Toch is het belangrijk om juist de nuance van seks wat meer voor het voetlicht te brengen, de kwetsbaarheden en de vragen.

Lang heb ik gedacht dat het vermoeiend is om te veel respect voor de ander te hebben, maar ik weet: zo zit ik nou eenmaal in elkaar. Toch zou het fijn zijn niet altijd zo veel te hoeven nadenken en de lusten eens een keertje op een liefdevolle manier op elkaar bot te vieren.”

‘Hoe ouder ik word, hoe belangrijker intimiteit is’

Sjoerd (75)

“Het onderwerp seksende ouderen wordt niet zo snel aangesneden. In het algemeen niet, maar ook onder ouderen zelf lijkt het een taboe. Jongeren praten volgens mij veel over seks, misschien is dat een generatiedingetje. Ik vind wel dat het romantische er bij de jeugd af is. Het wordt bijna methodisch beleefd, weinig wordt aan het toeval overgelaten.

Met mijn vrienden praat ik niet over seks. Misschien is hun belangstelling ervoor verschoven. Ze hebben het tegenwoordig vaker over de bediening in een restaurant, maar dat kan mij niet zoveel schelen. Ik zou overigens van hen geen details hoeven horen. Ook in films vind ik vaak dat ze veel te veel laten zien. Ik kijk heus wel eens een pornofilm, maar ja, daarin wordt ’t er om gedaan.

Tien jaar geleden kreeg ik prostaatkanker en moest mijn prostaat verwijderd worden. Tot mijn opluchting was mijn belangstelling voor seks niet verdwenen na de operatie. Hevig klaarkomen is er niet meer bij, maar je kunt op allerlei manieren seks bedrijven. Hoe ouder ik word, hoe belangrijker intimiteit is. Het draaide nooit echt om een stijve, wel om het spel. Na de operatie heb ik nog viagra geprobeerd, maar dat werkte niet voor mij.”

Robert en Sjoerd willen anoniem blijven; hun echte namen zijn bekend bij de redactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden