PlusReportage

Hans Wilschut fotografeerde het Stenen Hoofd: ‘Er zijn niet meer zo veel van dit soort plekken in Amsterdam’

Hans Wilschut in zijn studio. Beeld  Isa van Gemeren
Hans Wilschut in zijn studio.Beeld Isa van Gemeren

Steeds als fotograaf Hans Wilschut langs het Stenen Hoofd reed, zag het er anders uit. Om de plek monumentaal vast te leggen, klom hij het dak op van het ‘puntgebouw’ op Westerdok.

Jan Pieter Ekker

“Ik ben net terug uit Beiroet. Een jaar na de explosie probeer ik een document te maken over het trauma in de architectuur dat die stad kenmerkt. Voor die explosie was dat ook al zo – het was niet mijn eerste keer in die stad, ik ben er tien jaar geleden ook al geweest.”

Het nieuws triggert de Rotterdamse fotograaf Hans Wilschut (Ridderkerk, 1966) vaak om een stad weer op zijn netvlies te krijgen. Maar het gaat hem er vooral om wat er ná het nieuws gebeurt. “Dat was in Beiroet heel navrant. Ik trof een stad in diepe crisis aan, waar alles dicht of dichtgetimmerd was. Ik heb het epicentrum gefotografeerd zoals een architectuurfotograaf zou doen, heel erg in your face, bijna om het te promoten; om de schoonheid ervan in te zien. Maar het heeft het nabeeld dat het heel veel levens heeft gekost, het is eigenlijk een heel traumatisch beeld. Dát vind ik interessant, die tegenstrijdigheid. Wat ik ermee ga doen, weet ik nog niet. Ik moet eerst al het materiaal eens rustig bekijken, maar ik ­vermoed dat het boekwaardig is.”

Beirut , Epicentre, 2021. Beeld Hans Wilschut
Beirut , Epicentre, 2021.Beeld Hans Wilschut

Toen hij achttien was, ging Wilschut naar de Willem de Kooning Academie in Rotterdam om te leren schilderen. “Ik was hartstikke jong, had al een atelier en hoopte op een vrij leven. Maar de academie remde me vooral af, dus na een jaar dacht ik: ik ga het gewoon zelf doen.”

Hij begon als schilder, maar gaandeweg werd zijn werk ruimtelijker. En toen hij het moest documenteren voor tentoonstellingen, sloop van lieverlee de fotografie in zijn werk. “Het materieloze van het medium fotografie sprak me erg aan. ­Achteraf bleek dat een enorme misvatting, ik heb mezelf inmiddels helemaal ingebouwd met enorme fotowerken.”

New York

In 1995 had Wilschut zijn eerste fotografietentoonstelling, bij MK Galerie in Rotterdam. Zijn werk was nog ‘heel abstract en naar binnen gericht’. In 2002 zou hij voor een residency naar New York gaan. “Ik was er wezen kijken en toen kwam 9/11. En was het de vraag of ik nog wel zou gaan. Ik heb het toch gedaan. In New York werd ik voor het eerst geconfronteerd met een stad die in shock was. Dat ben ik gaan vertalen in foto’s van vliegbewegingen in de restruimtes van de stad.”

Sindsdien staat Wilschut bekend als ‘architectuurfotograaf’. Of beter: als antropoloog met een camera. “Ik fotografeer veel meer dan steden. Ik fotografeer vooral wat de mens veroorzaakt en wat de mensen beroert, en dat bevindt zich vaak in steden. Het is niet van: laat ik eens een paar mooie foto’s van een stad maken; er moet iets zijn dat me triggert, waardoor ik een idee krijg.”

Wilschut fotografeerde en filmde onder meer in Scampia in Napels, de wijk die bekend is door de film Gomorra (“Ik was benieuwd wat er daarna is gebeurd: hoe werkt de stigmatisering van zo’n plek door, hoe ­dealen mensen daarmee?”), in Hongkong, in Johannesburg, in Sao Paulo en in Lagos. “Daar ben ik inmiddels al twaalf keer geweest. Terwijl ik me aanvankelijk niet kon voorstellen hoe ik daar in Nigeria zou moeten werken met een technische camera onder een zwarte doek, midden in al die chaos. Maar dat ben ik toch aangegaan, en zo rol je van het een in het ander. Je hebt het ene nog niet af of je hebt alweer een ander idee.”

In Amsterdam heeft Wilschut ook meerdere langdurige projecten gedaan. In 2020 maakte hij een boek over de ING Campus in Zuidoost. En van 2019 tot 2020 volgde hij in opdracht van de eigenaar, de Maarsen Groep, de werkzaamheden aan De Walvis, het enige kantoorgebouw op Bickerseiland. Het resulteerde in een boek en een twaalf minuten durend videowerk, dat hij onlangs heeft geïnstalleerd in het gebouw.

De Walvis op Bickerseiland in aanbouw. Beeld Hans Wilschut
De Walvis op Bickerseiland in aanbouw.Beeld Hans Wilschut

Briefjes in de bus

Het project De Walvis was voor Wilschut reden om maandelijks in Amsterdam te zijn. Tijdens een van die bezoeken viel zijn oog op het Stenen Hoofd. “Ik reed er altijd langs en op een gegeven moment vroeg ik me af: wat is dat toch voor plek? Elke keer zag het er anders uit. Toen ben ik gaan googelen en ontdekte ik dat bur­gemeester Van der Laan het per decreet heeft gevrijwaard van bebouwing. Dat vond ik mooi, want er zijn niet meer zo veel van dit soort plekken in Amsterdam.”

Wilschut wilde de voormalige havenpier zo monumentaal mogelijk fotograferen. “Toen dacht ik: maar waarvandaan dan?” Het dak van ‘dat gebouw met die punt op Westerdok’ leek hem wel een mooie plek, het door Bob van Reeth ontworpen puntgebouw van Westerkaap I. “Daar heb ik toen briefjes in de brievenbussen gedaan. Er was een heel aardige man die zei: ik ken jouw werk, kom maar eens langs. Hij bleek ook nog eens op de bovenste verdieping te wonen, maar ik moest wel nog dertig meter over het dak naar die punt. Dat was best eng, want er staat geen hek en ik ging altijd op het uiterste puntje staan.”

Wilschut heeft een keer of tien keer op dat uiterste puntje gestaan, en toen verhuisde zijn contact. “Deze zomer zat er een bijzondere zwaluw in de kadewanden, toen mocht er even niet gezwommen worden. Die rust wilde ik ook fotograferen, dus ik heb geprobeerd contact te leggen met de nieuwe bewoners, maar die wilden niet meewerken.”

Het betekende het einde van het project, anders was Wilschut waarschijnlijk tot in lengte van jaren doorgegaan. “Laatst stond er een theatertje, dat had ik ook wel willen fotograferen. Het blijft een fantastische plek, maar aan de andere kant heeft het ook wel wat, die terloopsheid. Soms heb je enorme projecten, met honderden foto’s, maar dit is mooi in zijn eenvoud zo.”

Hans Wilschuts presentatie Het Stenen Hoofd is t/m 12 december te zien bij We Like Art, Leliëndaalstraat 4. Open op ­dinsdag en donderdag (11.00-17.00 uur) en op zondag (13.00-17.00 uur). In De Walvis op de Grote Bickersstraat 74-78 zijn permanent foto’s en een videowerk van ­Wilschut te zien.

Het Stenen Hoofd 1. Beeld Hans Wilschut
Het Stenen Hoofd 1.Beeld Hans Wilschut
Het Stenen Hoofd 3. Beeld Hans Wilschut
Het Stenen Hoofd 3.Beeld Hans Wilschut

Lezersactie

Het Parool biedt lezers exclusief de mogelijkheid het werk Het Stenen Hoofd 1 (nachtfoto) of Het Stenen Hoofd 3 (zomerfoto) te kopen in een gesigneerde oplage van 2 x 25 exemplaren.

Formaat 35 x 46,6 cm, Ultrachrome op Hahnemühle Baryta
Oplage 2 x 25
Losse print €325 (ophalen bij We Like Art, Leliëndaalstraat 4, of verzekerd ­verzenden voor €15)
Ingelijst met museumglas €550 (ophalen bij We Like Art)

Beide werken hangen in de presentatie ook op groot formaat: 114 x 150 cm, oplage 5, €6500.

Om te bestellen mailt u naar lezersaanbieding@welikeart.nl onder vermelding van ‘Lezersaanbieding Het Stenen Hoofd’.

Let op: op is op. Wie het eerst komt, het eerst maalt. Mail uw volledige naam en adres en de foto van uw keuze; u ontvangt zo snel mogelijk ­gegevens over de betaling en ­afhandeling.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden