PlusReportage

Gulzig likken en slobberen tijdens middeleeuws dinerspektakel voor zondige fijnproevers

Likken uit je handpalm of van je bord slobberen: tijdens The Sin Eaters, een eetspektakel geïnspireerd op de middeleeuwse mystica Hildegard von Bingen, komen alle zonden aan bod. ‘Heerlijk, we laten even alle gêne varen.’

Elleke van Duin
De generale repetitie van The Sin Eaters. ‘Hildegard von Bingen was een genie.’ 
 Beeld Daphne Lucker
De generale repetitie van The Sin Eaters. ‘Hildegard von Bingen was een genie.’Beeld Daphne Lucker

“Ontbloot je onderarmen, leg je handen met de palmen naar boven op tafel en sluit je ogen. Je krijgt zo twee rozenblaadjes uitgereikt, leg die op je ogen en wacht met openen op een teken van ons.”

Dertig mensen zitten aan een gedekte lange tafel, met daarop schalen met ijskoude, sterk geurende rook. Alle aanwezigen stropen de mouwen op, hoofden buigen zich iets naar achteren. De ogen met rozenblaadjes sluiten zich. Een serene stilte valt. Op de achtergrond klinkt gregoriaans gezang.

Let’s eat,” klinkt een stem. Verdwaasd trekken de genodigden hun rozige ooglapjes af en staren naar hun hand, waarop ineens een plakkerige substantie ligt. Voor hen staat een glas met een gelige schuimmassa waarin een compacte, donkere substantie drijft. Het lijkt op een chocoloadeflik, maar blijkt een versnapering van bessengelei in gembermousse te zijn. Volgens de menukaart luistert het gerecht naar de naam Wellust en dient het zonder bestek te worden verorberd. Iedereen begint gulzig aan zijn linker handpalm te likken. Om vervolgens het glaasje aan de mond te zetten en de schuimige massa naar binnen te klokken.

Hoofdzonden

“Heerlijk,” concludeert Franziska Minnema (58) als ze haar plakkerige hand heeft schoongeveegd. “We laten even alle gêne varen, net als in de middeleeuwen.” Vanavond viert ze samen met haar broer Peter diens 61ste verjaardag tijdens de generale repetitie van de theatrale dineravond The Sin Eaters. Locatie en productie: Mediamatic, op het Marineterrein, een instelling die al 39 jaar aandacht schenkt aan ontwikkelingen op kunst-, technologie-, cultuur- en voedselgebied.

De regie is in handen van de Engelse creative director Martin Butler en kunstenaar/chef Alice Héron. Butler is een goede bekende van Mediamatic; met regelmaat organiseert hij, in samenwerking met wisselende chef-koks, spraakmakende eetfestijnen in dito decors. Geen banale verkleedpartijen, maar elegante, culinaire experimenten rondom een bijzonder thema.

Met zijn Chromatic Dinner, gebaseerd op de vijf Chinese elementen boom, vuur, aarde, metaal en water, reisde hij onder meer naar Los Angeles, Seattle, Peking en Dubai. “Maar de kraamkamer was steevast hier in Amsterdam,” legt hij tussen de bedrijven door uit.

Dit keer laat Butler zich inspireren door de recepten van de vroegmiddeleeuwse mystica Hildegard von Bingen. Hij kende haar niet, maar als botanische tuinliefhebber stuitte hij in Berlijn bij toeval op haar kruidentuin. “‘Heksentuin van Hildegard von Bingen’, stond op een begeleidend bordje. Ik was meteen getriggerd.”

Koken volgens een concept

Butler verdiept zich in de mythische vrouw, die in 1098 wordt geboren in een adellijk milieu. Op haar achtste wordt de kleine Hildegard overgedragen aan de zorg van een benedictijns klooster. Ze leert er Latijn, lezen en schrijven, neemt in 1136 de leiding van een vrouwengemeenschap over en wordt abdis.

Regelmatig krijgt Hildegarde visioenen, die ze begint op te tekenen. Daarmee trekt ze de aandacht van de paus die haar aanspoort haar werk voort te zetten. Ze gaat ook muziek componeren en verdiept zich in sterren-, genees- en plantkunde. Van bijna alle in het wild groeiende kruiden en planten kent ze de namen, plus hun heilzame werking.

Butler: “Deze vrouw was een genie. En is nog steeds een heldin. Ze past perfect in de heersende trend om toonaangevende historische figuren, maar ook planten en groenten van weleer, opnieuw te onderzoeken. We moeten goed voor onszelf zorgen en dus letten op wat we eten. We willen geen industrieel vervaardigd voedsel meer, maar natuurlijk eten gemaakt van verse, pure grondstoffen. Het is goed om te eten wat de natuur ons geeft. Om met Hildegard te spreken: wat de koe eet, is ook geschikt voor ons.”

Geuren en groenten hebben de hoofdrol in het achtgangendiner bij Mediamatic, gebaseerd op de hoofdzonden. Beeld Daphne Lucker
Geuren en groenten hebben de hoofdrol in het achtgangendiner bij Mediamatic, gebaseerd op de hoofdzonden.Beeld Daphne Lucker

Met name haar boek Fysica fascineert Butler. Hij leest het en neemt contact op met de in Singapore opgegroeide Alice Héron, die in Amsterdam de Rietveld Academie doorliep en zich vervolgens specialiseerde in de kunst rondom voeding. “Ik vind het leuk om te koken,” vertelt de chef-kok van deze avond. “Nog leuker is het om te koken volgens een concept. Zoals de middeleeuwen, waarin alles uitgesproken of heftig was. Geuren, smaken maar ook het dagelijkse leven. Niks was toen vlak of automatisch.”

Het duo verdiept zich in de wereld van Von Bingen. Ze ontcijferen haar recepten en bedenken een achtgangendiner rondom de zeven hoofdzonden, waarbij ze er van de eerste twee hebben gemaakt: hoogmoed, ijdelheid, hebzucht, wellust, jaloezie, gulzigheid, woede en luiheid. Er komt geen vlees of vis aan te pas; kruiden, geuren en groenten hebben de hoofdrol in betoverend mooie gerechten, die gang voor gang verrassend worden geserveerd.

Kraakhelder hoofdkapje

Zo wordt bij de gang IJdelheid een schoteltje met diverse kruiden geserveerd, waaronder alsem, salie en tijm. Ernaast liggen twee mondkapjes. De kruiden gaan tussen de mondkapjes zodat een geurig mondmasker ontstaat. Van het bijgeleverde kraakhelder gesteven, witte stuk stof moet een hoofdkapje worden gevouwen dat achter in de nek wordt vastgestrikt. Zeeuws Meisje à la Von Bingen. De gasten bekijken elkaar, gelach stijgt op.

Vervolgens krijgt eenieder een spiegel voor zijn neus en moeten ze het papier omhoog houden waarin het bestek gerold zit. De achterstevoren opgestelde boodschap wordt zichtbaar in de spiegel: ‘You never look younger than now.’ Erbij wordt kort gekookte venkel met peterseliepesto en geroosterde erwten geserveerd. “Kikkererwten verzachten het slechte humeur. En wie koorts heeft, moet erwtjes in hete kolen roosteren,” declameert Butler uit het oeuvre van Von Bingen.

Dan is het de beurt aan gang Woede. Het zachtgele licht maakt plaats voor felrood. Het zalvende gezang wordt verruild voor angstaanjagend tromgeroffel. Bestek wordt door de ineens niet meer zo lieftallige serveersters hard op tafel gesmeten. De tanden van de vork staan alle kanten op. Probeer daar maar eens netjes de gegaarde knolselderij met tammekastanjebaksels mee naar binnen te werken. Sommige gasten zijn zo ongeduldig dat ze de vork wegleggen en het gerechtje met hun handen naar binnen werken.

Een mooie oefening voor de volgende gang: Gulzigheid. Een kom met witte bonen, stukjes kool en geroosterde pompoenpitten. Bestek is nergens te bekennen. “Trek het kapje helemaal over je hoofd,” instrueert Butler zijn gasten. “En eet.”

Zonder iets te zeggen halen dertig hoofden hun kraakheldere kap uit hun nek over hun hoofd naar voren, buigen zich over hun kom en werken slobberend en grazend als dieren hun eten naar binnen. “Amen,” zegt Butler.

Neo Futurist Dinner 14: The Sin Eaters, dinsdag 15 t/m zondag 27 februari, 17.00-20.00 uur en 19.15-22.00 uur, €65, met korting kunstenaar/student/stadspas €45, Mediamatic, Dijksgracht 6, mediamatic.net.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden