null

PlusAchtergrond

Gerrit Rietveld Graduation Show 2022: mengen is de nieuwe norm

Beeld Jakob van Vliet

Na vier of vijf jaar uitvinden wat kunst is en wat voor kunstenaars zij zijn, presenteren de afstudeerders van de Gerrit Rietveld Academie zich deze week aan het grote publiek. Vier deelnemers aan de Graduation Show 2022 over eiwitshakes, samenwerking, fotografie en skipakken.

Edo Dijksterhuis

Olivier Arts (27): ‘Klassiek mannelijke lichamelijkheid met een hoog labradorgehalte’

Olivier Arts: ‘De fontein met eiwitshake is een soort bron van de eeuwige jeugd.’ Beeld Jakob van Vliet
Olivier Arts: ‘De fontein met eiwitshake is een soort bron van de eeuwige jeugd.’Beeld Jakob van Vliet

“Ik studeer af met een sixpack!” Dat klinkt misschien vreemd uit de mond van een kunstacademiestudent, maar in het geval van Olivier Arts klopt het wel. Tijdens de afstudeertentoonstelling staat hij zes tot tien uur per dag op een loopband om zo’n 200 kilometer af te leggen en eindeloos veel calorieën te verbranden.

Met zijn spierbundels en gebeeldhouwde kop is Arts een buitenbeentje aan de Rietveld Academie, waar hij via allerlei omwegen terecht is gekomen. “Ik begon met een studie in Leiden en zat daar ook bij een dispuut. Toen dat niets werd, ging ik werken in het tegelbedrijf van mijn vader en leerde ik de kracht en malaise kennen van zwaar lichamelijk werk. Ik denk dat mijn vader me een beetje wilde afschrikken zodat ik weer ging studeren. Dat deed ik ook, Chinees en rechten, maar uiteindelijk wilde ik toch dingen maken.”

Op de afdeling Image & Language kreeg hij het zwaar te verduren. “Medestudenten vonden mijn grappen en verhalen toxisch. Ik heb vaak met tranen in mijn ogen gezeten. Maar ik wilde toch mijn mannelijkheid uiten, op een manier die ruimte laat voor ambiguïteit en zelfspot.”

Voor een performance in het Stedelijk Museum nam Arts een voorbeeld aan Arnold Schwarzenegger, die zichzelf in 1976 tentoonstelde in het New Yorkse Whitney Museum. Voor zijn afstuderen combineerde hij een fitnessinstallatie met een fontein waar eiwitshake uit spuit die krachttrainers gebruiken voor spieropbouw.

“Het is een soort bron van de eeuwige jeugd,” vertelt Arts. “De tegels in zachte kleurtjes rondom de fontein komen van mijn vaders bedrijf. Mijn moeder heeft kettinkjes gemaakt met het woord ‘himbo’. Dat is de mannelijke variant op de bimbo, een fenomeen uit de bodybuilderscultuur van de jaren tachtig. Klassiek mannelijke lichamelijkheid met een hoog labradorgehalte. Dat is de rol die ik me aanmeet, zodat ik misschien wegkom met die spieren.”

Dasha Leo (22): ‘Een collectief heeft een heel andere dynamiek’

Vlnr Bert McLean, Dasha Leo, Oliver Feghali en Pien Overing. Leo: 'Ik geloof in het echte collectief, waarbij het gaat om wederzijdse empowerment.' Beeld Jakob van Vliet
Vlnr Bert McLean, Dasha Leo, Oliver Feghali en Pien Overing. Leo: 'Ik geloof in het echte collectief, waarbij het gaat om wederzijdse empowerment.'Beeld Jakob van Vliet

Het oude, romantische idee van de kunstenaar als geniaal individu kan wat Dasha Leo betreft op de schroothoop van de kunstgeschiedenis. De afstudeerder aan de afdeling Fine Arts neemt expliciet afstand van de egocentrische invulling van het kunstenaarschap en vindt ook dat auteurschap niet per se aan één persoon gebonden hoeft te zijn. “Samenwerking staat centraal in mijn praktijk, op een radicale manier. In het verleden zag je ook wel samenwerkingsverbanden, vaak tussen echtparen als Marina Abramovic en Ulay of Christo en Jeanne-Claude, maar die werden uiteindelijk toch vaak een soort merk. Ik geloof in het echte collectief, waarbij het gaat om wederzijdse empowerment.”

Met de afstudeertentoonstelling in aantocht, verzamelde Leo een groep vrienden om zich heen: Pien Overing, Helena Musillo, Bert McLean, Ilya Stasevich, Oliver Feghali, June Ohashi, Ati Romeu, Jil Kunkat en Edgar Fulton. Gezamenlijk maakten ze uit karton vier monumentale gebruiksobjecten voor de algemene ruimte waar afstudeerscripties en andere creaties te koop worden aangeboden. Zo hangt kleding aan een rek in de vorm van een enorm T-shirt en heeft de kassa de vorm van een uitvergrote boodschappentas.

“Ik heb dit project geïnitieerd en de richting bepaald, maar ik ben geen traditionele leider die opdrachten geeft,” legt Leo de werkwijze uit. “Als je als collectief werkt, moet je accepteren dat je niet alles onder controle hebt en dat dingen heel anders kunnen uitpakken dan je verwacht. Het heeft een heel andere dynamiek.”

In het professionele leven na de academie wil Leo deze manier van werken graag voortzetten. “We hebben een kleine uitgeverij opgezet, Have a Good Dog, en daar zoeken we een onderkomen voor. Ik prijs me gelukkig met het netwerk dat ik heb opgebouwd tijdens mijn studie aan de Rietveld.”

Cleo Campert (58): ‘Een foto is maar een schilfer met vlakken en kleur’

Cleo Campert: 'De omgeving waarin je naar de foto kijkt, werkt ook mee in wat het beeld oproept.' Beeld Jakob van Vliet
Cleo Campert: 'De omgeving waarin je naar de foto kijkt, werkt ook mee in wat het beeld oproept.'Beeld Jakob van Vliet

Toen Cleo Campert vorig jaar Het RoXY Archief uitbracht, waren veel ravers van het eerste uur haar bijzonder dankbaar. Het fotoboek gaf hen een tastbare herinnering aan de legendarische, in 1999 afgebrande houseclub. “En herinneringen aan die tijd zijn bij veel mensen sowieso wazig,” stelt Campert.

Maar tijdens het doorspitten van haar dia’s kwam ze tot de conclusie dat de afbeeldingen de herinnering eigenlijk niet goed weergeven. De autodidact, die vijf jaar geleden aan de deeltijdopleiding DOGtime begon om haar werk meer inhoudelijke verdieping te geven, dook daarom in het neurologische onderzoek van Lisa Feldman Barrett. “Zij heeft empirisch vastgesteld hoe waarneming werkt. Een foto is maar een schilfer met vlakken en kleur. Alles wat er omheen zit, de omgeving waarin je naar de foto kijkt, werkt ook mee in wat het beeld oproept. En je projecteert vanuit je geheugen van alles op dat beeld, wat natuurlijk verschilt van mens tot mens.”

Campert experimenteerde met de projectie van de dia’s op spiegelende oppervlakten en materialen die het beeld vervormen. Ze zocht uiteindelijk naar een directere manier om het herinneringsaspect van foto’s beter uit te drukken. Het perfecte onderwerp vond ze vorig jaar, toen ze haar huis uit werd gezet en op jacht naar een nieuw onderkomen terechtkwam in Molenwijk. “Het was alsof ik mijn verleden binnenstapte. Ik ben opgegroeid in de Bijlmermeer en deze wijk is neergezet als een voorloper daarvan. In lege woningen heb ik stukken mylar en foam gebruikt als een materiële, maar ook abstracte vorm van verbeelding.”

Of ze door haar studie een andere, betere fotograaf is geworden, kan Campert nog niet zeggen. “Maar ik heb wel een soort grondbeginsel, een basishouding gedefinieerd. Daar had ik blijkbaar behoefte aan en van hieruit kan ik verder.”

Selma Carlsson (26): ‘Rond skikleding hangt ook een sfeer van glamour’

Selma Carlsson: 'Toen ik naar Nederland kwam, waar geen berg te bekennen is, leek het me leuk om iets te doen met skikleding.' Beeld Jakob van Vliet
Selma Carlsson: 'Toen ik naar Nederland kwam, waar geen berg te bekennen is, leek het me leuk om iets te doen met skikleding.'Beeld Jakob van Vliet

De Zweedse Selma Carlsson heeft twee passies: mode en sport, in het bijzonder skiën. “Ik heb van jongs af op de latten gestaan. Ik was niet heel erg goed, maar deed wel mee aan wedstrijden. Toen ik naar Nederland kwam, waar geen berg te bekennen is, leek het me leuk om iets te doen met skikleding.”

Voor haar afstuderen aan de afdeling Fashion maakte ze een collectie, die binnen de tentoonstelling wordt getoond in een film die ze samen met Giovanni Salice schoot op de borstelbaan van Ski-Mere in Almere. “Skikleding is eigenlijk een bijzonder gespecialiseerd kostuum,” vindt Carlsson. “De constructie is heel technisch, maar er hangt ook een sfeer van glamour omheen. Daar speel ik mee door de poses die je tijdens het skiën aanneemt, vast te leggen in mijn ontwerp. Als je er gewoon rechtop in gaat staan heeft het pak een grote kont en trekt het naar één kant.”

Die combinatie van humor en ambachtelijkheid is een constante in Carlssons werk. Eerder maakte ze een trui waarin ze de Disneyfilm 101 Dalmatiërs – ‘een echte fashionfilm’, volgens de ontwerper – combineerde met de bolletjestrui uit de Tour de France. Het geheel werd uitgevoerd als getuft tapijt, waardoor de functionaliteit op losse schroeven kwam te staan en een nieuwe esthetiek ontstond.

Carlsson weet nog niet of ze na haar afstuderen kiest voor de commerciële mode-industrie of verdergaat als autonoom ontwerper. “Aan mijn stage heb ik goede contacten overgehouden en ik wil graag meer ervaring opdoen. Wellicht dat ik later voor mijzelf begin.”

Rietveld Graduation Show 2022

Na corona-edities met beperkingen, zet de Gerrit Rietveld Academie de deuren wijd open voor de Graduation Show 2022. Er wordt werk gepresenteerd van afstudeerders aan verschillende afdelingen. Opvallend is echter dat de grenzen tussen disciplines en media steeds vager worden en mengen de nieuwe norm lijkt te zijn.

Het aanbod loopt van een schilderijtje van een afvoerputje en een beschilderde handdoek, via installaties met een sneeuwmachine of een lemen hut, tot de documentatie van een afstudeerder die haar vliegbrevet haalde. De afdeling audiovisueel vergt altijd de meeste kijktijd. Uitschieters hier zijn een dubbele projectie over spelende Koerdische bergkinderen en een film over druk die wordt getoond op een scherm dat langzaam op de kijkers afkomt en zo het onderwerp lichamelijk invoelbaar maakt. Vergeet ook niet de kelder van het entreegebouw te bezoeken. Met geur, dans, grafisch ontwerp en beats wordt een mythologie van de technomuziek neergezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden