Genesis is een overdonderende voorstelling over liefde en wraak (****)

Noachs ark dobbert tussen drenkelingen, en je denkt: Lampedusa. De verwoesting van Sodom met brandende, stikkende en bezwijkende mensen, en er verschijnen televisiebeelden van oorlogen in het Midden-Oosten op je netvlies. In Genesis, de monumentale bewerking van het eerste Bijbelboek door het Nationale Toneel, klinkt de actualiteit voortdurend door.

Beeld Kurt van der Elst | www.kvde

Deze theatermarathon (zes uur, inclusief twee pauzes) is een overdonderde voorstelling over liefde en wraak, oorlog en migratie, wij-zijdenken en uitverkoren zijn, en boven alles: identiteit. Want wie zijn wij nog als we huis en haard moeten verlaten? Welke geschiedenis dragen wij met ons mee? In Johan Doesburgs regie, zijn laatste bij het NT, wordt de Bijbel meer als literair werk dan als geloofsartikel benaderd en is de mens de verhalen die hij vertelt.

Tijdsprongen
Die mens is bij hem in de eerste plaats Jakob, zoon van Isaak, afstammeling van Abraham met wie God zijn verbond sloot, steeds zwervend op zoek naar een thuis. Rouwend om zijn doodgewaande zoon Jozef vertelt Jakob nog één keer het verhaal van zijn afkomst. Dat begint met het scheppingsverhaal, zichtbaar gecreëerd door het tienkoppige ensemble dat zelf het decor opbouwt. Wat volgt, zijn talloze personages, omzwervingen en tijdsprongen. Toch blijven de grote lijnen zichtbaar, dankzij Doesburgs lucide regie en het transparante spel van de sterke acteurs - een krachttoer.

Knap is de eigentijdse en bij vlagen geestige bewerking van Sophie Kassies, vol inventieve vondsten: Adam die uit een tentje ter wereld komt - 'Welkom in de Tuin van Eden, wij wensen u een onmetelijk nageslacht' -, de Ark van Noach als bouwpakket van Ikea ('Årkø').

Doesburg voegt sterke beelden toe, zoals Gods schepping als aaneenschakeling van live geprojecteerde beelden van geklieder met water en modder.

Video speelt in deze voorstelling sowieso een grote rol. Gefilmd van bovenaf toont ze de nietigheid van de mens, frontaal en in close-up juist zijn onverschrokkenheid en eigenwaan.

Intensiteit
Dat het eerste deel voor de pauze wat fragmentarisch is, daar ontkomen de makers niet aan; gebeurtenissen, familiebanden en locaties moeten worden geïntroduceerd. Maar daarna gaat het los. Met de komst van Jakob en later zijn zoon Jozef wordt de spanningsboog strakgetrokken, wint het drama aan intensiteit, krijgen personages diepgang. Gretig pakken de acteurs hun moment. Mooi is Dries Vanhegen als Jakob: natuurlijke autoriteit en twijfelaar ineen, bedrieger én rechtschapen man. Lof verdient ook Joris Smit als Jozef: naïef en hulpeloos, daarna krachtig en vergevingsgezind. En dan is er stagiaire Ruta van Hoof als de jaloerse Lea. In een orgastische, hilarische monoloog stelt ze zich voor wat haar zus uitspookt met de door haar begeerde Jakob. Met list pakt ze hem van haar af.

Lea is niet de enige sterke vrouw in het stuk; in Doesburgs Genesis presenteren de mannen zich als monomane geloofsfanatici, angstig voor een onvoorspelbare, toornige God. Het zijn hun vrouwen, nuchter en aards, die Zijn plan in twijfel durven te trekken. Voor Doesburg is de Bijbel niet heilig, maar hij had het boek niet met grotere zorg en precisie kunnen behandelen. Zijn Genesis is een epische, lichtvoetige en vooral menselijke vertelling, prikkelend en vervoerend. Een daverend slotakkoord.

Genesis

Ons oordeel: ★★★★☆
Door: Nationale Toneel
Gezien: 18/4
Waar: Zuiderstrandtheater Den Haag
Te zien: t/m 24/5 aldaar
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden