PlusAchtergrond

Geen toetsen en cijfers: de ambitieuze havo-vwo-school Alasca is in trek

Havo-vwo-school Alasca moest ruim honderd achtstegroepers teleurstellen. De school heeft nog geen eindexamenkandidaten afgeleverd. Waarom is hij zo populair?

Docent-stagiair Yfke Hengst tijdens het combinatievak Amsterdam. Beeld Dingena Mol
Docent-stagiair Yfke Hengst tijdens het combinatievak Amsterdam.Beeld Dingena Mol

Een klas met 56 kinderen in plaats van de gebruikelijke 28. Twee docenten ervoor in plaats van één, die samen een vak geven dat verder nergens bestaat. Het is een maandagochtend op havo-vwo-school Alasca. Hier gaat vrijwel ­alles anders dan elders. Het is negen uur ’s ochtends, de les is begonnen, maar er is geen bel afgegaan. Die is ook niet zo nodig, met maar twee lesblokken op een dag. Er zijn geen vakken, maar overstijgende modules, zoals Globalization, Welzijn en welvaart, of het vak dat nu in klas 1B wordt gegeven: Amsterdam. Een combinatie van geschiedenis, kunstgeschiedenis, aardrijkskunde en ecologie, en dan zo veel mogelijk toegespitst op de stad.

De school bestaat sinds 2016, en zit sinds 2020 op Zeeburgereiland. En dit jaar is de school populairder dan ooit. Waar de school twee jaar geleden de klassen niet vol kreeg door de onrust die er was over de locatie, zijn nu meer dan honderd kinderen uitgeloot. Alasca heeft 112 plaatsen, 223 kinderen hadden de school als hun eerste voorkeur opgegeven. Dit jaar kwam het voor dat kinderen uitlootten voor Alasca, maar wel binnenkwamen bij de normaliter zo ­geliefde categorale vwo’s. Wat maakt deze school zo ­gewild?

De 12-jarige Julius ten Dam uit Broek in Waterland had goede verhalen gehoord, zegt hij. “Ik wilde graag werken met een laptop, en dat doen ze hier. En het was niet al te ver fietsen.” Voor Lisa Beau Biervliet (13) ligt de school op loopafstand. Maar dat was niet de reden om voor Alasca te kiezen. “Ik zocht een vwo met extra uitdaging. Maar ik wist niet zo goed wat ik later met Grieks en Latijn zou moeten.” Ze wil later rechter worden, vertelt ze. Dat ze net het vak Rechtvaardigheid, democratie en recht heeft gehad, had daar niets mee te maken, die ambitie had ze al eerder, maar leuk was het wel natuurlijk. “Ik wil gewoon graag ­weten wat mensen beweegt die een misdrijf begaan.”

Minder toetsen, geen cijfers

Voor de klas staan docent-stagiair Yfke Hengst (20) en Eduard Kleerekoper (36). De taakverdeling is duidelijk: Kleerekoper roept de namen af en loopt door de klas, Hengst is van de inhoud. Vandaag gaat het over klimaatverandering. Na een korte inleiding klappen de leerlingen hun laptops open: er staat een toets klaar, een zelftest om te kijken of de stof van vorige week is blijven hangen. Na een paar minuten roept een meisje achterin Kleerekoper erbij: “Kijk, ik had maar één fout, dat had ik echt niet verwacht!” “Wat goed,” zegt Kleerekoper. “En de vragen die je goed had, wist je die ook echt of had je gegokt?” Die wist ze, zegt ze. “Lekker bezig,” zegt Kleerekoper. “Als je vier van de zeven goed had, was het al in orde, dus dit is heel mooi.”

Ook nog iets wat Alasca anders maakt: korte testjes in plaats van formele toetsen, geen cijfers maar alleen de kwalificaties ‘voldoende’, ‘goed’ of ‘excellent’. En pas na drie jaar wordt de knoop doorgehakt of een kind doorstroomt naar havo of vwo. Precies zoals de Onderwijsraad nu ook adviseert.

Tegelijk zijn sommige dingen nog geruststellend hetzelfde. Zoals de jongen die aan het begin van de les zijn muts moet afzetten en met veel gevoel voor drama uitroept: “Ik wil gewoon mezelf zijn! Zo ben ik niet mezelf!” Of de universele, vriendelijk-ironische leerkrachtentaal: “Dit was een mededeling, geen uitnodiging tot praten.”

Kleerekoper geeft hier nu een jaar les. Het is zijn derde school. “Op andere plekken raakte ik na een paar jaar verveeld: elk jaar dezelfde vakken, uit dezelfde boeken. Lessen zijn hier veel dynamischer.” Nu, bijvoorbeeld, werkt hij samen met een docent biologie, en vanmiddag met een docent Spaans. Zelf is hij geschoold als docent Nederlands. “Wat je ziet, is dat kinderen hier bezig zijn met hun leerproces, en niet domweg met de stof doorwerken. Kinderen leren meteen kritisch en wetenschappelijk denken. Dat blijft in de brugklas misschien nog wat aan de oppervlakte, maar het gebeurt wel meteen.”

“Het werkt hier heel anders,” zegt Lisa Beau. “Op andere scholen moet je soms woordjes stampen. Wij maken gewoon een filmpje en verwerken die moeilijke woorden erin.”

Conceptscholen

De groeiende populariteit van de school verbaast Kleere­koper niet. “Vijf geleden voelden die conceptscholen nog als een hype, nu zijn ze normaler geworden. Je ziet dat ­ouders denken: het werkt kennelijk, dan kan mijn kind er ook wel heen.”

Of het werkt, wordt dit jaar pas echt zichtbaar. Dan doet de eerste lichting, 18 havisten, eindexamen. Best spannend, want het is maar een kleine groep. De vraag is hoe ­representatief dat is voor een school. En: er hoeft maar één kind te zakken en het slagingspercentage daalt meteen met 5,5. Kleerekoper, retorisch: “Je moet je vooral afvragen waar je kinderen op school op voorbereidt. Voor het doen van een examen of voor hun leven, hun studie en hun werk?”

Havo-vwo-school Alasca op Zeeburgereiland. Beeld Dingena Mol
Havo-vwo-school Alasca op Zeeburgereiland.Beeld Dingena Mol

Martijn Meerhoff (40) is rector en oprichter van Alasca, dat in 2016 begon als Cartesius 2. Het bestuur van de scholengroep had het Cartesius, destijds een populaire school, gevraagd uit te breiden, en hij nam die taak op zich. De school begon op tijdelijke locaties in de Jordaan, en zou uiteindelijk in een pand komen aan de Plantage Muidergracht. Dat werd echter te duur.

Toen de verhuizing niet doorging, vóór de aanmeldingsperiode in 2019, waren veel ouders en leerlingen teleur­gesteld. Het aantal inschrijvingen liep terug, ook toen duidelijk werd dat de school het pand van het zieltogende IJburg 2, op Zeeburgereiland, zou betrekken. “We zijn wel kinderen uit West kwijtgeraakt,” zegt Meerhoff. “Toen we hier voor het eerst kwamen, was het ook spannend. Er was hier nog zo weinig. We zijn best even bang geweest dat het ons zou ontglippen. Maar nu begint deze wijk meer te leven, en we merken dat we een nieuwe doelgroep aanspreken: leerlingen uit Oost, (Landelijk) Noord en IJburg.”

Meerhoff denkt niet zozeer dat de populariteit van de school is toegenomen. Eerder is er een drempel weggenomen, nu duidelijk is dat Zeeburgereiland de definitieve ­locatie is. Het oude pand van IJburg 2 is behoorlijk verbouwd: het witte, industriële is vervangen door verlaagde plafonds met groene elementen en met hout betimmerde wanden.

Groep 8,5

Op dit moment telt Alasca 515 leerlingen, met veel verschillende nationaliteiten. Ook leerlingen die thuis ­Engels als voertaal hebben, bijvoorbeeld. Het aantal kinderen met Turkse en Marokkaanse wortels blijft wel achter. Meerhoff: “Bij die ouders moeten we vaak een extra stap zetten, merk ik, om duidelijk te maken dat je ook bij ons een diploma kunt halen waarmee je advocaat of arts kunt worden.”

Met Groep 8,5, een programma voor basisschoolleerlingen die extra uitdaging zoeken, probeert de school ook juist hen te bereiken. “Getalenteerde kinderen zitten overal.”

Moncef el Haddad (12) woont op IJburg. Hij koos voor Alasca vanwege de laptops en de sfeer. “Ik had een havo-advies,” zegt hij. “Maar dat was vooral vanwege mijn ­gedrag. Ze vonden me druk. Nu doe ik alles op vwo-­niveau.”

Aan de grote klassen heeft hij moeten wennen. Maar, zegt zijn klasgenoot Yara van der Brug: “Daardoor vind je altijd wel iemand met wie je vrienden kunt maken.” Wat Julius een groot voordeel vindt: “Je leert hier zelfstandig werken én samenwerken.” Maar als je de kinderen vraagt wat ze nou het allerleukst vinden aan Alasca, dan klinkt het als uit één mond: “De sfeer.”

Tja. Daar kan natuurlijk geen enkel onderwijsconcept ­tegenop.

Ambitieus onderwijs

“Je ziet bij steeds meer ouders een grote behoefte het conservatieve onderwijs gedag te zeggen,” zegt Rob Oudkerk, voorzitter van de koepel van Amsterdamse schoolbesturen. “De tendens is: een klassiek vakkenpakket van aardrijkskunde, wiskunde en geschiedenis leidt niet meer op voor de wensen en eisen van de maatschappij.”

“Het ambitieuze onderwijs van Alasca was een schot in de roos,” zegt Elisabeth Bootsma van de stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam. “En nu de locatie duidelijk is, durven mensen zich weer in te schrijven. Maar er speelt nu ook iets anders: veel kinderen hebben weliswaar vwo-advies gekregen, maar hebben in groep 7 en in groep 8 in lockdown gezeten. Zij krijgen aan alle kanten te horen dat ze door corona achterstanden hebben opgelopen. Daardoor zijn kinderen met vwo-advies en hun ouders voorzichtiger geworden, en is er vaker gekozen voor een havo-vwo-school in plaats van een categoraal vwo of gymnasium.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden