Recensie

Gavrilo Princip is nog altijd onder ons (****)

Met hallicunerende videobeelden en geschminkte acteurs laat theatergroep De Warme Winkel zien dat Gavrilo Princip, de aanstichter van de Eerste Wereldoorlog, niet herdacht hoeft te worden. Hij is nog altijd onder ons.

Beeld Sofie Knijff

De lijst met bedankjes is lang en hij moet helemaal worden voorgelezen. Theatermakers van Diederik van Vleuten tot Hans-Werner Kroesinger en van Stephen Sondheim tot Herman van Veen gaven De Warme Winkel inspiratie met hun werken over Gavrilo Princip, de moordenaar van de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand en daarmee de aanstichter van de Eerste Wereldoorlog.

De boodschap is duidelijk: in dit herdenkingsjaar worden we overspoeld met kunstwerken die herinneren en waarschuwen. Maar wat heeft dat eigenlijk voor zin? De sullig voorgelezen bedankjes en het daarna tergend terugtellen van 2014 naar 1914 opent de voorstelling Gavrilo Princip die De Warme Winkel (DWW) maakte in het kader van het Holland Festival.

Dat gaf de groep - de spannendste en consistent interessantste van Nederland - de kans groots uit te pakken met veel techniek, video en een prachtige soundtrack (van Remco de Jong en Florentijn Boddendijk).

Film
Het grootste deel van de voorstelling bestaat uit een film, die live wordt geschoten met steadicam in een uitgebreide serie decors waarvan je achter het filmdoek alleen de achterkanten ziet. We zien flarden van het levensverhaal van de arme boerenzoon Princip, die opgroeit in Bosnië en wordt gegrepen door het anarchisme en Servisch nationalisme. Maar ook de andere kant wordt getoond: het rijke, walsende leven van de Oostenrijkse adel. Het enige wat de twee werelden verbindt is de liefde voor het biljartspel.

De beelden die DWW maakt zijn nauwelijks verhalend, maar beeldend en hallucinerend. Alle acteurs spelen, met een paar expressionistische streken zwart-witte schmink, de titelfiguur, zodat steeds duidelijk wordt dat dé Princip niet bestaat; er zijn alleen projecties. Met maquettes en biljartballen zo groot als skippyballen speelt de groep voortdurend met schaal.

Rommelig
Het is erg jammer dat de filmbeelden nogal rommelig zijn; niet alleen zijn ze vaak te donker en onscherp, het reduceert wat de spelers doen ook tot luidruchtig gebonk achter de schermen. Waarschijnlijk zijn dat technische problemen die nog worden opgelost en hoezeer je je eraan ergert is afhankelijk van hoe prikkelend je de ideeën vindt die DWW hier opwerpt.

Want tegenover een eclectisch wereldbeeld plaatst de groep een tamelijk conservatief mensbeeld: kleine stervelingen die de gevolgen van hun daden niet kunnen overzien, met tegenstrijdige verlangens en basale driften verhuld door romantische idealen. Het is niet nodig om Princip te herdenken, lijkt DWW hier te zeggen, hij is nog altijd onder ons.

Je kunt hem zien in Volkert van der Graaf of in de polderjihadi's die naar Syrië vertrekken. De voorstelling eindigt met een geplaybackt interview met één van die types. Mooie idealen over mensen helpen, maar op de achtergrond is één van z'n makkers geschminkt als The Joker. 'Some men just want to watch the world burn.'

Toneel: Gavrilo Princip

Ons oordeel: ★★★★☆
Door: De Warme Winkel
Op: Het Holland Festival
Waar: Van Gendthallen
Te zien tot: 27 juni
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden