PlusReportage

Gas is duur, dus gaat de houtkachel aan – en heeft deze familie van schoorsteenvegers het loeidruk

Ricardo van Wanrooij installeert een nieuwe schoorsteenkap. ‘Een groot misverstand is dat alleen vegen voldoende is.’ Beeld Dingena Mol
Ricardo van Wanrooij installeert een nieuwe schoorsteenkap. ‘Een groot misverstand is dat alleen vegen voldoende is.’Beeld Dingena Mol

De telefoon staat roodgloeiend bij de familie Thijs. Hun schoorsteenveegbedrijf heeft het drukker dan ooit, nu mensen de houtkachel aansteken om een hoge energienota voor te zijn. ‘Als kind liep ik al op mijn gympen over de daken.’

Jocelyn Vreugdenhil

Voorheen stookten de meeste particuliere klanten van IJmond Content alleen tijdens de feestdagen, en lieten ze hun schoorsteen hooguit eens per jaar vegen. Maar vanwege de torenhoge gasprijzen poken veel mensen de houtkachel nu ook doordeweeks op. En dat stoken gaat in de stad regelmatig door rookkanalen die twintig jaar niet gebruikt zijn.

Ricardo van Wanrooy (25), telg van de schoorsteenveegfamilie Thijs, komt ze veel tegen. “Kanalen die nog vies zijn van de steenkolen die vroeger gestookt werden, die zijn bloedgevaarlijk door het achtergebleven teer dat letterlijk het effect heeft van een luciferkop. Dat geeft een schoorsteenbrand, dat wil je niet weten.”

Behalve in het vegen en repareren van rookkanalen is IJmond Content ook gespecialiseerd in camera-inspecties, om een beeld te krijgen van de staat van een schoorsteen. Daarom wordt het bedrijf vaak ingeschakeld na een bezoek van de brandweer bij een schoorsteenbrand. “In de zomer begon het al met die schoorsteenbranden. Dat gaat de komende winter alleen maar erger worden. En mensen gooien van alles in de kachel, zeker nu ook het hout duurder wordt.”

In een benedenhuis aan de Jacob van Lennepkade in West heeft Van Wanrooy net zo’n camera-inspectie gedaan. De bewoners waren lekker aan het stoken om de energierekening te drukken, tot de bovenburen klaagden over een rookgeur. “Er is hier regelmatig verbouwd, waardoor de oorspronkelijke situatie is veranderd,” zegt Van Wanrooy. “Dat zie ik bij veel panden in de stad.”

In dit geval blijkt er geen isolatie te zitten tussen het oude en het nieuwe kanaal. Dat is bij de laatste renovatie vergeten. Gevolg: het achtergebleven vuil in het oude stenen kanaal begint te ruiken tijdens het stoken door het nieuwe kanaal.

Anneke Thijs rolde als 16-jarig meisje als vanzelfsprekend het bedrijf van haar vader in. Ze mag zich als enige vrouw in Nederland Meester schoorsteenveger noemen. Beeld Dingena Mol
Anneke Thijs rolde als 16-jarig meisje als vanzelfsprekend het bedrijf van haar vader in. Ze mag zich als enige vrouw in Nederland Meester schoorsteenveger noemen.Beeld Dingena Mol

Hoge hoed

Terwijl Van Wanrooy zich klaarmaakt om het dak op te klimmen voor een schoorsteenreparatie een paar straten verderop, zit de rest van de familie op kantoor om de eindeloze stroom telefoontjes te beantwoorden.

“Deze outfit heb ik speciaal voor de foto aangetrokken,” roept Anneke Thijs (30) vanaf de veranda. Ze heeft een hagelwit pak aan en een hoed in haar hand – dezelfde hoge hoed als die op de bestelbusjes en de website van IJmond Content staat. “Ik heb dat beeld van de stereotiepe schoorsteenveger ooit bedacht voor onze marketing en kennelijk blijft het hangen. Veel klanten vragen de vegers waar hun hoed is.”

Het familiebedrijf, met tientallen vegers in dienst, heeft een kantoor aan huis – Annekes voormalig ouderlijk huis in Heemskerk. “Mijn ouders zijn jaren geleden verhuisd. Mijn kinderslaapkamer is verbouwd tot kantoor, daar zit ik nu dagelijks met mijn zus, zwager, man en ouders te werken. En de woonkeuken wordt nu gebruikt als kantine.”

Annekes vader, Jan Thijs, werkte in de jaren tachtig bij de Hoogovens in IJmuiden. Ze hadden het niet breed, dus om wat bij te verdienen besloot hij naast zijn werk schoorstenen te gaan vegen. “Als hij nachtdienst had gehad, ging hij daarna flyers rondbrengen en een rondje vegen in de buurt,” vertelt Anneke. Het bleek een gouden greep. Jan kreeg het steeds drukker. Uiteindelijk had hij zoveel werk dat hij mensen in dienst moest nemen en kon stoppen bij de staalfabriek.

Dakpiraten

Als klein meisje vond Anneke Thijs het werk van haar vader al interessanter dan school. “Zonder dat mijn moeder ervan afwist, heeft hij me weleens meegenomen naar een klus. Dan zat ik niet in de klas, maar liep ik op mijn gympen over de daken om regenkappen voor de woningbouw te plaatsen.” Op haar zestiende besloot ze fulltime in het familiebedrijf te stappen. Eerst als schoorsteenveger, daarna vooral op kantoor.

Het werk is anders dan toen haar vader dertig jaar geleden begon, al is de schimmigheid van toen nog niet helemaal verdwenen. “Schoorsteenvegers hadden een piratennaam. Ze kwamen vaak aan bod in programma’s over oplichting, zoals Radar. Dan moesten mensen 30 euro betalen om hun schoorsteen te laten vegen, wat erg goedkoop is, en bleek dat achteraf de prijs per meter te zijn. Pure oplichting.”

Anneke besloot het anders aan te pakken en portretten op de website te zetten van alle schoorsteenvegers, zodat de klant precies weet wie er aan de deur komt. “Transparant en open om je te onderscheiden van de rest, dat vind ik belangrijk. Hetzelfde geldt voor de thema’s milieu en gezondheid.”

Want, zo staat te lezen op veel informatiesites over hout stoken, vooral bij windstil of mistig weer blijft de rook langer hangen en kan er vervuiling en rook- en geuroverlast ontstaan. “Veel mensen uit de branche steken hun kop in het zand. Maar het is er, dus kun je beter met oplossingen komen. Die hebben wij gevonden in het geven van stookadvies op onze website en via de vegers.”

“Verder bouw ik nu een aparte website ‘De onruststoker’ met daarop een weerbericht dat per dag aangeeft of je beter wel of niet kan stoken. Vergelijkbaar met het stookalert van de overheid, alleen dan niet per provincie beoordeeld, maar specifieker per stad. Want in Amsterdam kan het heel ander weer zijn dan in Alkmaar.”

De enige vrouwelijke meesterveger

Een thema dat Anneke Thijs niet bewust opzoekt, is dat ze de enige vrouwelijke meesterveger van Nederland is, naast 42 mannelijke meesters. “Omdat ik met twintig jongens werk, wil ik wel minimaal zoveel verstand van het vak hebben als zij. Daarom heb ik de meesteropleiding bij de ASPB (Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond) gevolgd.”

Ze krijgt vaak reacties op haar vakmanschap. “Soms zijn mensen verbaasd dat er een vrouw voor de deur staat om de schoorsteen te vegen, maar ze reageren altijd positief. Om als vrouw succesvol te zijn in een mannenwereld als deze, moet je tien keer harder je best doen. Dat is nou eenmaal zo.”

Met deze drukte zit ze meer op kantoor dan dat ze zelf veegt. “Maar dan nog krijg ik ermee te maken. Dan belt bijvoorbeeld een oudere man die ergens op de Prinsengracht woont voor advies, en die denkt de secretaresse van de schoorsteenveger aan de lijn te hebben. Dan schroom ik niet om, als hij ernaast zit, mijn kennis te delen. Uiteindelijk krijg ik dan wel een respectvol gesprek, maar dat moet ik eerst verdienen. Terwijl als mijn vader had opgenomen, die klant gelijk van zijn expertise was uitgegaan.”

Uilennest

Ondertussen blijft op het kantoor in Heemskerk de telefoon roodgloeiend staan. De vraag die het meest wordt gesteld: ‘Ik wil mijn schoorsteen weer gebruiken door die hoge gasprijzen, kunnen jullie komen vegen?’ “Een groot misverstand,” zegt Van Wanrooy, “is dat alleen vegen voldoende is. Zeker als de kachel lang niet is gebruikt, adviseren wij een camera-inspectie. Het bizarste wat we ooit zijn tegengekomen tijdens zo’n inspectie is een uilennest in het rookkanaal, maar meestal zien we uitgedroogde cementvoegen of creosoot, een brandbare teerachtige aanslag.”

Ook is het belangrijk dat de kachel niet te groot is voor de ruimte, dat er goed droog hout gebruikt wordt en dat het vuur nooit wordt gedoofd met water. “Water leidt letterlijk tot een explosie van stoom. Zorg er daarom voor dat je altijd een emmertje zand naast de kachel hebt staan.”

Tips voor verantwoord stoken

- Zorg dat de capaciteit van de kachel niet te groot is voor de ruimte. Vaak wordt de klep dan gesloten en hiermee het vuur gesmoord, wat leidt tot een slechte verbranding.

- Zorg dat het schoorsteenkanaal de juiste maten (lengte en diameter) heeft ten opzichte van de kachel.

- Oudere of slecht onderhouden kanalen hebben vaker niet-optimale verbrandingsomstandigheden.

- Maak het vuur aan met aanmaakhout, nooit vloeistof of spiritus, en leg het aanmaakblokje boven op de stapel hout.

- Stook alleen met onbehandeld (oven)gedroogd hout.

- Stook niet bij mist of windstil weer, maar minstens met windkracht 2. Check het stookweer op stookalert (rivm.nl/stookalert) en stookwijzer.nu.

- Zorg voor voldoende ventilatie tijdens het stoken, zet een raam op een kier.

- Zorg voor een volledige luchttoevoer, zet de klep volledig open.

- Kleurloze rook wijst op een goede verbranding.

- Temper het vuur niet, laat het vanzelf doven. En gooi er zeker geen water overheen!

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden