PlusInterview

Fotograaf werkt veel in Los Angeles en waarschuwt Amsterdam: ‘Het moet hier met dakloosheid niet net zo uit de hand lopen’

Désirée van Hoek (56) fotografeert Los Angeles al vijftien jaar en bracht daarover vorig jaar haar tweede boek uit: Notes on Downtown, over gentrificatie en dakloosheid. Het is bedoeld als waarschuwing aan Amsterdam. ‘Dat mensen daar maar gewoon gewend raken aan de dakloosheid, dat begrijp ik niet.’

Tom Kieft
Uit ‘Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022’, het boek van Désirée van Hoek met foto’s van daklozen, straten en architectuur in LA. Beeld Désirée van Hoek
Uit ‘Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022’, het boek van Désirée van Hoek met foto’s van daklozen, straten en architectuur in LA.Beeld Désirée van Hoek

Désirée van Hoek weet als geen ander hoeveel een stad kan veranderen in vijftien jaar tijd. De Nederlandse fotograaf bezoekt en fotografeert downtown Los Angeles sinds 2007 en heeft het stadscentrum van de Amerikaanse metropool in die tijd meerdere metamorfoses zien ondergaan: van een verloederd centrum naar een bruisende plek, tot een steeds verder opgepoetst en onbetaalbaar vastgoedparadijs, dat tijdens de pandemie juist weer uitgestorven raakte.

Die veranderingen heeft ze vastgelegd in haar fotoboek Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022. In het boek, waarover lovend wordt geschreven in de Amerikaanse pers, heeft Van Hoek haar foto’s van daklozen, straten en architectuur gebundeld met interviews en uitleg, ‘notes’, over thema’s als gentrificatie en armoede in Los Angeles. Het is het vervolg op haar boek Skid Row: Los Angeles 2007-2015, over de gelijknamige buurt in het hart van LA die bekendstaat om enorme daklozenproblematiek. En net als in dat boek, trekt ze in Notes on Downtown paralellen met Amsterdam, de stad waar ze sinds haar negentiende woont.

Veel dingen die nu in downtown LA gaande zijn, merkte Van Hoek namelijk, gebeuren in Amsterdam al veel langer. Zo beginnen kunstenaars downtown LA ook steeds meer de rug toe te keren door de hoge huurprijzen en verliest het stadscentrum zo een deel van zijn charme en levendigheid. Andersom ziet Van Hoek de situatie rondom de toenemende dakloosheid in LA en het gebrek aan sociale vangnetten als een doemscenario, dat we hier koste wat kost moeten voorkomen.

U noemt uw foto’s van de dakloosheid in LA een waarschuwing voor Amsterdam. Op welke manier?

“Zo extreem als daar op Skid Row is het hier natuurlijk lang niet. In die buurt worden daklozen al ruim honderd jaar aan hun lot overgelaten. Maar je ziet wel dat in Amsterdam steeds meer soortgelijke problematiek ontstaan. Het leven wordt steeds duurder, het sociale vangnet voor mensen met psychiatrische problemen wordt minder, met steeds meer dakloosheid tot gevolg. We moeten echt zien te voorkomen dat het zo uit de hand loopt als daar. Want als mensen eenmaal zo lang op straat leven wordt het haast onmogelijk ze weer te laten integreren in de samenleving.”

Hoe kwam u erop om juist in LA te gaan fotograferen?

“Eigenlijk dacht ik dat ik een enorme hekel aan LA zou hebben. Ik dacht aan Hollywood, hardrockbands, snelwegen, dat soort dingen. Maar toen ik er in 2004 voor het eerst heenging om een vriend te bezoeken, vond ik het al gauw een ontzettend fascinerende stad. De levendigheid, maar ook de hardheid vielen me erg op.”

Wat bedoelt u daarmee?

“De hardheid tegenover daklozen en armoede. Ik logeerde de eerste keer in Hollywood en naast het appartement waar we verbleven woonde een dakloos stel. Op een gegeven moment stonden al hun spullen in brand en iedereen reageerde daar eigenlijk heel blij op. Zo van: opgeruimd staat netjes. Dat vond ik heel choquerend.”

En hoe kwam u vervolgens bij downtown LA terecht?

“Ik had het met een buurman over dakloosheid in de stad en die zei dat ik Skid Row moest bezoeken. Ik kende het alleen van foto’s van Dorothea Lange uit de jarig dertig, met van die mannen in pak die op de stoep sliepen, maar wist niets van hoe het nu was. Toen ik daarheen ging schrok ik me een hoedje. Het is een kleine buurt in downtown LA, helemaal vol met daklozen. Dat beeld bleef maar door mijn hoofd spoken en het jaar erna ben ik zes weken teruggegaan.”

“Eerst liep ik gewoon rond, probeerde ik mensen te leren kennen en spreken, zonder ze te fotograferen. Via een ex-verslaafde die daar in de hulpverlening werkte kwam in contact met mensen. Pas toen ik met de buurt en mensen een band had opgebouwd, begon ik langzaam te fotograferen – wel altijd met toestemming van henzelf natuurlijk. Sindsdien ben ik elk jaar teruggegaan.”

Notes on Downtown bevat behalve foto’s ook interviews met wetenschappers en een essay. Waarom heeft u voor deze vorm gekozen?

“Ik lees veel en praat veel met daklozen, hulpverleners en activisten, maar ben zelf natuurlijk in de eerste plaats een fotograaf, geen wetenschapper. Daarom heb ik specialisten gevraagd die onderzoek naar armoede en gentrificatie in LA hebben gedaan, om voor het boek te ontleden wat er aan de hand is. Ook heb ik een historicus duiding laten geven over de geschiedenis van de stad, omdat veel mensen niet weten wat ze zich bij downtown LA moeten voorstellen.”

Kijkt u, door zoveel tijd in de straten van LA te hebben gespendeerd, anders naar het leven in Amsterdam?

“Ik vind dat we heel verwend zijn hier. We vinden in Nederland dat we overal maar recht op hebben. Als ik terugkom in Amsterdam valt me elke keer weer op hoe groen en goed geregeld, maar ook hoe saai alles is. Je hebt hier inmiddels die enorme monocultuur – aan winkels, maar ook qua mensen.”

Fotograaf Désirée van Hoek: ‘Als mensen eenmaal zo lang op straat leven wordt het haast onmogelijk ze weer te laten integreren in de samenleving.’
 Beeld Désirée van Hoek
Fotograaf Désirée van Hoek: ‘Als mensen eenmaal zo lang op straat leven wordt het haast onmogelijk ze weer te laten integreren in de samenleving.’Beeld Désirée van Hoek

“In LA, maar ook in andere steden zoals Brussel, heb je bijvoorbeeld nog veel meer dat mensen van allerlei verschillende achtergronden en leeftijden mengen in cafés. Je ziet daardoor dat mensen in LA veel cooler en excentrieker oud kunnen worden, zonder dat anderen daar raar van opkijken. Daar hoef je niet dus niet ineens je haar af te knippen en een rode windjas aan als je oud wordt. Dat vind ik echt een verademing.”

“Ik kwam 35 jaar geleden juist vanuit Brabant naar Amsterdam omdat ik in een open omgeving wilde wonen, waar je je als kunstenaar kunt ontplooien en discussies kunt voeren. Maar doordat alles alleen maar gericht is op geld verdienen is er steeds minder ruimte om te experimenteren. De kunstenaars trekken de stad uit, de gaycommunity zie ik wegtrekken. Dat is echt een enorm gemis.”

Ziet u dat in LA niet?

“Inmiddels gebeurt het daar dus ook, ja. Kunstenaarsvrienden van me trekken weg, naar Arizona bijvoorbeeld, omdat ze het in LA niet meer kunnen betalen. Dat zie je meer en meer gebeuren.”

Zou u niet liever naar LA willen verhuizen?

“Zelfs als ik het zou willen, zou ik het nooit kunnen betalen. Maar los daarvan weet ik het niet. Ik hou van LA, maar die hardheid staat me wel enorm tegen. Dat mensen daar maar gewoon gewend raken aan de dakloosheid, dat begrijp ik niet en dat wil ik ook niet begrijpen.”

Komt er ook ooit nog een fotoboek over Amsterdam?

“Dat is wel het plan, ja. Maar hoe en wat precies weet ik nog niet. Ik ben nu nog vooral aan het nadenken en oriënterend aan het fotograferen.”

Studie en werk

Désirée van Hoek groeide op in Veldhoven en studeerde fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. In 2015 publiceerde ze het documentaire fotoboek Skid Row: Los Angeles 2007-2015, over dakloosheid in de gelijknamige wijk in downtown Los Angeles. Vorig jaar bracht ze het vervolg uit, Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022, over gentrificatie in het centrum van de Amerikaanse metropool. Haar werk was onder andere te zien in exposities in Los Angeles (Woodbury University Hollywood Outpost), Rotterdam (Het Nieuwe Instituut) en Amsterdam (Suzanne Biederberg Gallery).

Beeld uit ‘Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022’. Beeld Désirée van Hoek
Beeld uit ‘Notes on Downtown: Los Angeles 2007-2022’.Beeld Désirée van Hoek

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden