PlusInterview

Fotograaf Bianca Sistermans leefde zich uit in het Paleis van Justitie: ‘Kijk, dit zijn toch net morsetekens?’

Foto #5 uit de serie ‘Tasting the Building’, gemaakt in het voormalige Paleis van Justitie aan de Prinsengracht. Beeld Bianca Sistermans
Foto #5 uit de serie ‘Tasting the Building’, gemaakt in het voormalige Paleis van Justitie aan de Prinsengracht.Beeld Bianca Sistermans

Fotograaf Bianca Sistermans houdt meer van rommelig dan van perfect. Ze kon zich uitleven in het voormalige Paleis van Justitie aan de Prinsengracht. De ‘hapjes’ uit muren en plafonds werden stillevens.

Jan Pieter Ekker

“Als ik door de natuur wandel – ik weet net of andere mensen dat ook hebben, het klinkt vast heel absurd – kan ik soms de behoefte voelen om in het gras te happen. Het is alsof ik zelf groter word en in de grond kan bijten. Dat had ik ook in het oude Paleis van Justitie. Niet dat ík het echt heb geproefd, hoor, maar het lijkt alsof iemand aan het gebouw heeft lopen proeven. Proeven wat je in huis hebt. Letterlijk. Dat hebben ze natuurlijk ook gedaan; kijken wat je in huis hebt. Wat is dit voor gebouw? Wat zit er onder de oppervlakte? Wat zijn er voor materialen gebruikt?”

De Amsterdamse Bianca Sistermans (52) studeerde grafische vormgeving aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda, maar vond fotografie eigenlijk veel leuker. In 2011 stopte ze als docent grafische vormgeving en fotografie, en besloot ze zich fulltime op fotografie te storten. Dat deed ze met verschillende projecten, waaronder Alledaagse ergernissen (stillevens van een peertje waar eigenlijk een kapje omheen moet, een gevallen kerstbal, lege wc-rollen in een fonteintje), Hier besta ik. In eenzaamheid gestorven (over eenzame uitvaarten en de dichters die daar voordragen), Lang zal ze leven! Met mijn moeder verdween het keuvelen (portretten van mensen die hun moeder verloren hebben) en een serie portretten van Nederlandse en Vlaamse schrijvers en dichters.

Een goede vriendin, een strafrechtadvocaat, zette Sistermans op het spoor van een volgend project: Tasting the Building. Zij is een paar jaar geleden verhuisd naar het nieuwe Paleis van Justitie aan ’t IJ, daarvoor had ze jarenlang op de Prinsengracht gewerkt. “Toen het werd verbouwd, wilde ze nog eens gaan kijken in het cellencomplex aan de achterkant, bij het Leidseplein, want daar kwam je destijds niet zo makkelijk. Ik vroeg of ik mee mocht; ik vind het altijd fijn als er ergens wordt geklust – daar word ik heel gelukkig van.”

Zessterrenhotel

Het had de nodige voeten in aarde voordat ze begin 2020 naar binnen mochten in het voormalige Paleis van Justitie, dat – na jarenlang juridisch gesteggel – door de Chinese hotelketen Rosewood wordt verbouwd tot een ‘zessterrenhotel’, vergelijkbaar met het Conservatorium Hotel en het in 2017 geopende Waldorf Astoria. “De eerste keer gingen we naar de cellen, maar daar heb ik niet zoveel mee. Het is daar heel donker, en ik houd juist van mooi licht. Maar op een gegeven moment zag ik die gaten. Door het hele gebouw. Van die hapjes uit de muren, de vloeren en de plafonds, om te kijken wat erachter zat. Hoe het in elkaar steekt. Echt bizar. Daar word ik dan direct naartoe gezogen.”

Foto #11. Beeld Bianca Sistermans
Foto #11.Beeld Bianca Sistermans

Het kostte enige moeite om te regelen dat ze terug mocht komen om te fotograferen. “Ze waren een beetje verbaasd, want er was toch helemaal niks te zien? Dat klopt. De foto’s die ik wilde maken zijn een soort stillevens; er is niks op te herkennen, ze zijn volslagen anoniem.”

Sistermans hoorde dat er ook een fotoshoot was geweest van het ontwerpersduo Viktor en Rolf, in de voormalige bibliotheek. Een heel mooie, grote ruimte, maar daar was het haar niet om te doen; Sistermans ging het om die rare gaten. Niet alle gaten waren overigens fotowaardig. “Er waren ook minder sterke gaten, met minder informatie. Het moet spannend zijn; je moet niet alles zien, maar ook weer niet te weinig.”

Ze pakt foto #8s erbij. “Zo’n zwart gat in de vloer, met die kleine gaatjes ernaast – dat vind ik heel spannend. Misschien hebben ze eerst die kleine gaten gemaakt om te kijken hoe diep het is. En dan die rare ronde hoek... waarom maak je zo’n vreemde vorm?”

Mondriaan

Ze bladert verder. Een muur met gaten waar leidingen achter lopen. Een vloer waar een stuk kleed is weggesneden. Een plafond met een gat waardoor een scheve balk zichtbaar wordt. Abstracte kunst. Vlakken en composities met een Mondriaan-achtige kwaliteit. Readymades, kunst die al klaar is.

“Het gaat om kleur en licht en tijd en zon. Kijk, dit lijken toch net morsetekens? Dit vind ik ook een heel fijne, met dat dunne jute-achtige behang. Het is een heel zachte buitenlaag en daar zit dan keiharde steen onder. Die kleuren zijn ook zo mooi, met dat snuffeltje turquoise en dat oranje-rood-gijze van die stenen.”

Ze heeft alles precies zo aangetroffen; ze heeft niks verschoven of aangeraakt, benadrukt Sistermans, terwijl ze op een andere foto wijst. “Deze vind ik ook heel fijn. Dat is een soort jeugdsentiment, hij heeft het flintstonesgevoel voor mij. Die hadden van die huizen met ronde ramen. Dat wilden mijn broer en ik vroeger ook altijd: een huis met open dak en allemaal afgeronde hoeken.”

Foto #2. Beeld Bianca Sistermans
Foto #2.Beeld Bianca Sistermans

Ze lacht – bijna gegeneerd. “Ik vind ze echt héél mooi. Dat is mijn specifieke afwijking, vrees ik. Op weg naar mijn atelier zag ik net ook weer zoiets; ze waren ergens de dakpannen aan het vervangen en daardoor zag je dat groene afdekzeil dat daaronder zit. Prachtig vind ik dat, ik houd van die gelaagdheid. Dat vind ik ook zo mooi aan oude huizen. Als je het behang lostrekt, zie je nog een laag en nog een kleur. Dat is van een enorme schoonheid. Ik zie dan meteen al die levens voor me. De tijd van al die levens.”

Behang

Als Sistermans nu bij iemand thuis komt om een een portret te maken, is alles haar vaak ‘veel te perfect’. “Veel huizen zijn tegenwoordig strak wit gestuukt. Vroeger had je nog behang en lambrisering en schots en scheve tegeltjes. Mijn oma had in de keuken een tegelwand met een bloemenpatroon dat helemaal verkeerd was geplakt en een woonkamer met van dat mooie barokke behang dat was gaan bobbelen – echt jammer dat ik toen nog niet fotografeerde. Tegenwoordig is alles knalstrak. Gelukkig komen planten weer in, dus wordt het weer wat rommeliger en groener.”

De mensen die haar toestemming hebben verleend, zijn niet geïnteresseerd in het eindresultaat. Sistermans kan zich ook niet voorstellen dat de Chinese eigenaren geïnteresseerd zijn om haar foto’s in de hotelkamers en -suites boven de bedden te hangen. “Ik denk dat zo’n zessterrenhotel een heel andere esthetiek heeft. Sociaal-maatschappelijk vind ik het echt een drama, dit hotel. Het was ooit een armenhuis; het heeft altijd een sociale of maatschappelijk functie gehad, en dan krijg je dit. Ondanks die hotelstop en ondanks de enorme woningnood. Ik ken zoveel mensen die geen passende betaalbare woning kunnen vinden. Ze zullen ongetwijfeld hun best doen er iets moois van te maken, maar ik vind het triest.”

“Voor het nieuwe Gerechtshof kan het misschien wel wat zijn,” zegt ze, nadat ze haar foto’s heeft opgeborgen. “Maar weet je: ik ben daar helemaal niet mee bezig als ik zo’n serie maak. En nu het klaar is, eigenlijk nóg niet. Ik ben dan vooral gelukkig dat ik dit ben tegengekomen.”

Foto #3.  Beeld Bianca Sistermans
Foto #3.Beeld Bianca Sistermans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden