PlusInterview

Financiële afhankelijkheid: ‘Mijn ex en ik hadden niets geregeld’

Hanneke van Onna (48) werkte zich in een paar jaar tijd uit gigantische geldproblemen. Ze schreef er een boek over en waarschuwt vrouwen voor financiële afhankelijkheid.

Beeld XF&M

U schrijft dat u vrouwen wilt leren financieel onafhankelijk te worden. Wat is precies het probleem?

“Ongeveer de helft van de vrouwen kan niet in haar eigen onderhoud voorzien. Vaak hebben ze dat niet eens door. Ze zijn afhankelijk van hun partner, of van hun ouders. Vrouwen die deeltijd werken, een uitkering hebben, maar ook vrouwen in een relatie die hun geldzaken niet goed op papier hebben staan. Ik wil niet met de vinger wijzen – het is op zich ook niet erg om financieel afhankelijk te zijn. Maar als je partner opeens wegvalt, of je wordt verliefd op iemand anders, dan zijn de rapen gaar.”

“Ik woon op IJburg en zie allemaal vrouwen om me heen die alleen zijn komen te staan. Ze werken in deeltijd en verdienen niet voldoende om de huur te betalen. Eerst hadden ze een koophuis, maar dat moest natuurlijk worden verkocht. Een huis huren in Amsterdam, leven als enige kostwinner, is zo duur, dat is nauwelijks te doen. Dus dan zijn de problemen niet te overzien.”

Hoe ging dat bij u?

“Na mijn scheiding had ik nergens recht op. Mijn ex en ik hadden allebei een goede baan, dus ik kwam niet in aanmerking voor huursubsidie, of voor urgentie voor een sociale huurwoning voor mij en mijn drie kinderen. Er wordt gekeken naar je inkomen van het afgelopen jaar, niet naar je huidige situatie. En toen ging het bergafwaarts: ik verloor mijn baan en ging freelancen, maar kreeg niet betaald door een opdrachtgever waarvoor ik drie maanden had gewerkt.”

“Van de ene op de andere dag had ik dus niets meer. Ik kon mijn rekeningen niet meer betalen. Gewoon, de huur, de gemeentelijke belastingen. De deurwaarder bleef maar komen, maar ik deed de deur niet meer open. Ik maakte ook mijn post niet meer open, dus het probleem werd ­groter en groter. Op een gegeven moment dacht ik dat hij weer voor de deur stond. Ik zie mezelf nog zitten, op de vloer van mijn keuken, schokkend van het huilen. En toen dacht ik: er is een andere weg. Dit is niet de bedoeling.”

Ze nam een kloek besluit: ze zou nooit meer geldzorgen hebben, en kijken naar wat haar aandeel was in de dingen die haar kennelijk waren overkomen. Ook als voorbeeld voor haar dochters – die moesten toch weten dat je als vrouw financieel onafhankelijk kunt zijn.

Wat bent u gaan doen?

“Ik ben heel veel gaan lezen, en gaan nadenken wat mijn relatie met geld is. Ik had allerlei overtuigingen over geld die ergens vandaan kwamen. Dus ik ben teruggegaan naar mijn jeugd, naar hoe ik ben opgevoed. Mijn vader kwam uit een arbeidersgezin, daar was geen geld; mijn moeder kwam uit een ondernemersgezin, daar was wel geld. Toen mijn moeders vader overleed, was er een redelijke erfenis. Daar hebben mijn ouders een groot huis van gekocht, in Elst, tussen Arnhem en Nijmegen. Maar dat was het geld van ópa, zo voelde het ook.”

“Ik heb daar altijd iets voelen wringen. Mijn vader voelde zich misschien schuldig dat hij minder binnenbracht, mijn moeder vond misschien dat hij niet hard genoeg werkte. Ik heb het er helaas nooit meer met ze over kunnen hebben. Ze waren beiden geboren in de oorlog, en hadden meegekregen dat je vooral hard moest werken. Succes moest hebben. Mijn vader kwam ook alleen naar tenniswedstrijden kijken als ik in de finale stond. Je moest winnen. Zo waren zij geprogrammeerd.”

Beeld XF&M

Hoe werkt dat door in hoe u naar geld keek?

“Het geld van mijn opa zat in het huis. Mijn ouders hebben dat nooit willen gebruiken om er een leuker leven van te leven. Ze waren heel tight, enorm zuinig. Ik ben gaan rebelleren en precies het tegenovergestelde gaan doen. Bij mij moest geld altijd rollen. Ik gaf het uit aan allemaal dingen die ik niet nodig had. Het geld dat ik verdiende, ging naar tassen, schoenen – aan sommige kleren hebben nog jaren de kaartjes gehangen. Terwijl ik toen ik net aan het werk was, begin 2000, gewoon een huis had moeten kopen. Of mijn studieschuld afbetalen. Ik werkte in de sales, en begin 2000 reikten de bomen tot in de hemel. Ik kreeg een keer een bonus van 50.000 gulden. Ik weet serieus niet waar dat geld is gebleven.”

In 2008 begon u uw eigen uitgeverij.

“Met iemand samen. Het leek ons zo vet, maar we waren er gewoon niet klaar voor. We hebben beroerde keuzes gemaakt, we wisten niet wat we zelf wilden. Dus toen de crisis uitbrak, gingen we failliet. Ik heb er een dag om gehuild, en toen moesten we weer door, want er moest worden afbetaald. Ik had een schuld van een ton. Dus toen ben ik in loondienst gegaan, en heb vijf jaar heel hard gewerkt om die ton terug te verdienen.”

Dat betekent dat je in vijf jaar dus ook een ton bij elkaar kunt sparen.

“Ik zou dat nu in een jaar kunnen. Maar na al dat harde werken en het terugverdienen van een ton zijn mijn ex en ik gaan scheiden. Toen hadden we niks geregeld, geen spaargeld, geen reserves, geen pensioen. En zat ik dus na een paar maanden huilend op de keukenvloer.”

Hoe bent u uiteindelijk uit die malaise gekomen?

“Een bedrijf belde of ik voor ze kon komen werken. En, als een wonder, betaalde die opdrachtgever alsnog die drie maanden uit.”

Dat kan gewoon toeval zijn.

“Dat kan. Maar ik ben ervan overtuigd dat het nemen van een besluit dat je nooit meer geldproblemen zult hebben, zo krachtig is, dat de dingen zich dan vanzelf voor je ontvouwen. Aan geld verdienen zit een psychologische kant. Je moet je eigen overtuigingen over geld leren kennen en opschonen, en je moet in actie komen. Dat heeft niet te maken met harder werken, maar met eigenwaarde.”

“Eigenwaarde staat, heb ik ontdekt, gelijk aan financiële waarde. Als je weet hoeveel je waard bent, sta je veel sterker bij onderhandelingen. Je moet kunnen zeggen: dit is wat ik kan, ik vind dat ik recht heb op dit-en-dit. Vaak zeggen bedrijven: dit zijn de budgetten, meer wordt het niet. Dan denken vrouwen: jammer, ik probeer het volgend jaar weer. Een man laat het er niet bij zitten, of denkt: dit is niet de baan voor mij. Toen ik duidelijk leerde aangeven wat ik waard was, kreeg ik het ook. Zo heb ik me uiteindelijk uit die financiële ellende gewerkt.”

Inmiddels is Van Onna freelance consultant op het gebied van branding, hoe je je merk zo goed mogelijk neer kunt zetten. Ze is business coach en geeft lezingen, verdient geld met het verhuren van haar werkruimte en heeft beleggingen.

Vertelt u mensen wat u verdient?

“Dat hangt van de context af.”

In een interview in de krant?

“Vorig jaar heb ik 80.000 euro verdiend.”

Dan bent u meer dan financieel onafhankelijk, zou ik zeggen.

“Vind je? Ik vind het nog weinig. Ik vind dat ik meer verdien. Ik had ook geen pensioen, hè, dat moest ik nog opbouwen. En ik moet voor drie kinderen zorgen in mijn eentje. Ik ben echt niet puissant rijk. Maar ik kan nu doen wat ik wil, en dat is voor mij rijkdom.”

Beeld Floor Prinsen

Hanneke van Onna: The Money Issue, Novum Publishing, €20,90.

Een stijgende lijn

In Nederland worden twee termen door elkaar gebruikt: economisch zelfstandig en financieel onafhankelijk. Met economische zelfstandigheid wordt een inkomen bedoeld op het bestaansminimum: in 2017 was dat 950 euro per maand. Dat jaar was, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau, ruim 60 procent van de vrouwen economisch zelfstandig.

Omdat 950 euro per maand niet genoeg is om een gezin te onderhouden, is in 2018 een tweede term geïntroduceerd: financiële onafhankelijkheid. Dat is het inkomen uit eigen arbeid ter hoogte van het wettelijke minimumloon. De helft van de vrouwen is financieel onafhankelijk, tegenover driekwart van de mannen. Lijkt treurig, maar aan de stijgende lijn te zien zijn vrouwen bezig aan een inhaalslag. Mannen worden ook nog weer vaker financieel onafhankelijk, maar hun curve is minder steil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden