PlusInterview

Filmmaker Ramón Gieling schreef in zes weken het scenario voor Sisyphus At Work: ‘Met een pistool houd je mensen bij de les’

In Ramón Gielings Sisyphus At Work werkt een filmregisseur aan zijn nieuwe film Sisyphus At Work – een vrije, radicale, barokke musicalfilm waarin wonderlijke contradicties verenigd zijn. ‘De mooiste films kun je niet navertellen.’

Jan Pieter Ekker
De film Sisyphus At Work draait om filmregisseur Boy Talma, die na zeven jaar in New York te hebben gewoond terugkeert naar zijn geboortestad om zijn nieuwe film Sisyphus At Work op te nemen. Beeld
De film Sisyphus At Work draait om filmregisseur Boy Talma, die na zeven jaar in New York te hebben gewoond terugkeert naar zijn geboortestad om zijn nieuwe film Sisyphus At Work op te nemen.

Sisyphus At Work begint met een opdracht: ‘Een reis door het hoofd is ook een reis die heeft plaatsgevonden,’ staat er in kapitalen tegen een rode achtergrond. Gevraagd naar het waarom moet Ramón Gieling (67) lachen – een beetje besmuikt, dat wel.

“Ik heb me dikwijls afgevraagd of die tekst nodig is. Maar toen ik de film aan het monteren was, heb ik hem meerdere keren in viewings laten zien, in verschillende stadia, en er waren reacties dat er mogelijk een ‘kijkwijzer’ nodig was. Een soort handleiding. Toen kwam ik op deze tekst.”

Maar het betekent verder niets, aldus Gieling. Het is een handreiking. “Ik had bedacht dat de hoofdpersoon zijn film in zijn hoofd maakt. En wat hij in zijn hoofd maakt, is wat we te zien krijgen, in flarden. Maar we kregen vreemde reacties, er werd nogal extreem gereageerd op de film. Het was pretentieus – wat dachten we wel niet?! Moeten we dit snappen?! Maar er valt niets te snappen. Die man krijgt bericht dat hij waarschijnlijk doodgaat, en hij was net aan een film begonnen, en die maakt hij vervolgens in zijn hoofd. Daar is niets cerebraals aan. Als je overdag aan iemand denkt, dan bestaat diegene op dat moment toch in je hoofd?”

‘Écriture automatique’

In het ruim twee uur durende Sisyphus At Work draait het om de filmregisseur Boy Talma, die na zeven jaar in New York te hebben gewoond terugkeert terug naar zijn geboortestad om zijn nieuwe film Sisyphus At Work op te nemen: een vrije, radicale, barokke musicalfilm waarin wonderlijke contradicties verenigd zijn, geïnspireerd op De mythe van Sisyphus – Een essay over het absurde van Albert Camus uit 1942.

Gieling schreef het scenario in het kader van de Vrijplaats, een project van het Filmfonds dat scenaristen de ruimte wilde geven stappen te zetten in hun schrijverschap. “Toen ik het schreef dacht ik: alles kan, alles mag mogelijk zijn. Het is niet pretentieus bedoeld, maar ik heb het als een soort écriture automatique geschreven. Zonder te censureren heb ik het scenario in zes weken voltooid. Dat vonden ze vreemd bij het fonds: hoe kun je in zes weken een scenario schrijven? Het bewijst voor mij dat de filmkunst als vrije kunstvorm bijna verdwenen is.”

In Sisyphus At Work voert Gieling een producent op die geen blad voor de mond neemt en regisseur Boy Talma belachelijk maakt. ‘Kom op man, er zit toch niemand meer op jouw hersenspinsels te wachten,’ zegt hij tegen Talma. ‘Ga iets fatsoenlijks doen.’ Gieling: “Ik vond het vooral grappig om dat te schrijven.”

Voor het grote doek

Boy Talma geeft toe dat hij niet precies weet wat hij aan het doen is. ‘Als ik een film begin, weet ik niks en als ik hem af heb, weet ik nog veel minder,’ antwoordt hij zijn producent. Gieling: “Dat vind ik een goede zin; het zou mijn lijfmotto kunnen zijn. Tegenwoordig moet je alles weten, ook over je scenario. Laatst had ik een gesprek bij het fonds over een nieuw project, en dan willen ze dat je alles weet. Ik heb toen gezegd: de mooiste films die ik ken, kun je niet navertellen. De Godards, de Antonioni’s of de films van Leos Carax: probeer die eens na te vertellen of in een synopsis te gieten. Alles is een format geworden.”

Gieling bijt op zijn tong. Hij wil niet als een mopperaar overkomen. “Ik wil niet klagen. En begrijp me goed: het is altijd en overal moeilijk geweest om films te maken, om de simpele reden dat het om veel geld gaat.”

Desalniettemin maakte Gieling in bijna veertig jaar tijd ruim veertig eigenzinnige films en documentaires, waaronder En un momento dado (2004), over de impact van Johan Cruijff op Catalonië; Tramontana (2009), over de tragische geheime liefde tussen een oudere schilder en een achttienjarig modelmeisje in een benauwend Spaans dorp tijdens de Francodictatuur; en Erbarme dich (2015), een documentaire over Bachs Matteüspassie.

En nu is er dus Sisyphus At Work, die volgens planning afgelopen voorjaar al uit had moeten gaan, maar toen gingen alle bioscopen weer dicht wegens corona. En nu de film alsnog uitgaat, zijn de filmhuizen ’s avonds opnieuw gesloten.

“Het is verschrikkelijk, want Sisyphus At Work is echt voor het grote doek gemaakt, als pleidooi voor meer verbeelding. Het is ook een beetje een hommage aan de filmgeschiedenis, met al die citaten. Aan Buñuel en aan Godard, die ooit zei dat als je een goeie film wilt maken, je alleen een pistool en een mooie vrouw nodig hebt – dus ik laat steeds maar weer een wapen opduiken, zonder al te veel logica. Het is bizar, maar met een pistool houd je mensen bij de les. Zoals Tsjechov zei: als er een wapen in een stuk verschijnt, weet je dat het vroeg of laat gebruikt gaat worden.”

Zaterdag 11 december heeft Eye een speciale voorvertoning van Sisyphus at Work (14.15 uur). Onder de noemer ‘Ramón Gieling at work’ worden ook Erbarme dich (9.45 uur) en Tramontana (12.00 uur) vertoond. Na de drie films voert Floortje Smit een gesprek met Ramón Gieling.

Sisyphus at Work is vanaf 16 december te zien in filmhuizen en via Picl.

‘Nare hoofdpersoon’ Paul Blanca

De afgelopen jaren werkte Ramón Gieling ook aan een film over fotograaf Paul Blanca, die 16 oktober na een zeer ruig leven op 62-jarige leeftijd overleed. “Hij woonde hier drie straten vandaan, dus ik heb hem jarenlang als een soort junk door de buurt zien lopen. Ik vond hem interessant. Zijn foto’s reflecteren de mentale staat waarin hij verkeerde – ze doen pijn of ademen diep verdriet; als een afdruk van een zelfdestructieve toestand, als röntgenopnamen van de uithoeken van zijn geest.”

Deze film redt je leven is volgens Gieling een interessante ontmoeting tussen twee kunstenaars geworden. “Maar de film wordt helaas niet beoordeeld op zijn filmische kwaliteiten, maar op de nare hoofdpersoon die enge foto’s zou maken. Dat is me zo verteld door een distributeur: die man maakt enge foto’s, dat willen we niet. Dan ben je uitgepraat. Maar volgend voorjaar krijgt Blanca een grote overzichtstentoonstelling in het Fotomuseum Den Haag, en daar zal de film gelukkig wel te zien zijn.”

Gieling werkt tevens aan de montage van zijn speelfilm L’Amour / La Mort, die volgend jaar in de bioscopen uitkomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden