Expositie

Undermined, Cargo in Context, tot 27/7, Haparandadam 7-B8 Beeld Natascha Libbert
The house is on fire Beeld Natascha Libbert
Undermined, Cargo in Context, tot 27/7, Haparandadam 7-B8 Beeld Natascha Libbert

Undermined

Veel kunstenaars houden zich bezig met het antropoceen: de naam die aan het huidige tijdperk wordt gegeven, waarin het aardse klimaat en de atmosfeer de gevolgen ondervinden van menselijke activiteit.

De Amsterdamse Natascha Libbert (1973) is een van hen. In Undermined toont ze de kijker ogenschijnlijk onschuldige interieurs en landschappen, waarin ze voelbaar maakt dat de mens daarin sporen achterlaat en dat de ­natuur daar hinder van ondervindt. Zo zijn er in Florida controlled bushfires als bescherming tegen de toenemende hitte en liggen in Cyprus toxische plassen bij verlaten ­kopermijnen.

Haar werk is te zien in kunstcentrum Cargo in Context, waar kunstenaars met hun werk actuele thema’s aansnijden en met hun ‘statements’ een betekenisvolle bijdrage leveren aan het maatschappelijke debat en de rol van de kunstenaar daarin.

Libbert – ze studeerde fotografie aan de Koninklijke Academie in Den Haag – laat dat treffend zien met haar foto’s. Subtiel, maar daardoor ook pijnlijk.

Wanrooij Gallery, KNSM-laan 301, t/m 24/8 Beeld Christian Voigt

Evolution

Anders dan lang werd aangenomen was hij toch niet het grootste landroofdier dat leefde. Evengoed blijft hij enorm tot de verbeelding spreken, de Tyrannosaurus Rex, zeg maar de koning der dinosaurussen. Veertien ­meter lang kon hij worden en wel 8000 kilo zwaar. Wetenschappers zijn er nog niet uit of hij met dat gigantische lijf wel kon rennen, maar snel stappen, op alleen zijn achterpoten, zat er zeker in. Hij at graag vegetarische collega’s als de Triceratops en de Ankylosaurus. Ook geen kleine jongens, maar de T-Rex wist ze met slechts enkele beten dinerklaar te maken.

Wie in dinosaurussen is geïnteresseerd moet bij een ­bezoek aan Londen zeker naar het Museum of Natural History. De Duitse fotograaf Christian Voigt was er om het geraamte van een vinvis te fotograferen, maar de prachtige dinocollectie trok al snel zijn aandacht. Het leidde tot het project Evolution, waarvoor hij niet alleen in Londen fotografeerde, maar ook in natuurhistorische musea in ­eigen land. Een selectie is nu te zien in Amsterdam, in bij dinosaurussen passend extra groot formaat.

Albarrán Cabrera en Schilte & Portielje: Infinite Spirit. T/m 23 augustus. Kahmann Gallery, Lindengracht 35. Beeld Albarrán Cabrera/ Kaymann Gallery

Infinite spirit

Achter de Spaanse fotograaf Albarrán Cabrera gaan Anna Cabrera (1969) en Angel Albarrán (1969) schuil. In hun werk gaat het over hoe foto’s de herinnering van de kijker triggeren, en zo onbewuste associaties oproepen.

Hoe werkt dat? Zonder van het bovenstaande te weten, dacht ondergetekende bij het zien van die foto aan een werk van Gertjan Scholte-Albers, aan zijn ex, aan luifels, dode ratten, wintertenen (de herinnering liep nog even verder). En aan het werk van de Australische schilder ­Peter Doig, diens weergaloze schilderij Pond life, wie dat mysterieuze figuur is links op dat doek, schaatsen op de vijver van het Bonanzapark, eerste verliefdheden, biljarten (en de herinnering ging nog even door).

“We hebben zelfs liever dat toeschouwers onze fotografie op een compleet andere wijze interpreteren dan hoe we het ons oorspronkelijk hadden voorgesteld,” verwoordden ze hun poëtica. Beetje gezwets. Want is dat niet al hoe we altijd naar kunst kijken? Mooie foto’s zijn het wel, van Albarrán Cabrera.

Tegenboschvanvreden, Bloemgracht 157, t/m 29/6 Beeld Tom Callemin

Never odd or even

Waar kijken we naar? Ja, borsten, die hadden we gezien. Maar is het wel een echt lichaam? Als we het persbericht van galerie Tegenboschvanvreden goed begrijpen, niet. Daar staat over de foto’s van Tom Callemin die te zien zijn op de tentoonstelling Never odd or even dat hij objecten zo in beeld brengt dat zij het aura van een lichaam ­krijgen. Fotografeerde hij een standbeeld? Of nee, een schilderij? De witte vlekjes zouden beschadigingen van het doek kunnen zijn.

De Belg Callemin (1991) exposeerde in Nederland eerder in Foam en De Brakke Grond. Zijn werk werd toen beschreven in termen als onwerkelijk, mysterieus, desolaat. ongemakkelijk en zelfs sinister. Ze lijken ook op zijn nieuwe werk toepasbaar.

Never odd or even (inderdaad, dat is een palindroom) toont Callemins foto’s samen met een videowerk van de Italiaanse kunstenaar Giovanni Giaretta, dat is geïnspireerd door de stereotiepe horrorhuizen zoals die voorkomen in speelfilms.

Skulptura. Tot 22/6, The Ravestijn Gallery, Westerdok 824. Beeld Koen Hauser

Skulptura

Fotograaf Koen Hauser zet graag de werkelijkheid naar zijn hand. Zo ook in zijn nieuwe tentoonstelling Skulp­tura bij The Ravestijn Gallery.

Het zijn foto’s van objecten en sculpturen, waarover wordt gezegd: ‘Vele daarvan bestaan alleen in zijn verbeelding en zijn gevisualiseerd met behulp van digitale 3D-technieken.’

Huh? Zien we nu een object of een foto?

De kunstenaar: “Meer mensen vragen zich dat af. Het zijn echt allemaal foto’s, dus geen objecten. Maar het zijn wel virtuele objecten: ik gebruik 3D-computermodellen om de illusie van echte objecten te wekken, maar het gepresenteerde resultaat is weer 2D.”

Plat dus, deze statueske fotobeelden. ‘Skulptura,’ aldus het persbericht van de galerie, ‘verbeeldt in die zin een sculpturale droomwereld die zit opgesloten in de tweede dimensie.’

Hauser: “Je kunt het ook benoemen als een element van de tentoonstelling: het spelen met 2D en 3D en de verwarring die dat kan opleveren.”

KochxBos, Eerste Anjeliersdwarsstraat 3, 11 mei t/m 8 juni. Beeld Sarah Maple

Human trapped

Het is een inmiddels zo vaak gebezigde reactie op weer een aanslag of ander leed, dat de woorden nauwelijks meer iets betekenen. Thoughts and prayers, wat moet je ermee? De Britse kunstenares Sarah Maple plaatste de tekst op een affiche, waarop – zoals vaak in haar werk – ook zij zelf te zien is, gewapend met een machinegeweer.

Of ze het echt met zo’n type geweer deed, weten we niet, maar met een wapen schoot ze een reeks thoughts-andprayers-affiches aan flarden. Het resultaat is te zien op de tentoonstelling Human trapped, waar ook een video van de actie kan worden bekeken. Verder zijn er door Sarah Maple gemaakte collages, met eveneens politieke thema’s.

Politiek, religie, feminisme: Maple, dochter van een Britse vader en een Iraanse moeder, snijdt in haar werk vaak zware onderwwerpen aan. Net zo vaak doet ze dat met ­humor in de categorie ‘tongue-in-cheek’. Human trapped is al haar vijfde expostie bij de Amsterdamse KochxBos Gallery.

Zachtzinnig Radicaal. T/m 26 mei in Arti & Amicitiae, Rokin 112. Beeld Doris Jongerius

Zachtzinnig radicaal

Zachtzinnig radicaal is een tentoonstelling van Young Artsupport Amsterdam (YAA). YAA komt in deze tentoonstelling stellig en geëngageerd op voor de positie van jonge kunstenaars uit alle disciplines.

Op de expositie is vooral nieuw werk te zien van eerdere YAA-awardwinnaars, zoals Diego Arias Asch, Esther ­Hovers en Gareth Nyandoro. De kunstenaars reflecteren daarin sterk op de huidige maatschappij.

Zoals ook Doris Jongerius (1991). Jongerius, die in 2015 een YAA-award ontving, fotografeert en beschrijft de kleine wereld van de vrouwengevangenis Nieuwersluis.

Ze maakt de kijker deelgenoot van persoonlijke emoties en verlangens, maar laat tegelijkertijd ook afstandelijkheid zien, het onpersoonlijke, en het kille van de omgeving waarin de vrouwen verblijven. Dit werk doet denken aan de serie Refugee Office, die ze eerder maakte.

Naast de werken die van de kunstenaars te zien zijn, zijn er tijdens Zachtzinnig radicaal lezingen, discussies en optredens en worden de YAA-award winnaars 2019 ­gepresenteerd.

Colour Analysis, Galerie Caroline O’Breen, t/m 1 juni. Beeld Anne Geene

Colour Analysis

Blaadjes. Samples Maart is de titel van deze foto, gemaakt door Anne Geene. De foto maakt deel uit van haar lang­lopende project Museum of the Plant.

Dat project – een fictief museum – wordt gezien als een rariteitenkabinet met foto’s en objecten die allemaal te maken hebben met planten, maar dan gezien door de ogen van de nieuwsgierige kunstenaar.

Zoals ze op haar website verklaart: ‘Waar reguliere botanische instellingen zich vooral richten op bijzondere eigenschappen, zeldzame soorten en het verzamelen van dna, richt dit museum zich op al het andere. Toeval is belangrijker dan continuïteit, de verschijning van de plant in het dagelijks leven krijgt meer aandacht dan de natuurlijke habitat.’

Dus gaat het bij Anne Geene (1983) over het boeket van de bloemist om de hoek, planten van bekende mensen, dingen die op planten lijken, alternatieve stambomen, hun kleur per maand, de gaatjes in hun bladeren en hoe je een cactus in een herbarium krijgt. Fijn project.

Honkbal is leven, bij Charleys, t/m 10 mei. Beeld Emile LeBrun

Honkbal is leven

Emile LeBrun is naast fotograaf ook honkballer bij de Amsterdamse vereniging OVVO. Tijdens het seizoen 2018 maakte LeBrun portretten van zijn eigen team, heren 4, en tegenstanders in poule K van de vierde klasse, waaronder Thamen heren 2 (Uithoorn).

Met de serie Honkbal is leven heeft LeBrun geprobeerd ‘authentieke personen te tonen en daarmee een klein aspect van de Nederlandse maatschappij’. Want ook al behoort het nationale honkbalteam tot de top van de wereld, de sport krijgt volgens LeBrun ‘in de media zelden de aandacht die ze verdient’.

Vooral de lagere regionen niet, waar met veel plezier en inzet wordt gehonkbald door duizenden mannen en vrouwen. Net als de voetbalclub is ook de honkbalclub een plek ‘waar spelers samenkomen om te ontspannen, waar geboortes gevierd worden en waar zelfs spelers een laatste vaarwel wordt gezegd’. Onderdeel én afspiegeling van de samenleving.

Oja, OVVO heren 4 eindigde in 2018 als voorlaatste, Thamen werd net geen kampioen.

Past K -Ville, Galerie Wouter van Leeuwen, 6 april t/m 11 mei. Beeld Mark Steinmetz

Past K-Ville

Antiquarisch moet Past K-Ville al gauw een bedrag van rond de 140 euro kosten. Dat is veel voor een fotoboek dat vorig jaar verscheen en toen nog geen 40 euro kostte. Het boek van Mark Steinmetz, met foto’s die hij maakte tijdens roadtrips door de zuidelijke Verenigde Staten, is een waar collector’s item. Hoogtepunten eruit zijn vanaf zaterdag te zien bij galerie Wouter van Leeuwen.

Steinmetz, in 1961 in New York geboren als zoon van een Nederlandse vader en een Franse moeder, is gek op het Amerikaanse zuiden. Omdat het er zo warm en zo lekker chaotisch is. En vooral ook omdat het licht er zo bijzonder is: de zon schijnt fel, maar hde stralen worden getemperd door de hoge luchtvochtigheid.

De foto’ s in Past K -Ville maakte Steinmetz in de vroege jaren negentig. Je ziet het er niet aan af. Ze lijken vooral tijdloos, hoewel het gebruik van zwart-wit de gedachten snel de kant van een onbestemd ‘vroeger’ doet uitgaan. Een belangrijke bron van inspiratie voor Mark Steinmetz is de literatuur. Vanzelfsprekend houdt hij van zuidelijke schrijvers als William Faulkner en Flannery O’Connor.

Onscherpe Dagen, Vox-Pop (UvA), Binnengasthuisstraat 9, t/m 17 mei. Aldaar ook Roos van Geffens installatie Media Vita. Beeld Roos van Geffen

Onscherpe Dagen

De eerste associatie is die met de foto’s van de Duitse fotograaf Michael Wolf. Hij maakte op Shimo-Kitazawa Station in Tokio foto’s van platgedrukte forensen achter bewasemd glas. Bijna anoniem. Zoals je ook deze ‘wazige’ foto met het woord anoniem zou kunnen karakteriseren.

Het is een beeld van kunstenaar Roos van Geffen uit de serie Onscherpe dagen. Hiermee wil ze de binnenwereld van de geportretteerde tonen.

Op haar website schrijft ze: ‘Niet het mooie, gelukkige of evenwichtige beeld dat mensen vaak willen overbrengen, maar juist de emoties die mensen minder snel tonen; wanhoop, twijfel en verdriet, maar ook verstilling en contemplatie.’

Van Geffen hing de levensgrote foto’s op ooghoogte, zodat het is alsof je in de spiegel kijkt. Door de onscherpte is identificatie met de geportretteerde onmogelijk en kan de kijker ‘zijn eigen gevoel projecteren op dat wat hij ziet’.

Van Geffen liet zich overigens inspireren door de ‘vaagkorrelige’ doeken van schilder Matthijs Maris (1839-1917).

Overzichtstentoonstelling Kati Horna, Cobra Museum, Amstelveen, t/m 30 juni. Beeld Kati Horna

Kati Horna

De man die verkleed als zebra viool speelt, is Pedro Friedeberg, een Mexicaanse kunstenaar en ontwerper uit de surrealistische hoek. Kati Horna (1912 - 2000), van wie een overzichtstentoonstelling is te zien in het Cobra Museum, legde hem in 1968 vast. Op de vlucht voor de Tweede Wereldoorlog, vestigde Horna zich in 1939 in Mexico. De liefde voor het surrealisme deelde ze met die zebraman hierboven, maar ook bedreef ze fotojournalistiek. Tussen 1937 en 1939 fotografeerde ze, als een van de weinige vrouwen aan het front, de Spaanse Burgeroorlog. Daarbij had ze oog voor de gevolgen van de oorlog op het dagelijks leven van vooral vrouwen en kinderen.

Zoals veel fotografen in die tijd kwam Kati Horna uit Hongarije. Maar zo bekend als Robert Capa, Brassaï, André Kertész of László Moholy-Nagy werd ze nooit. Ze was zeer betrokken bij de onderwerpen die ze fotografeerde, in artistiek sterrendom was ze niet geïnteresseerd. Bij de tentoonstelling Kati Horna, compassie en engagement hoort ook een ‘subpresentatie’ van werk van de Hongaars-Nederlandse fotografen Ata Kandó en Eva Besnyö.

State of Identity, t/m 21 april in Melkweg Expo. Beeld Milan Gies

State of Identity

Dit is Flip. Gefotografeerd door Milan Gies. Flip is een van de tien jongeren die op zoek zijn naar hun genderidentiteit en zich in de fase van gendertransitie bevinden.

De geportretteerden - Gies volgde ze lange tijd en bouwde zo een vertrouwensband met ze op - bevinden zich in verschillende fasen van hun transitie. Ze geven zich - vaak voor het eerst - letterlijk en figuurlijk bloot voor de camera. Behalve de kwetsbaarheid van het proces - we zien van een jongere vooral de rug - zie je in de beelden van Gies ook een zekere trots en openheid. Intimiteit. Zoals bij Flip.

Tijdens zijn studie aan de Fotoacademie ontstond Gies’ fascinatie voor het menselijk lichaam als uitingsvorm van identiteit. Wat als je in het verkeerde lichaam geboren wordt? En je de confrontatie met je genderidentiteit en de maatschappij moet aangaan? De maatschappij die jou beoordeelt op je uiterlijke geslachtskenmerken?

Gies vangt de mens en zijn complexiteit op eerbiedige wijze. Zonder te oordelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden