Expositie

Beeld Chris Niedenthal

Full Circle

Hooguit een paar maanden zou hij er blijven, was het plan toen fotograaf Chris Niedenthal in 1973 van Engeland naar Polen trok. Er bleek achter het IJzeren Gordijn zoveel te fotograferen dat hij zich voorgoed vestigde in Polen. Niedenthal was erbij toen de aanhangers van de Poolse vakbeweging Solidarnosc eind jaren tachtig in opstand kwamen tegen de communistische machthebbers. Hij was ook bij de recente burgerprotesten tegen de huidige, rechtse regering. Dat Niedenthal een overeenkomst tussen de protesten toen en nu ziet, mag blijken uit de titel van de tentoonstelling van zijn werk die vanaf morgen is te zien bij de Amsterdamse WM Gallery: Full Circle – Poland then and now.

Chris Niedenthal werd in 1950 in Londen geboren als zoon van uit Polen gevluchte ouders. In 1963 bezocht hij voor het eerst het land van pa en ma. In 1998 nam hij de Poolse nationaliteit aan. Werk dat Niedenthal in Polen en andere Oost-Europese landen maakte, verscheen in onder meer Time en Newsweek. De foto hierboven maakte hij in de zomer van 1982 in het Poolse Wroclaw.

WM Gallery, Elandsgracht 35B, t/m 9/11

Beeld Kadir van Lohuizen
Beeld Kadir van Lohuizen

Rijzend Water

Moeten we verhuizen naar hoger geleden gebieden? Gaat de zeespiegel echt zo snel stijgen dat we straks in Drenthe moeten gaan wonen? Op een hunebed?

En is Terschelling, op de bovenste foto na een zware noordwesterstorm in januari, gedoemd te verdwijnen?

De expositie Rijzend Water in Het Scheepvaartmuseum is een wake-upcall. Fotograaf Kadir van Lohuizen reisde over de wereld om de onomkeerbare gevolgen van de zeespiegelstijging en de klimaatcrisis vast te leggen.

Hij ging niet over één nacht ijs. Tijdens zijn gedegen onderzoek bezocht hij Groenland, de VS (Miami en New York), de eilandengroep Kiribati, de Marshalleilanden, Fiji, Indonesië, Bangladesh, Papoea-Nieuw-Guinea, Panama en het Verenigd Koninkrijk. En hij maakte foto’s in Nederland.

De foto’s, en het op film vastgelegde verhaal van de betrokkenen achter de foto’s, tonen ons een niet vrolijk stemmend beeld van de toekomst en dragen vooral bij aan het besef dat er nog steeds te weinig wordt gedaan om rampspoed af te wenden.

Het Scheepvaartmuseum, Kattenburgerplein 1, t/m 10 mei.

Beeld Meryl Donoghue

Merry-go

Het was groot nieuws in de fotografiewereld toen twee jaar geleden het Rijksmuseum bekendmaakte voor 450.000 euro het botanische fotoboek Photographs of ­British Algae uit 1843 te hebben gekocht. De foto’s van zeewieren en algen in het boek van Anna Atkins, mogelijk ’s werelds eerste vrouwelijke fotograaf, zijn zogeheten ­cyanotypieën.

De cyanotypietechniek, een eenvoudige, vroege vorm van fotografie, wordt nog steeds gebruikt. Door de eveneens Britse kunstenares Meryl Donoghue (1984) bijvoorbeeld. Voor het kunstwerk hierboven moet ze net als indertijd Anna Atkins te werk zijn gegaan.

In het kort: leg een object op een met ijzerzouten ­bewerkt papier, stel dat bloot aan (zon)licht en spoel daarna af met water. Het resultaat: de plek waar het object lag, is wit, de rest van het papier diepblauw. Bury the living heet het werk dat Donoghue aldus maakte. Het is bij ­galerie Koch X Bos te zien op de tentoonstelling Merry-go. Ook te zien daar is werk dat werd gemaakt met scanners en fotokopieerapparaten.

Koch X Bos, Eerste Anjeliersdwarsstraat 36, t/m 12 oktober.

Beeld Désirée van Hoek

Skid Row Revisited

Wat vooral opvalt is haar hagelwitte shirt. De rest van haar kleding lijkt vuil en versleten, maar dat shirt ziet er uit alsof het zo uit de winkel komt. Désirée van Hoek fotografeerde de dakloze draagster in Skid Row, een van de armste buurten van Los Angeles, waar duizenden mensen op straat leven.

Over een periode van zes jaar fotografeerde Van Hoek in Skid Row. Speciale aandacht had ze daarbij voor de spaarzame bezittingen van de daklozen: dat shirt van de mevrouw hierboven, een slaapzak, een uitgevouwen doos die fungeert als matras, een trolley. Groter contrast dan met de modewereld waarin Van Hoek eerder werkzaam was, lijkt ondenkbaar.

De tentoonstelling Skid Row Revisited in de Amsterdamse Suzanne Biederberg Gallery is Van Hoeks eerste Nederlandse solotentoonstelling. Dat bevreemdt, want met het boek dat ze in 2015 maakte van haar Skid Row-foto’s brak ze internationaal door. Het werd lovend ontvangen door onder de LA Times, Libération, De Morgen en The Huffington Post.

Eerste Egelantiersdwarstreaat 1, t/m 27 oktober

PS expo Beeld Diana Blok

Gender Monologues

Orfeu Negro was in 1959 de op een toneelstuk van Vinicus de Moraes gebaseerde film die een westers publiek liet kennismaken met Braziliaanse muziekgenres als samba en vooral bossanova. Maar het was in de eerste plaats de film waarin de mythische liefdesgeschiedenis van Orpheus en Eurydice was verplaatst naar een favela in Rio.

Voor haar installatie Gender Monologues vroeg Diana Blok acteurs en actrices hun droompersonage van het ­andere geslacht te spelen. De Amerikaanse, in Amsterdam wonende sopraan Claron McFadden, die als operazangeres veel weet van acteren, koos voor de hoofdfiguur uit de film en het toneelstuk Orfeu Negro, een trambestuurder die goed ligt bij de vrouwen.

Met Gender Monologues maakt fotograaf Diana Blok de overstap naar het bewegende beeld. In de 72 minuten ­durende installatie zijn levensgrote videoportretten te zien van twaalf acteurs en actrices in de rol van hun favoriete personage van het andere geslacht. Afwisselend is telkens de stem van één van hen te horen. Het persbericht belooft een ‘poëtische oefening in anders-zijn’.

Nieuw Dakota, Ms. van Riemsdijkweg 41b, t/m 6/10

Beeld Pascale Hustings

A.Void

Wat is je identiteit als je gezicht onherkenbaar wordt ­gemaakt op een foto? Waarom is dit gedaan? Is er sprake van wraak? Het onzichtbaar maken van iemand die deel uitmaakte van je geschiedenis, maar die om de een of ­andere reden daaruit verwijderd moet worden? Wie is ­deze vrouw? (Is het wel een vrouw?)

De foto is gemaakt door Pascale Hustings, en heeft als ­titel A walk, en is er een uit haar serie Changeling. Hustings maakt deel uit van Zwerm, een collectief van autonome kunstenaars, van wie de meesten zijn afgestudeerd aan de Fotoacademie Amsterdam. Ze hebben ervoor ­gekozen om vanuit een gezamenlijk thema te werken, ‘omdat iets vanuit verschillende oogpunten bekijken altijd ieders persoonlijke kracht en creativiteit aanwakkert’.

Ook voor de expositie A.Void, een titel waarmee zij ‘de ruimte tussen einde en begin, tussen herinnering en toekomstmogelijkheden’ zien. ‘In die leegte ontstaat de ruimte voor verbeelding en creativiteit’.

Wie is deze vrouw? Is het wel een vrouw? Welk verhaal draagt ze met zich mee? Wie is ze nu? Het is aan u.

A.Void. T/m zondag 8 september, Fuse, NDSM-plein 85.

Beeld Zoe Byland

Season’s start

Ja hoor, de lezer met heel scherpe ogen zag het meteen: de afbeelding hierboven is geen foto, zoals gebruikelijk op deze plek, maar een schilderij. De Zwitserse kunstenares Zoé Byland (Bern, 1975) baseert haar werk wel grotendeels op oude foto’s. Vooral portretfotografie uit het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw inspireert haar.

Net als die oude foto’s zijn Bylands schilderijen altijd in zwart-wit. Bij de totstandkoming ervan combineert ze traditionele schildertechnieken met airbrush, een werkwijze die voortkomt uit haar liefde voor zowel de oude meesters als graffiti. De geheimzinnige sfeer van Zoé ­Bylands schilderijen wordt versterkt doordat de personages vaak (gedeeltelijk) vermomd zijn.

Bij KochXBos is werk van Byland te zien als onderdeel van Season’s start, de expositie waarmee de Amsterdamse galerie het nieuwe seizoen opent. Te zien is daar verder onder meer keramiek van de Britse kunstenares Claire Partington.

KochXBos, Eerste Anjeliersdwarsstraat 36, t/m 17/9

Beeld Diana Blok

I challenge you to love me

Dit is Ketje, travestiet te Brasília. Het zijn barre tijden voor de lhbt-gemeenschap in Brazilië. Zeker na 28 oktober 2018, de dag dat Jair Messias Bolsonaro de verkiezingen won. Sinds 1 januari 2019 is hij president van Brazilië.

De laatste vier jaar nam het geweld tegen lhbt’ers toe, en onder de zelfverklaarde homofoob Bolsonaro − wat een ironische tweede naam! − is het bepaald niet minder geworden. In januari vluchtte de homoseksuele parlementariër Jean Wyllys het land uit vanwege dreigementen tegen hem en zijn familie.

Fotograaf Diana Blok legde, op verzoek van de Nederlandse ambassade in Brazilië, de lhbt-gemeenschap in het land vast. Het leverde indringende portretten op, zoals dat van Ketje. Bloks pure foto’s tonen de zoektocht naar een seksuele identiteit in een maatschappij waarin het geweld dus alleen maar toeneemt.

De geportretteerden zoeken de kijker en vertellen het verhaal dat acceptatie en verdraagzaamheid nog steeds niet vanzelfsprekend zijn. Zeker niet onder Bolsonaro.

I challenge you to love me. Tot en met zondag 8 september te zien in OBA De Hallen, Hannie Dankbaarpassage 10.

Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier: Contemplation. Beeld Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier

The White Blouse

Er was al wat te doen rond de expositie Contemplation van kunstfotograaf Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier. Niet om het overzicht van haar werk, stillevens en geënsceneerde interieurfoto’s, maar om een selectie zwart-witportretten uit haar serie The White Blouse.

En dan met name om de foto van een half ontblote – of halfnaakte – Thierry Baudet (de bovenkant van de politieke leider van FvD). Politici gaan doorgaans niet uit de ­kleren, maar daar heeft de tegendraadse Baudet lak aan. De foto, Baudet houdt een verfrommelde blouse in zijn handen, is voor 1650 euro te koop. Aan u om te bepalen of dat een goede prijs is of niet.

Die blouse die Baudet op de foto ietwat mishandelt, is een kledingstuk uit 1912. Sinds 2011 werkt Van Hövell aan een serie waarin die witte blouse centraal staat. Meer dan 75 vrouwen, mannen en kinderen hebben met die blouse voor haar geposeerd, onder wie Jenny Arean, Alexandra Radius, Jort Kelder, en, zie hierboven, de Nederlandse soulzanger Steffen Morrison. 

Tot 28-8, Eduard Planting Gallery, Eerste Bloemdwarsstraat 2.

Disconnect to Connect in 5&33 Gallery Beeld Marius Sperlich

Disconnect to Connect

De expositie Diconnect to Connect in 5&33 Gallery draait om hoe ‘we’ worden getransformeerd en gevormd door technologie en de maatschappij. Daarom gaat het in de expositie om ‘het loskoppelen van ingestelde en geconditioneerde percepties, vooroordelen en clichés om deze perspectieven te veranderen en de status quo in twijfel te trekken’.

Bovenstaande foto is van een van de deelnemende kunstenaars, de 27-jarige Duitse fotograaf Marius Sperlich. Wat wil Sperlich – bekend van publicaties in bladen als Vogue, Playboy (hij maakte de eerste volledig artistieke ­cover) en Glamour – met deze foto?

Wat gebeurt hier eigenlijk? Heeft het iets met preutsheid te maken? (Denk aan ‘nipplegate’ uit 2004, toen zangeres Janet Jackson in de rust van de Superbowl ‘per ongeluk’ een tepel liet zien. Het leidde tot veel commotie.)

Sperlich speelt met vooroordelen en moedigt kijkers aan om elke scène subjectief te interpreteren. Op deze manier wil hij de aandacht vestigen op onderliggende maatschappelijke kwesties zoals censuur en gelijke rechten.

T/m 9 augustus in 5&33 Gallery, Prins Hendrikkade 33.

Arty Party: Photography graduates exibition. T/m 1/9 in de Melkweg. Beeld Victoire Eouzan

Arty Party: Photography graduates exibition

Voor het derde opeenvolgende jaar is in de Melkweg op Arty Party werk van net afgestudeerde kunstenaars te zien. Het gebouw is geheel gevuld met werk van deze jonge talenten die misschien wel de grote namen van morgen zijn.

Voor één avond zijn onder meer te zien: een pingpong­installatie die je helpt je innerlijke criticus onder de duim te houden en een fotoreeks met als doel het vinden en doorbreken van postkoloniale sporen. Jonge kunstenaars kunnen tijdens speeddates hun portfolio aan talentscouts laten zien.

De fotografieselectie voor Arty Party blijft tot 1 september hangen in Melkweg Expo. Daar is bijvoorbeeld werk van de Franse Victoire Eouzan te zien. Bovenstaande foto maakt deel uit van de serie When the mountain took the place of my father, waarin Eouzan persoonlijke ervaringen omzet in beelden. Ze provoceert, of probeert tot een andere duiding van haar verleden, een nieuwe archeologie, te komen.

Arty Party: Photography graduates exibition. T/m 1/9, Melkweg Expo, Marnixstraat 409.

Best of Graduates 2019. Tot 31 augustus in Galerie Ron Mandos. Beeld Jamy singa
PS Best of Graduates 2019. Tot 31 augustus in Galerie Ron Mandos. Beeld Jamy singa

Best of Graduates 2019

Fotografe Jamy Osinga studeerde dit jaar af aan de ­Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Ze is, met een aantal afgestudeerden van landelijke kunstopleidingen, geselecteerd voor de expositie Best of Graduates 2019 in Galerie Ron Mandos (Prinsengracht 282).

De inspiratie voor de serie Moral Minds of Gods and ­Children, vond ze op een zomerkamp, waar ze een van de begeleiders was. Eén van de kinderen werd door andere kinderen gekwetst, en Osinga probeerde te achterhalen waarom dit gebeurde. Wat zit er tussen goed of slecht in?

Ze liet de kinderen rollenspellen doen, geïnspireerd op oude vikingmythes waarin op een andere manier naar goed en slecht wordt gekeken. De slechterik doet niet ­alleen slechte dingen en de goeierik is niet alleen goed.

Ze ontdekte dat kinderen veel bewuster de keuze maken om soms iets goeds of iets slechts te doen. “Ik heb ze zien nadenken over wie ze willen zijn, over de verschillende mogelijkheden tussen goed en slecht, en ik heb ze rollen zien spelen die ze misschien niet hadden uitgeprobeerd als ze daar niet de ruimte voor hadden gekregen.”

Hazenstraat 27. Te zien t/m 31 augustus, na 20 juli alleen op afspraak. Beeld TOSHIO ENOMOTO

Summer in the city ’19

Hier krijgen we er iets van mee als in de lente in het ­Amsterdamse Bos de vierhonderd kersenbomen van het zogeheten bloesempark in bloei staan. De Japanse ­gemeenschap van Amstelveen en Buitenveldert, die ­groter is dan je zou denken, trekt met picknickmand en-kleed naar het Bos om daar hanami matsuri te vieren; het kersenbloesemfeest.

Het is niets vergeleken met wat zich in Japan zelf ­afspeelt als de kers in bloei staat. Van laat mei tot halverwege maart speelt zich in het land een waar volksfeest af. Onder de rozegekeurde kersenbomen, waarvan er nogal wat staan in Japan, wordt gegeten en gedronken, gedanst en – vanzelfsprekend – gekaraookt.

In het werk van de Japanse fotograaf Toshio Enomoto, die is gespecialiseerd in de natuur, speelt de kersenbloesem als symbool van vergankelijke schoonheid een belangrijke rol. Hij ­fotografeert bij voorkeur ’s ochtends vroeg of ’s avonds laat. Werk van hem is te zien op de ­zomertentoonstelling van Galerie Wouter van Leeuwen, met alleen foto’s die werden gemaakt in de avond of nacht.

Remember the Past, Create the Future. Te zien t/m 4 augustus Beeld Erica Beckman

Remember the Past, Create the Future

De Pride Photo Award werd in 2016 voor het laatst uitgereikt. Maar de internationale wedstrijd voor foto’s over seksuele- en genderdiversiteit is nieuw leven ingeblazen. Later dit jaar zullen de winnaars van de beste foto’s in de vier verschillende categorieën bekend worden gemaakt.

Voorafgaand aan Pride Amsterdam 2019 is in Lil’ Amsterdam (in de Amstelpassage van Amsterdam CS) de ­expositie Remember the Past, Create the Future te zien. Met winnende foto’s uit eerdere edities.

Vijftig jaar geleden vonden in New York de Stonewall-rellen plaats tijdens de ontruiming van de gelijknamige homobar. Deze expositie laat zien wat er sindsdien is veranderd op het gebied van homo-emancipatie, maar ook dat op veel plekken in de wereld nog steeds wordt gevochten voor de vrijheid om jezelf te kunnen zijn.

De Amerikaanse fotograaf Erica Beckman won in 2011 de derde plek in de open categorie met de serie I ♥ Brooklyn Girls, gebaseerd op de covers van lesbische pulpromannetjes uit de jaren vijftig en zestig. Hierboven zien we ­Lady Privates: Don’t ask, Do Tell!

ElliottHalls Gallery, Tussen de Bogen 91, t/m 17 augustus. Beeld Henry Horenstein
ElliottHalls Gallery, Tussen de Bogen 91, t/m 17 augustus. Beeld Henry Horenstein
ElliottHalls Gallery, Tussen de Bogen 91, t/m 17 augustus. Beeld Henry Horenstein
ElliottHalls Gallery, Tussen de Bogen 91, t/m 17 augustus. Beeld Henry Horenstein

Animalia / El Malecón, Cuba

Twee series van de gevierde Amerikaanse fotograaf Henry Horenstein toont de ElliottHalls Gallery (voorheen Gallery Vassie) deze zomer. Heel verschillende series zijn het, maar je herkent in beide de stijl van Horenstein. Aan kleur doet hij niet, van details houdt hij juist wel en hij isoleert zijn onderwerpen graag van hun omgeving.

In de serie Animalia, met foto’s van dieren, doet hij dat laatste zo radicaal dat je vaak even goed moet kijken om te zien om welk dier het gaat. Kijk nou, dat is een poot van een olifant. En dat het oog van een inktvis. De sepiatinten waarin hij afdrukt geven de foto’s een onbestemd nostalgische sfeer.

De serie El Malecón, Cuba schoot hij op de boulevard van Havana. Overdag is de ongeveer zeven kilometer lange wandelpromenade, waar de golven regelmatig overheen slaan, het domein van verliefde paartjes, vissers en jochies die er komen om te duiken en zwemmen. Na zonsondergang wordt er veel hoererij bedreven. Henry Horenstein hing er in 2000 tien dagen rond. Hij fotografeerde er de zee en de rotsen, maar vooral al die prachtige mensen.

Am in Benin – Carla Kogelman. Tot 20 juli te zien in Galerie Caroline O’Breen, Hazenstraat 15. Beeld Carla Kogelman

Am in Benin

Hij kijkt boos, maar heeft zich toch laten fotograferen. Van dichtbij nog wel.

Dat is de verdienste van fotograaf Carla Kogelman (1961). Zij heeft ervaring met het fotograferen van kinderen, die vaak centraal staan in haar werk. Gefascineerd als ze is door opgroeien en de emoties die daarmee gepaard gaan. Ze fotografeert ze in hun dagelijkse leven om zo puur mogelijk te laten zien hoe ze in het leven staan.

Kogelman regisseert niet, maar fotografeert wat ze ziet. Om zo dicht bij deze jongen uit Benin te komen, zijn twee dingen cruciaal: tijd en vertrouwen. Alleen dan kan ze een goede foto maken. Zoals ze eerder deed met de zusjes Hannah en Alena Liebhart uit een Oostenrijks gehucht die ze nu al jarenlang volgt.

Prachtige zwart-witfoto’s zijn dat, net als bovenstaande en de rest uit haar nieuwe serie Am in Benin. In die serie zien we ook de Amsterdamse zusjes Josline en Loïs. ­Kogelman volgt deze zusjes (Nederlandse moeder en ­Kameroense vader) sinds 2016.

Lloyd Hotel, Oostelijke Handelskade 34, t/m 31/10 Beeld photographer

Some Sweet Day

Zoals dat meestal gaat, hadden pa en ma twee namen ­bedacht: Silje voor een meisje, Sivar voor een jongen. Maar de Silje die in 2008 werd geboren, werd alsnog ­Sivar.

Al op vierjarige leeftijd was er het gevoel dat er iets niets klopte. “Toen had ik het gevoel dat ik als jongen beter zou leven,” zei Sivar vorig jaar in deze krant. “Eerst had ik het een tijdje geheim gehouden. Toen ik vijf was, heb ik het mama verteld toen ze me naar bed bracht.”

Bij de genderpoli van het VUmc werd de diagnose genderdysforie gesteld. Ofwel: Silje was een transgender. Sinds twee jaar gaat Silje door het leven als Sivar. Sinds die tijd wordt hij ook gevolgd door fotograaf Katja Poelwijk. Ze is erbij als hij buiten aan het ravotten is of in natuur­water zwemt; Sivar woont in een Noord-Hollands dorp waar dat probleemloos kan.

Poelwijks serie Sivar maakt deel uit van Some Sweet Day, een tentoonstelling van haar werk in het Lloyd Hotel.

Undermined, Cargo in Context, tot 27/7, Haparandadam 7-B8 Beeld Natascha Libbert
Undermined, Cargo in Context, tot 27/7, Haparandadam 7-B8 Beeld Natascha Libbert

Undermined

Veel kunstenaars houden zich bezig met het antropoceen: de naam die aan het huidige tijdperk wordt gegeven, waarin het aardse klimaat en de atmosfeer de gevolgen ondervinden van menselijke activiteit.

De Amsterdamse Natascha Libbert (1973) is een van hen. In Undermined toont ze de kijker ogenschijnlijk onschuldige interieurs en landschappen, waarin ze voelbaar maakt dat de mens daarin sporen achterlaat en dat de ­natuur daar hinder van ondervindt. Zo zijn er in Florida controlled bushfires als bescherming tegen de toenemende hitte en liggen in Cyprus toxische plassen bij verlaten ­kopermijnen.

Haar werk is te zien in kunstcentrum Cargo in Context, waar kunstenaars met hun werk actuele thema’s aansnijden en met hun ‘statements’ een betekenisvolle bijdrage leveren aan het maatschappelijke debat en de rol van de kunstenaar daarin.

Libbert – ze studeerde fotografie aan de Koninklijke Academie in Den Haag – laat dat treffend zien met haar foto’s. Subtiel, maar daardoor ook pijnlijk.

Wanrooij Gallery, KNSM-laan 301, t/m 24/8 Beeld Christian Voigt

Evolution

Anders dan lang werd aangenomen was hij toch niet het grootste landroofdier dat leefde. Evengoed blijft hij enorm tot de verbeelding spreken, de Tyrannosaurus Rex, zeg maar de koning der dinosaurussen. Veertien ­meter lang kon hij worden en wel 8000 kilo zwaar. Wetenschappers zijn er nog niet uit of hij met dat gigantische lijf wel kon rennen, maar snel stappen, op alleen zijn achterpoten, zat er zeker in. Hij at graag vegetarische collega’s als de Triceratops en de Ankylosaurus. Ook geen kleine jongens, maar de T-Rex wist ze met slechts enkele beten dinerklaar te maken.

Wie in dinosaurussen is geïnteresseerd moet bij een ­bezoek aan Londen zeker naar het Museum of Natural History. De Duitse fotograaf Christian Voigt was er om het geraamte van een vinvis te fotograferen, maar de prachtige dinocollectie trok al snel zijn aandacht. Het leidde tot het project Evolution, waarvoor hij niet alleen in Londen fotografeerde, maar ook in natuurhistorische musea in ­eigen land. Een selectie is nu te zien in Amsterdam, in bij dinosaurussen passend extra groot formaat.

Albarrán Cabrera en Schilte & Portielje: Infinite Spirit. T/m 23 augustus. Kahmann Gallery, Lindengracht 35. Beeld Albarrán Cabrera/ Kaymann Gallery

Infinite spirit

Achter de Spaanse fotograaf Albarrán Cabrera gaan Anna Cabrera (1969) en Angel Albarrán (1969) schuil. In hun werk gaat het over hoe foto’s de herinnering van de kijker triggeren, en zo onbewuste associaties oproepen.

Hoe werkt dat? Zonder van het bovenstaande te weten, dacht ondergetekende bij het zien van die foto aan een werk van Gertjan Scholte-Albers, aan zijn ex, aan luifels, dode ratten, wintertenen (de herinnering liep nog even verder). En aan het werk van de Australische schilder ­Peter Doig, diens weergaloze schilderij Pond life, wie dat mysterieuze figuur is links op dat doek, schaatsen op de vijver van het Bonanzapark, eerste verliefdheden, biljarten (en de herinnering ging nog even door).

“We hebben zelfs liever dat toeschouwers onze fotografie op een compleet andere wijze interpreteren dan hoe we het ons oorspronkelijk hadden voorgesteld,” verwoordden ze hun poëtica. Beetje gezwets. Want is dat niet al hoe we altijd naar kunst kijken? Mooie foto’s zijn het wel, van Albarrán Cabrera.

Tegenboschvanvreden, Bloemgracht 157, t/m 29/6 Beeld Tom Callemin

Never odd or even

Waar kijken we naar? Ja, borsten, die hadden we gezien. Maar is het wel een echt lichaam? Als we het persbericht van galerie Tegenboschvanvreden goed begrijpen, niet. Daar staat over de foto’s van Tom Callemin die te zien zijn op de tentoonstelling Never odd or even dat hij objecten zo in beeld brengt dat zij het aura van een lichaam ­krijgen. Fotografeerde hij een standbeeld? Of nee, een schilderij? De witte vlekjes zouden beschadigingen van het doek kunnen zijn.

De Belg Callemin (1991) exposeerde in Nederland eerder in Foam en De Brakke Grond. Zijn werk werd toen beschreven in termen als onwerkelijk, mysterieus, desolaat. ongemakkelijk en zelfs sinister. Ze lijken ook op zijn nieuwe werk toepasbaar.

Never odd or even (inderdaad, dat is een palindroom) toont Callemins foto’s samen met een videowerk van de Italiaanse kunstenaar Giovanni Giaretta, dat is geïnspireerd door de stereotiepe horrorhuizen zoals die voorkomen in speelfilms.

Skulptura. Tot 22/6, The Ravestijn Gallery, Westerdok 824. Beeld Koen Hauser

Skulptura

Fotograaf Koen Hauser zet graag de werkelijkheid naar zijn hand. Zo ook in zijn nieuwe tentoonstelling Skulp­tura bij The Ravestijn Gallery.

Het zijn foto’s van objecten en sculpturen, waarover wordt gezegd: ‘Vele daarvan bestaan alleen in zijn verbeelding en zijn gevisualiseerd met behulp van digitale 3D-technieken.’

Huh? Zien we nu een object of een foto?

De kunstenaar: “Meer mensen vragen zich dat af. Het zijn echt allemaal foto’s, dus geen objecten. Maar het zijn wel virtuele objecten: ik gebruik 3D-computermodellen om de illusie van echte objecten te wekken, maar het gepresenteerde resultaat is weer 2D.”

Plat dus, deze statueske fotobeelden. ‘Skulptura,’ aldus het persbericht van de galerie, ‘verbeeldt in die zin een sculpturale droomwereld die zit opgesloten in de tweede dimensie.’

Hauser: “Je kunt het ook benoemen als een element van de tentoonstelling: het spelen met 2D en 3D en de verwarring die dat kan opleveren.”

KochxBos, Eerste Anjeliersdwarsstraat 3, 11 mei t/m 8 juni. Beeld Sarah Maple

Human trapped

Het is een inmiddels zo vaak gebezigde reactie op weer een aanslag of ander leed, dat de woorden nauwelijks meer iets betekenen. Thoughts and prayers, wat moet je ermee? De Britse kunstenares Sarah Maple plaatste de tekst op een affiche, waarop – zoals vaak in haar werk – ook zij zelf te zien is, gewapend met een machinegeweer.

Of ze het echt met zo’n type geweer deed, weten we niet, maar met een wapen schoot ze een reeks thoughts-andprayers-affiches aan flarden. Het resultaat is te zien op de tentoonstelling Human trapped, waar ook een video van de actie kan worden bekeken. Verder zijn er door Sarah Maple gemaakte collages, met eveneens politieke thema’s.

Politiek, religie, feminisme: Maple, dochter van een Britse vader en een Iraanse moeder, snijdt in haar werk vaak zware onderwwerpen aan. Net zo vaak doet ze dat met ­humor in de categorie ‘tongue-in-cheek’. Human trapped is al haar vijfde expostie bij de Amsterdamse KochxBos Gallery.

Zachtzinnig Radicaal. T/m 26 mei in Arti & Amicitiae, Rokin 112. Beeld Doris Jongerius

Zachtzinnig radicaal

Zachtzinnig radicaal is een tentoonstelling van Young Artsupport Amsterdam (YAA). YAA komt in deze tentoonstelling stellig en geëngageerd op voor de positie van jonge kunstenaars uit alle disciplines.

Op de expositie is vooral nieuw werk te zien van eerdere YAA-awardwinnaars, zoals Diego Arias Asch, Esther ­Hovers en Gareth Nyandoro. De kunstenaars reflecteren daarin sterk op de huidige maatschappij.

Zoals ook Doris Jongerius (1991). Jongerius, die in 2015 een YAA-award ontving, fotografeert en beschrijft de kleine wereld van de vrouwengevangenis Nieuwersluis.

Ze maakt de kijker deelgenoot van persoonlijke emoties en verlangens, maar laat tegelijkertijd ook afstandelijkheid zien, het onpersoonlijke, en het kille van de omgeving waarin de vrouwen verblijven. Dit werk doet denken aan de serie Refugee Office, die ze eerder maakte.

Naast de werken die van de kunstenaars te zien zijn, zijn er tijdens Zachtzinnig radicaal lezingen, discussies en optredens en worden de YAA-award winnaars 2019 ­gepresenteerd.

Colour Analysis, Galerie Caroline O’Breen, t/m 1 juni. Beeld Anne Geene

Colour Analysis

Blaadjes. Samples Maart is de titel van deze foto, gemaakt door Anne Geene. De foto maakt deel uit van haar lang­lopende project Museum of the Plant.

Dat project – een fictief museum – wordt gezien als een rariteitenkabinet met foto’s en objecten die allemaal te maken hebben met planten, maar dan gezien door de ogen van de nieuwsgierige kunstenaar.

Zoals ze op haar website verklaart: ‘Waar reguliere botanische instellingen zich vooral richten op bijzondere eigenschappen, zeldzame soorten en het verzamelen van dna, richt dit museum zich op al het andere. Toeval is belangrijker dan continuïteit, de verschijning van de plant in het dagelijks leven krijgt meer aandacht dan de natuurlijke habitat.’

Dus gaat het bij Anne Geene (1983) over het boeket van de bloemist om de hoek, planten van bekende mensen, dingen die op planten lijken, alternatieve stambomen, hun kleur per maand, de gaatjes in hun bladeren en hoe je een cactus in een herbarium krijgt. Fijn project.

Honkbal is leven, bij Charleys, t/m 10 mei. Beeld Emile LeBrun

Honkbal is leven

Emile LeBrun is naast fotograaf ook honkballer bij de Amsterdamse vereniging OVVO. Tijdens het seizoen 2018 maakte LeBrun portretten van zijn eigen team, heren 4, en tegenstanders in poule K van de vierde klasse, waaronder Thamen heren 2 (Uithoorn).

Met de serie Honkbal is leven heeft LeBrun geprobeerd ‘authentieke personen te tonen en daarmee een klein aspect van de Nederlandse maatschappij’. Want ook al behoort het nationale honkbalteam tot de top van de wereld, de sport krijgt volgens LeBrun ‘in de media zelden de aandacht die ze verdient’.

Vooral de lagere regionen niet, waar met veel plezier en inzet wordt gehonkbald door duizenden mannen en vrouwen. Net als de voetbalclub is ook de honkbalclub een plek ‘waar spelers samenkomen om te ontspannen, waar geboortes gevierd worden en waar zelfs spelers een laatste vaarwel wordt gezegd’. Onderdeel én afspiegeling van de samenleving.

Oja, OVVO heren 4 eindigde in 2018 als voorlaatste, Thamen werd net geen kampioen.

Past K -Ville, Galerie Wouter van Leeuwen, 6 april t/m 11 mei. Beeld Mark Steinmetz

Past K-Ville

Antiquarisch moet Past K-Ville al gauw een bedrag van rond de 140 euro kosten. Dat is veel voor een fotoboek dat vorig jaar verscheen en toen nog geen 40 euro kostte. Het boek van Mark Steinmetz, met foto’s die hij maakte tijdens roadtrips door de zuidelijke Verenigde Staten, is een waar collector’s item. Hoogtepunten eruit zijn vanaf zaterdag te zien bij galerie Wouter van Leeuwen.

Steinmetz, in 1961 in New York geboren als zoon van een Nederlandse vader en een Franse moeder, is gek op het Amerikaanse zuiden. Omdat het er zo warm en zo lekker chaotisch is. En vooral ook omdat het licht er zo bijzonder is: de zon schijnt fel, maar hde stralen worden getemperd door de hoge luchtvochtigheid.

De foto’ s in Past K -Ville maakte Steinmetz in de vroege jaren negentig. Je ziet het er niet aan af. Ze lijken vooral tijdloos, hoewel het gebruik van zwart-wit de gedachten snel de kant van een onbestemd ‘vroeger’ doet uitgaan. Een belangrijke bron van inspiratie voor Mark Steinmetz is de literatuur. Vanzelfsprekend houdt hij van zuidelijke schrijvers als William Faulkner en Flannery O’Connor.

Onscherpe Dagen, Vox-Pop (UvA), Binnengasthuisstraat 9, t/m 17 mei. Aldaar ook Roos van Geffens installatie Media Vita. Beeld Roos van Geffen

Onscherpe Dagen

De eerste associatie is die met de foto’s van de Duitse fotograaf Michael Wolf. Hij maakte op Shimo-Kitazawa Station in Tokio foto’s van platgedrukte forensen achter bewasemd glas. Bijna anoniem. Zoals je ook deze ‘wazige’ foto met het woord anoniem zou kunnen karakteriseren.

Het is een beeld van kunstenaar Roos van Geffen uit de serie Onscherpe dagen. Hiermee wil ze de binnenwereld van de geportretteerde tonen.

Op haar website schrijft ze: ‘Niet het mooie, gelukkige of evenwichtige beeld dat mensen vaak willen overbrengen, maar juist de emoties die mensen minder snel tonen; wanhoop, twijfel en verdriet, maar ook verstilling en contemplatie.’

Van Geffen hing de levensgrote foto’s op ooghoogte, zodat het is alsof je in de spiegel kijkt. Door de onscherpte is identificatie met de geportretteerde onmogelijk en kan de kijker ‘zijn eigen gevoel projecteren op dat wat hij ziet’.

Van Geffen liet zich overigens inspireren door de ‘vaagkorrelige’ doeken van schilder Matthijs Maris (1839-1917).

Overzichtstentoonstelling Kati Horna, Cobra Museum, Amstelveen, t/m 30 juni. Beeld Kati Horna

Kati Horna

De man die verkleed als zebra viool speelt, is Pedro Friedeberg, een Mexicaanse kunstenaar en ontwerper uit de surrealistische hoek. Kati Horna (1912 - 2000), van wie een overzichtstentoonstelling is te zien in het Cobra Museum, legde hem in 1968 vast. Op de vlucht voor de Tweede Wereldoorlog, vestigde Horna zich in 1939 in Mexico. De liefde voor het surrealisme deelde ze met die zebraman hierboven, maar ook bedreef ze fotojournalistiek. Tussen 1937 en 1939 fotografeerde ze, als een van de weinige vrouwen aan het front, de Spaanse Burgeroorlog. Daarbij had ze oog voor de gevolgen van de oorlog op het dagelijks leven van vooral vrouwen en kinderen.

Zoals veel fotografen in die tijd kwam Kati Horna uit Hongarije. Maar zo bekend als Robert Capa, Brassaï, André Kertész of László Moholy-Nagy werd ze nooit. Ze was zeer betrokken bij de onderwerpen die ze fotografeerde, in artistiek sterrendom was ze niet geïnteresseerd. Bij de tentoonstelling Kati Horna, compassie en engagement hoort ook een ‘subpresentatie’ van werk van de Hongaars-Nederlandse fotografen Ata Kandó en Eva Besnyö.

State of Identity, t/m 21 april in Melkweg Expo. Beeld Milan Gies

State of Identity

Dit is Flip. Gefotografeerd door Milan Gies. Flip is een van de tien jongeren die op zoek zijn naar hun genderidentiteit en zich in de fase van gendertransitie bevinden.

De geportretteerden - Gies volgde ze lange tijd en bouwde zo een vertrouwensband met ze op - bevinden zich in verschillende fasen van hun transitie. Ze geven zich - vaak voor het eerst - letterlijk en figuurlijk bloot voor de camera. Behalve de kwetsbaarheid van het proces - we zien van een jongere vooral de rug - zie je in de beelden van Gies ook een zekere trots en openheid. Intimiteit. Zoals bij Flip.

Tijdens zijn studie aan de Fotoacademie ontstond Gies’ fascinatie voor het menselijk lichaam als uitingsvorm van identiteit. Wat als je in het verkeerde lichaam geboren wordt? En je de confrontatie met je genderidentiteit en de maatschappij moet aangaan? De maatschappij die jou beoordeelt op je uiterlijke geslachtskenmerken?

Gies vangt de mens en zijn complexiteit op eerbiedige wijze. Zonder te oordelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden