Plus Interview

Exposeren? Tommy (12) wil het alleen als oma (82) ook meedoet

Tommy Alkema (12) tekent van jongs af aan dieren en fantasiewerelden. Hij heeft het niet van een vreemde: zijn oma Anne van Borselen (82) is kunstenares. Deze zomer is hun werk te zien bij Amsterdam Artspace. 

‘Sinds hij zes jaar is, maken we samen tekeningen. Dan zet ik een lijn en daarna hij weer’ Beeld Lin Woldendorp

­­Toen Tommy Alkema laatst zijn kleurrijke vogelkaarten op een schoolfeest stond te verkopen, zag een man daar wat bezorgd op toe. Hij begon de tekeningen vervolgens nauwgezet te filmen.

“Leuk hè!” zei Tommy’s moeder opgewekt.

“Die kaarten lijken wel heel erg op het werk van Rop van Mierlo, een vriend van me,” had de man geantwoord, niet wetend dat Tommy ze had gemaakt.

“Maar dit is van een jongen van twaalf…”

Die jongen van twaalf heeft blonde krullen die onder zijn rode pet vandaan kruipen. Hij is dol op tennis, ­oefent op snoeiharde aces, voetbalt bij AFC Taba, valt blauwe plekken in zijn dunne jongensbenen en als hij zin heeft, tekent hij vogels, dieren en soms ook mensen. “Ik teken ze na van foto’s op internet of van National Geographic. Dan laat ik mijn fantasie erop los en ­gebruik allerlei kleuren. Het liefst werk ik met ecoline, vloeibare waterverf,” zegt Tommy.

Beeld Lin Woldendorp

Voor zijn verjaardag vraagt hij altijd bonnen van Van Beek Art Supplies of Vlieger Papier & Kunstenaarsbenodigdheden. Daarmee kan hij nieuwe potloden, kwasten en ecoline kopen. Op vakantie neemt hij zijn potloden altijd mee. “Ik vind het gewoon leuk om te doen,” zegt Tommy.

Zijn grote ogen dwalen wat onzeker door de kamer, zoekend naar meer woorden, maar hij laat het daarbij. Wat ­anders kan hij nog zeggen over iets wat vanzelf gaat, iets wat klaarblijkelijk in zijn genen zit, iets wat hij zo graag doet dat hij soms niet meer stoppen kan. Op zulke avonden maakt hij de ene na de andere tekening, net zolang tot zijn moeder zegt dat hij nu echt naar bed moet.

Kaketoe en tortelduif

“Die drive heeft hij van mij. Bij mij gaat het ook zo: als ik eenmaal bezig ben, weet ik van geen ophouden en vergeet ik bijna dat ik aan het werk ben. De bewegingen en composities komen als vanzelf op het doek,” zegt Tommy’s oma Anne van Borselen (82).

Ze woont afwisselend in Amsterdam en op Bali en is al ­jaren een gevierd kunstenares. Haar poëtische werk is ­ondergebracht in verschillende particuliere- en bedrijfscollecties. In opdracht maakte ze in het verleden onder meer muurschilderingen voor de zeehondencrèche in Pieterburen en panelen over het leven op de Afrikaanse ­savanne voor het restaurant van Noorder Dierenpark Emmen. In Amsterdam is haar werk te bezichtigen bij de keukenwinkel SieMatic Flagship Store aan het Vondelpark.

Beeld Lin Woldendorp

“Daar heb ik nog een verhaal over,” zegt Van Borselen. “Ik werd steeds gebeld door een vaag nummer uit India. Ik dacht: o, da’s spam. Dus als die man belde, riep ik geïrriteerd ‘I have no time!’ en drukte hem weg. Later nam SieMatic contact met me op. De man bleek een Indiase kunstverzamelaar uit Londen te zijn. Hij had de winkel bezocht en een werk van me gekocht.”

Gehuld in een fraaie, donkerbruine combinatie fladdert Van Borselen door haar met kunst ingerichte appartement aan de Keizersgracht. Even slank en lichtvoetig als haar kleinzoon, vol onstuimige daadkracht. Steeds weerklinkt haar schaterlach, vaak gevolgd op een baldadige anekdote. “Willen jullie koffie, thee? Cakejes?”

Tommy begaf zich als kind al regelmatig in de bonte fantasiewereld van zijn oma. Geen oma die kwartet of ganzenbord met hem speelde, maar één die hem liet kennismaken met haar originele hersenspinsels, haar kaketoe en haar tortelduif.

Kleinzoon en oma tonen hun werk. Anne van Borselen: ‘Ik had een tortelduifje, toen je nog heel klein was. Zo zijn de vogels in je hoofd gekomen, denk ik.’ Beeld Lin Woldendorp

Tegen Tommy: “Ik had een tortelduifje, toen je nog heel klein was. Het zat altijd te kijken als je zat te eten. In het ­begin vond je het een beetje eng, maar later niet meer. Zo zijn de vogels in je hoofd gekomen, denk ik.”

Soms schakelde Van Borselen zijn hulp in, bijvoorbeeld bij het maken van keramiek op Bali. “Tommy doopte de borden in een emmer met glazuur, terwijl ik ze beschilderde. Zo werkten we samen. Sinds hij zes jaar is, maken we samen tekeningen. Dan zet ik een lijn en daarna hij weer.”

Bronzen beeldjes

Tommy komt nog steeds vaak bij zijn oma om samen te schilderen en tekenen aan tafel of in haar kleine atelier. “De laatste tijd leert mijn oma me modellen tekenen, hoe het werkt qua verhouding. Ik vraag haar ook weleens hoe ik bijvoorbeeld een duif van klei moet maken. Ze legde me uit dat ik een voorwerp moest pakken en daar de vorm ­omheen moest kleien,” vertelt Tommy.

Zijn moeder Djamilla hoort dat peinzend aan. “Wat zat er dan in? Toch niet dat ene mooie kopje dat ik al een tijdje kwijt ben?” vraagt ze lachend. “Gewoon iets van plastic, zoals een leeg pak wasmiddel,” zegt Tommy. “Als ik iets moois heb gemaakt, laat mijn oma het voor me in brons gieten.” Hij toont een paar voorbeelden van zijn eigen bronzen beeldjes.

Als zijn oma op Bali is, werkt Tommy thuis aan tafel, met zijn moeder naast zich, die gezellig met hem kletst en zijn kwasten uitspoelt. Vijf jaar geleden waagde hij zich voor het eerst op ­Koningsdag aan het Amstelveld om, net als op het Parijse Place du Tertre, mensen te portretteren. Met succes: iedereen wilde wel een portret van Tommy. Hij haalt er bescheiden zijn schouders over op. “Ik schilderde ze gewoon na.” “Maar ze léken wel,” zegt zijn moeder.

Toch stapte Tommy na enige tijd weer over op zijn geliefde vogels. Die waren minder eng dan een groot mens dat op een krukje pal voor zijn neus ging zitten. Bovendien kreeg hij nooit genoeg van vogels: hun kleuren, de sierlijke vormen. Hij zou ook best een kauwtje willen. Zo één die uit het ei komt en die je zelf kunt opvoeden, die op je schouder zit en waar je van gaat houden.

Zijn vader opperde drie jaar geleden dat hij ook kaarten van zijn vogeltekeningen kon laten maken. Die verkocht Tommy vervolgens met Koningsdag op het Amstelveld. Toen waren er op Koningsdag 2018 ineens die dames van Amsterdam Artspace, die daar zijn bijzondere, vrolijke werk ontdekten. Of hij het leuk zou vinden om een keer te exposeren? “Ja,” zei Tommy aarzelend. “Maar alleen als mijn oma ook meedoet.”

Die vond dat meteen een prachtig idee. “Máár: Tommy’s werk is het uitgangspunt van de tentoonstelling. Oma is veel te overwhelming. Ik ben de zijlijn!” roept Van Borselen, die zelf haar talent weer van haar moeder meekreeg. “Zij was ook kunstenares. In ons huis in Indonesië tekende ik alle buitenmuren vol met houtskool. Mijn ouders hebben toen een aparte kamer voor me ingericht waar ik de wanden mocht beschilderen. Zo zou de rest van het huis geen kliederboel worden.”

Samen de stad in

In het kleine atelier in haar huis is Van Borselen dag in dag uit onvermoeibaar bezig. Naast haar eigen objecten en doeken hangt het er ook vol met tekeningen, collages, ­foto’s en papier-machécreaties van Tommy.

Tommy weet nog niet of hij later kunstenaar wil worden. “Misschien als hobby, misschien als beroep. Dat zie ik nog wel.” Wat telt is nu. Spelen met zijn nog maar vier maanden oude zusje Mimi, zijn hond Mochi, een mooie ace slaan met tennis en exposeren met zijn oma.

Als Tommy en zijn oma uitgeschilderd zijn, lopen ze vaak samen de stad in. “Dan gaat ze drie keer langs een ­IJscuypje. Steeds neemt ze twee bolletjes met slagroom en boerenjongens,” onthult Tommy met enig ontzag. En hij? Hij schudt zijn hoofd: “Ik hou helemaal niet van ijsjes.” 

De familie-expositie

Tommy & Anne – Kunstlijn, te zien van 28 juni tot 2 augustus, is de negende expositie in het kader van The Free Walls. The Free Walls Project is ­bedacht door de oprichters van Greenberg+Oaktree interieurontwerpers. Kunstenaars krijgen de mogelijkheid vijf weken lang hun werk te tonen in hun studio, die tijdens de ­exposities wordt omgedoopt tot ­Amsterdam Artspace.

Bezichtiging van woensdag tot en met vrijdag tussen 10.00 en 16.00 uur, graag op afspraak via expositie@amsterdamartspace.nl. Blankenstraat 254, Amsterdam.

Het werk van Tommy is ook te bekijken op Instagram:

www.instagram.com/tommyz007/

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden