PlusAchtergrond

Erwin Olaf haalt nieuw talent en ‘echte grootheden’ van het Nationaal Ballet voor de lens

null Beeld Erwin Olaf
Beeld Erwin Olaf

Erwin Olaf voelt zich verbonden met Het Nationale Ballet. Hij kan er ‘fijn bij associëren’. Ter ere van het 60-jarige jubileum van het wereldberoemde gezelschap haalde hij nieuw talent en ‘de echte grootheden’ voor de lens.

Jan Pieter Ekker

“Toen ik vrijwilliger was bij het COC, in 1983, moest ik Rudi van Dantzig en Hans van Manen portretteren en mocht ik ook backstage rondlopen in de Stadsschouwburg. Dat was mijn eerste kennismaking met Het Nationale Ballet. Inmiddels heb ik een hele geschiedenis met het gezelschap opgebouwd. En een enorme zwak voor ze ontwikkeld.”

Het Nationale Ballet bestaat 31 augustus precies 60 jaar. Ter ere van het jubileum heeft Erwin Olaf alle choreografen die tijdens het jubileumseizoen iets doen voor HNB of van wie werk is te zien op de foto gezet. Van de grote meesters zoals Toer van Schayk en Hans van Manen tot de young creative associates Milena Sidorova, Wubkje Kuindersma en Sedrig Verwoert.

In 2006 schoot Erwin Olaf beelden voor het Hollandse School-programma van HNB, geïnspireerd op schilderijen van de Hollandse meesters. In 2011, bij de 50ste verjaardag, maakte hij een groepsportret van alle eerste solisten van het vermaarde balletgezelschap. Hij schoot campagnebeelden voor programma’s als Het Zwanenmeer, Notenkraker & Muizenkoning en Corps (het affiche werd onderscheiden met de Theaterafficheprijs 2012-2013). In 2016 maakte Olaf in opdracht van het Groninger Museum de serie After Rodin, met dansers van Het Nationale Ballet in poses geïnspireerd op de beelden van Auguste Rodin. Ook heeft hij choreograaf Hans van Manen meermalen geportretteerd.

Raakvlakken

“Met Hans ben ik bevriend geraakt; hij heeft me aan de hand genomen en me kennis leren maken met modern klassiek ballet. Als ik naar ballet kijk, kan ik daar zo ontzettend fijn bij associëren. Ballet inspireert mij enorm. De mens heeft de capaciteit om zich op uit te drukken in vele vormen van kunst, maar bij dans – en zeker bij klassiek modern ballet – verbaas ik me altijd weer over die ongelooflijk hoge vorm van expressie. Het is zo precies en zo ontzettend ambachtelijk, dat bewonder ik enorm.”

Ja, hij ziet zeker overeenkomsten en raakvlakken met de manier waarop hij zelf fotografeert. “Doordat ik deels ben opgevoed door Hans van Manen is de standaard die hij in zijn choreografieën aanlegt, ook de standaard geworden in mijn fotografie. Het ambachtelijke deel van fotografie moet je, net als bij dans, tot in perfectie beheersen, wil je iets optimaal kunnen uitdrukken.”

Hans van Manen Beeld Erwin Olaf
Hans van ManenBeeld Erwin Olaf

Anansi

De programmering van seizoen 2021-2022 is een dwarsdoorsnede van het dna van Het Nationale Ballet. Het bestaat volledig uit werken die voor of door HNB zijn gemaakt. Van in huis gemaakte klassiekers zoals Mata Hari en Notenkraker & Muizenkoning tot het nieuwe avondvullende ballet Raymonda van adjunct-artistiek directeur Rachel Beaujean en de nieuwe familievoorstelling Anansi met choreografie van Shailesh Bahoran. Van werk van choreografen die Het Nationale Ballet hebben gemaakt tot wat het nu is, zoals Toer van Schayk en Hans van Manen, tot werk van choreografen die nu aan het gezelschap verbonden zijn, zoals David Dawson en Juanjo Arqués.

Olaf: “Er zitten veel nieuwe gezichten bij. Je ziet direct dat Ted Brandsen bezig is met een inhaalslag. Er wordt flink geëxperimenteerd en er zijn nieuwe mensen binnengehaald; er is een nieuwe lichting mannen van kleur en vrouwen met heel andere inspiratiebronnen – dat vond ik het aantrekkelijke bij het fotograferen van deze groep.”

Voor het groepsportret kwamen ’s ochtends de toptalenten van de Junior Company bij hem langs in de studio, en ’s middags ‘de echte grootheden’ die minder tijd hadden. “Dus dat allemaal moest echt heel snel, maar dat kon ook, omdat ik de opstelling al had uitgeprobeerd met de Junior Company.”

Het doel was een klassiek groepsportret: neutraal, niet onvriendelijk, maar ook geen lachebekjes. “Van tevoren zeg ik welke kleur kleding ze moeten meenemen, anders wordt het zo’n kakofonie.” Met een lach: “Mijn voorkeur gaat uit naar zwart. Once you go black, you never go back.” Hoe iedereen zit, mocht iedereen zelf bepalen, en dat deden ze heel snel. “Ik vraag of iemand iets naar voren of naar achteren kan of kan opschuiven, veel meer hoef ik niet te doen.”

Product

“Het gaat om een opdracht,” benadrukt Olaf. “De opdrachtgever bepaalt een groot deel van de invulling, ik ben onderaannemer. Bij mijn vrije werk ben ik de hoofdaannemer, dat is de Erwin Olaf Show. Maar het gezelschap is een product, en dat product moet je verkopen. Verder zit er niet veel diepe psychologie in. Hoewel, je wilt natuurlijk wel iets communiceren… dat er een diverser choreografenbestand is, en dat er meer ruimte is voor experiment.”

“En op de een of andere manier moet je duidelijk zien te maken dat Ted Brandsen de directeur is. Dat doe je met zijn houding en door zijn positionering in de groep. Daar ben ik natuurlijk wel mee bezig. Of neem Rachel Beaujean: zij is van danseres opgeklommen naar balletmeester en nu is ze adjunct-directeur. Dus moest ze krachtig kijken, maar ook weer niet té onvriendelijk.”

Olaf maakte niet alleen een groepsfoto met alle choreografen, maar ook losse portretten. “Ik zei tegen Ted: als het toch zo’n bijzondere groep mensen is, laat ik ze dan ook maar effe los portretteren. Ik had maximaal vijf minuten de man, maar vaak had ik het al binnen twee minuten. Als ik tegen jou zeg: ga maar zitten en kijk in de lens, ga je nadenken hoe je moet gaan zitten en waar je je handen laat. Dan moet ik zoeken, zoeken, zoeken, maar bij hen was het tak-tak-tak-tak-tak, klaar, volgende. Daarom ben ik zo dol op werken met dansers; die weten precies hoe ze hun lichaam moeten gebruiken.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden