PlusInterview

En toen kreeg de viroloog zelf corona

Viroloog en OMT-lid Menno de Jong (58) kreeg zo’n ernstige covid dat hij thuis extra zuurstof nodig had. De wetenschapper was ineens patiënt. ‘Ik ben er nog nieuwsgieriger door geworden.’

Viroloog en OMT-lid Menno de Jong: ‘Het is een uitputtingsslag geweest.’ Beeld Marc Driessen
Viroloog en OMT-lid Menno de Jong: ‘Het is een uitputtingsslag geweest.’Beeld Marc Driessen

De positieve uitslag van de test in de RAI kwam niet als verrassing, zegt Menno de Jong. Hij had al enkele dagen in quarantaine gezeten, omdat z’n thuiswonende 18-jarige dochter ook positief was getest. In huis meden ze elkaar, maar dat mocht niet baten. Ook zijn echtgenote raakte ­besmet.

Moeder en dochter hadden milde ziekteverschijnselen, maar De Jong werd in de eerste helft van februari steeds zieker. Hij is man, heeft een leeftijd van bijna 60 jaar en heeft reuma: een combinatie met een hoger risico op een ernstig beloop van Covid-19. De Jong moest een paar dagen aan het zuurstof en scheerde langs een ic-opname. “Dexamethason en een gezond gewicht hebben misschien erger voorkomen.”

De arts-microbioloog van het Amsterdam UMC is aan de beterende hand, al wordt hij nog elke ochtend wakker met hoofdpijn en ontstaat in de loop van de middag een soort vermoeide mist in z’n hoofd. Daarom werkt De Jong momenteel nog volledig thuis. Op een bankje op het Max Euweplein blikt hij terug.

Hoe reageerden uw vrouw en dochter op de positieve test?

“Heel bezorgd. Mijn vrouw is ook arts-microbioloog. Ze zit meer in de bacteriën dan in de virussen, maar ze weet veel van covid. Wat ze vreesde, dat gebeurde; ik werd behoorlijk ziek.”

“Mijn dochter was niet alleen bezorgd, maar voelde zich ook nog eens schuldig. Ze weet dat ik tot een risicogroep behoor, dus ze hield zich strak aan alle maatregelen. Toch werd ik waarschijnlijk via haar besmet. Zij heeft haar besmetting op school opgelopen. Ze is 18 jaar en doet eindexamen, dus ze behoort tot de gelukkige middelbare scholieren die tijdens de lockdown naar school mogen.”

Is haar schuldgevoel terecht, vindt u?

“Nee, natuurlijk niet! Ze heeft buitenshuis vreselijk haar best gedaan niet besmet te raken en binnenshuis om mij niet te besmetten. Het laat zien hoe besmettelijk covid is en hoe belangrijk al die vervelende maatregelen zijn. Daarom hield ik haar gekscherend voor: ‘Van wie mocht je naar school?’ – ‘Van de regering.’ ‘Wie adviseert de regering?’ – ‘Het OMT.’ ‘Wie zit er in het OMT?’ –‘Je vader zit in het OMT. Dus is het mijn eigen schuld!’”

Ging ze daarin mee?

“Niet echt. Maar wat, behalve uiteraard mijn herstel, wél erg hielp tegen haar schuldgevoel, is dat ik haar op mijn beurt een infectie met een ander virus heb aangedaan.”

“Dat zit zo: om de terugkeer van mijn smaak en geur te vieren, kocht ik oesters op de Albert Cuypmarkt. Ik was de enige die ze at. Helaas werd ik er twee dagen later flink ziek van; braken, misselijkheid, diarree. Die oesters bleken besmet met het norovirus, dat een kortstondige darminfectie veroorzaakt die heel besmettelijk voor anderen is.”

“Hoewel we thuis nog steeds voorzichtig waren, kreeg mijn dochter twee dagen later precies dezelfde klachten. ‘Nu staan we quitte,’ zei ik tegen haar. En daar was ze het roerend mee eens.”

Uw eigen advies over de scholen had u noodlottig kunnen zijn. Staat u er nog achter?

“Natuurlijk. Het zou erg gek en ook absoluut niet juist zijn als ik persoonlijke omstandigheden zou laten meewegen binnen het OMT.”

Hoe ziek bent u geweest van Covid-19?

“Behoorlijk. De eerste dagen was er niet zo veel aan de hand, maar na een week kreeg ik hoge koorts en werd ik toenemend benauwd. Ik kreeg simpelweg niet meer genoeg zuurstof. Als ik uit bed opstond om naar de wc te gaan, leek het alsof ik een marathon had gelopen. Heel naar en eng.”

“Het zuurstofpercentage in het bloed daalde ook in rust tot onder de 93 procent. Dat is in principe genoeg reden om naar het ziekenhuis te gaan, maar via de huisarts kreeg ik thuis een zuurstofapparaat.”

Hielp dat?

“Enorm, ja. Het was ongelofelijk. Met genoeg zuurstof voelde ik me opeens zo veel beter. Ik heb een lachende selfie met mijn zuurstofslangetje gemaakt. ‘Lekker spul man, dat zuurstof,’ stuurde ik als geintje aan bekenden die vroegen hoe het met me ging.”

Waarom bent u niet naar het ziekenhuis gegaan?

“Ze hebben het daar al druk genoeg. Bovendien kon ik me gelukkig prijzen met de geweldige thuiszorg door een medicus, mijn eigen vrouw, ondanks haar eigen covid.”

“Gelukkig dacht de huisarts met ons mee en vond hij het ook verantwoord om thuis te blijven. Behalve een zuurstofapparaat werd ik thuis ook behandeld met dexamethason, een ontstekingsremmer.”

Tijdens de eerste golf werd dexamethason niet standaard gegeven. U heeft geprofiteerd van de voortschrijdende wetenschap.

“Jazeker. Een bijzondere bijkomstigheid is dat ik Peter Horby goed ken, de Engelse arts-onderzoeker die met een prachtige studie heeft aangetoond dat dexamethason werkt tegen de gevolgen van covid. We hebben gelijktijdig een aantal jaren in Vietnam gewoond en gewerkt, en werken sindsdien nog steeds veel samen. Ik appte hem vanaf mijn ziekbed een persoonlijke dankbetuiging. Ik kreeg een grote smiley terug.”

Was u bang om te overlijden?

“Het is wel kort door mijn hoofd geschoten, ja. Toen ik de positieve testuitslag van de GGD kreeg, heb ik me heel even afgevraagd of er nog iets belangrijks geregeld moest worden voor het geval dat, maar ik kon niets bedenken. Daarna heb ik er niet meer bij stilgestaan.”

U doet als arts en wetenschapper onderzoek naar het coronavirus. Hoe is het om patiënt te zijn?

“Inspirerend en motiverend. Grofweg zijn er drie manieren waarop de ziekte zich bij mensen manifesteert; met geen of heel lichte klachten zoals een loopneusje of wat keelpijn. Met flinke, griepachtige verschijnselen: koorts, hoofd- en spierpijn en behoorlijk hoesten. En met alarmerende verschijnselen, zoals hoge koorts en benauwdheid.”

“In feite is dit een continuüm, waarbij de meeste mensen gelukkig in die eerste, milde fase blijven hangen. Ik heb die drie fasen meegemaakt, en ook heel bewust. In de alarmfase keert het eigen immuunsysteem zich tegen je lichaam. Ik kon precies voelen wanneer dat gebeurde. Er woedde een oorlog in mijn longen.”

“Tijdens mijn ziekte ben ik nog nieuwsgieriger geworden naar de factoren die de overgang naar de volgende fase bepalen. Dat is een onderwerp van mijn lopende onderzoek, dat door mijn ervaringen nog meer is gaan leven.”

Is de oorlog in uw longen uitgewoed?

“Ja, maar het is een uitputtingsslag geweest. Een week geleden ben ik tijdens een zoomsessie voor mijn werk nog in slaap gevallen. Mijn concentratiespanne verbetert snel, maar mijn batterij loopt nog te vlug leeg. Sommige covidpatiënten houden zeer langdurige klachten, ik hoop dat me dat bespaard blijft.”

“Ook hier geldt dat mijn onderzoek dicht bij mezelf komt. We onderzoeken bij een grote groep Amsterdammers de langetermijneffecten van covid.”

Hoe reageerden OMT-collega’s op uw ziekte?

“Belangstellend. Van het RIVM kreeg ik bloemen. Ik heb één digitale vergadering moeten missen, en de daaropvolgende was even een uitdaging. Die vergaderingen duren ruim drie uur, dat was best lang in mijn toestand.”

Heeft covid u iets geleerd?

“Voordat ik ziek werd, had ik eigenlijk al een matige lichamelijke conditie. Ik heb me daarom voorgenomen meer te bewegen. In ieder geval zal ik nu met de fiets vanuit de stad naar Amsterdam UMC in Zuidoost gaan in plaats van met de auto.”

“Verder wil ik wat meer vrije tijd, bijvoorbeeld door in het weekend en ’s avonds minder te werken. Voor de pandemie heb ik als hoofd van de afdeling Medische Micro­biologie en Infectiepreventie erg hard gewerkt aan de fusie tussen de afdelingen van het AMC en VUmc. Tijdens de pandemie is het werk alleen maar meer geworden.”

“Ik houd erg van zeezeilen. Een paar dagen zeezeilen werkt voor mij even ontspannend als twee weken strandvakantie. Dat wil ik meer gaan doen. Ik ben nu dus op zoek naar een zeewaardige zeilboot.”

Eén vaccin voldoende?

Menno de Jong, viroloog en OMT-lid, wil onderzoeken of alle mensen die corona hebben gehad na één vaccindosis voldoende ­beschermd zijn. Studies uit Israël en de Verenigde Staten tonen dat dat bij relatief gezonde zorgmedewerkers het geval is, maar geldt het ook bij een dwarsdoorsnede van de bevolking?

Dankzij inbedding in een lopend ­onderzoek bij een groep Amsterdamse ex-covidpatiënten kan De Jong die vraag in 4 tot 6 weken beant­woorden. Die studie kan Nederland nu al ruim een miljoen doses ­besparen, omdat er al meer dan een miljoen mensen zijn met een positieve testuitslag van de GGD.

Als zij niet twee doses, maar slechts één dosis nodig hebben, kunnen meer mensen in korte tijd worden gevaccineerd. Daarmee komt groepsimmuniteit sneller in zicht en kan de lockdown sneller worden versoepeld.

Voor de studie heeft Menno de Jong 400 vaccindoses van het ministerie van Volksgezondheid nodig, maar hij wacht al meer dan een maand op een antwoord op zijn studievoorstel. “Als we meteen hadden kunnen beginnen, hadden we nu uitsluitsel gehad.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden