Plus Achtergrond

Elixer is een ‘circulair restaurant’ voor fijnproevers in de Bijlmer

Elixer is een ‘circulair restaurant’: alle meubels kregen een tweede leven. Net als het pand, dat na jaren leegstand een broedplaats wordt. ‘De Bijlmer is waar het nu gebeurt.’

Tijdens het ‘Kliekjesfestijn’ worden de restjes uit de keuken opgemaakt. Beeld Joris Van Gennip

Tussen Diemen, de kersverse nieuwbouwwijk Holland Park, de flats van de G-buurt en de keurige nieuwe koopwoningen van de Bijlmer opende onlangs een bijzonder restaurant: Elixer. 

Het ‘circulaire restaurant’ dankt zijn bestaan aan crowdfunding, vertellen chefs Valentijn Klap (47) en Eva Evers (47), naast collega’s ook een koppel, in de vorm van gedoneerde spullen of geld in ruil voor een diner bij Elixer. “Alles wat je hier ziet heeft een eerder leven gehad,” zegt Evers. “De ledlampjes in het plafond zijn afkomstig uit restaurant Bordewijk, de onderstellen van tafeltjes van café Finch en de speakers kregen we van vrienden, de eigenaren van café Checkpoint Charlie. De zithoek komt van HC Athena, de hockeyclub van Valentijns kinderen. Bij fietsenmakers haalden we oude fietsbanden op, waar we de banken mee hebben bekleed. Het zijn allemaal oude, gebruikte spullen die nog prima werken. De zaak heeft daardoor meteen sfeer, er zit al een ziel in.”

Ook het gebouw waarin Elixer is gevestigd kreeg een tweede leven: het is een voormalig kinderdagverblijf, op een groot veld vol hupsende konijnen en wilde bloemen, dat de afgelopen vier jaar leegstond. Zonde, vond architect Arjan van Ruyven, wiens kinderen op het kinderdagverblijf hadden gezeten. Hij zocht contact met stichting Leegstand Oplossers Amsterdam (LOLA) om het pand een nieuwe bestemming te geven. Zo werd Lola Buitenpost geboren. Vanaf september nemen onder meer een ontwerperscollectief, lokaal radiostation Mart Radio en de organisatie van Bijlmerbios hun intrek in het gebouw.

Eetbare plasticsoep

In de open keuken, gevuld met weckpotten met zelf­gepekelde groenten en manden vol met artisjokken, citroenen, tomaten en strengen knoflook, staat een grote houtoven, gekocht op Marktplaats. “Koken op hout vinden we allebei een prettige techniek,” zegt Klap. “Nu het nog niet verboden is, vanwege het fijnstof dat bij het koken vrijkomt, profiteren we ervan. Van alles gaat de houtoven in, van groenten, vlees en vis tot zelfgemaakt brood en pruimentaarten.” Met een moestuinder uit de buurt wordt groente geruild voor een diner. “Laatst kwam er een ­meneer langs met twee kilo peulen uit zijn moestuin. Hij ging op vakantie en vond het zonde om ze weg te gooien. We hebben ze in de houtoven bereid met zeezout; de perfecte snack bij de borrel,” vertelt Klap enthousiast.

De chefs zijn geen onbekenden in de Amsterdamse horeca. Klap, ook wel bekend als Chef Valentijn, werkte de afgelopen vijf jaar bij Roest als chef-kok, kookte eerder bij Christophe en Bar Moustache, zette de horeca van de Jaap Edenbaan op en had een eigen cateringbedrijf. Evers stond onder meer achter de kachel bij Le Hollandais, Hemelse Modder en Wilde Zwijnen. Dat ze ooit samen een restaurant zouden beginnen, hadden ze nooit gedacht. Evers: “Na een nacht dansen in de RoXY – we waren een jaar of zeventien – miste ik de nachtbus. Valentijn bood aan me thuis te brengen en ­samen liepen we van het centrum naar mijn ouderlijk huis in Zuid-Oost. Daarna hebben we elkaar nooit meer gezien, ook al werden we allebei kok en hingen we rond op dezelfde plekken . Tot drie jaar geleden. Toen was het meteen raak.”

Al snel ontstond het plan om samen een restaurant te beginnen. Klap: “Dat moest niet alleen om lekker eten draaien, we wilden ook iets teruggeven aan de samen­leving. Daarom moest het een circulair restaurant worden.” Klap en Evers organiseerden al een Plastic Afval Week, met op het menu eetbare plasticsoep. De oplosbare ‘zakjes’ in de soep, gemaakt van cassave, werden ontworpen door Klaps dochter, voedselkunstenaar India Rose. Buiten Elixer staat een grote bak waarin al het plastic verzameld wordt. Van dit afval is al een levensgroot schaakspel gemaakt voor op het terras.

Het centrum uit

Een restaurant voor fijnproevers in de Bijlmer, heeft dat kans van slagen? Evers: “Dat heeft het zeker, al is het wel spannend. Het is onze eerste eigen zaak, een avontuur dat we met zijn tweeën aan zijn gegaan.” In eerste instantie richt Elixer zich vooral op buurtbewoners. “Mensen uit de koophuizen in de wijk reageerden alsof ze een oase in de woestijn zagen, zo blij zijn ze met onze komst.” Sindsdien zit het terras elke week vol. 

Er komen veel jonge gezinnen uit de wijk, maar ook studenten die op de campus van de ­Hogeschool Inholland wonen en Bijlmerbewoners van het eerste uur schuiven aan. Het team van Stichting Prisma, die maatschappelijke deelname van Amsterdammers met een ­verstandelijke beperking stimuleert, komt eens in de zoveel tijd eten.

“Natuurlijk hopen we dat mensen uit de stad ons straks ook gaan ontdekken,” zegt Evers. “Het is veel minder ver dan je denkt. Vanuit Oost ben je hier zo met de ­metro en vanuit De Pijp fiets je er in een kwartier heen. Onder jonge mensen is het al heel normaal om naar de randen van de stad te fietsen voor een festival in Noord of een club in West, zoals Radion. Het centrum wordt steeds minder interessant voor Amsterdammers. Onze slogan is dan ook: ‘Centrum moe, kom dan naar de Bijlmer toe.’”

Niks weggooien

Op een tropische vrijdagmiddag in juli is het ‘Kliekjes­festijn’. Opblaasbadjes zijn gevuld met verkoelend water, gekleurde vlaggen wapperen en het terras loopt vol. “We hebben vanaf morgen een kleine midzomerstop en willen geen eten weggooien, dus vanavond koken we alles op,” legt Klap uit. Op de keukenbar verschijnt de ene geweldige schotel na de andere: salade van groene boontjes met gepofte tomaat en Hollandse geitenkaas, rillette van konijn, en krieltjes uit de houtoven met zelfgemaakte ­mayonaise en vis. Evers: “We bereiden de vis volgens traditioneel Venetiaans recept, ooit uitgevonden om vis die net over de datum is toch nog te kunnen serveren.” De chefs vertellen alvast dat er op 23 augustus zelfgevangen harder op het menu staat: binnenkort gaan ze op Schiermonnikoog vissen, samen met De Goede Vissers, die vissen zonder nadelige effecten voor de natuur.

Vandaag laten vriendinnen Hester Kamsteeg (47) en Sanne van Ballegoijen de Jong (51) zich het eten alvast goed smaken. “We houden ervan nieuwe plekken te ontdekken,” zegt Van Ballegoijen de Jong. “Een restaurant als dit, midden in een wijk, is geweldig. Het is hier lekker rommelig, ongedwongen en vrij. Echt Amsterdams in de Bijlmer, maar het zou ook zomaar op het Franse platteland kunnen zijn.”

“Het is hier relaxter dan in de binnenstad waar het wemelt van die protserige Oud-Zuid types,” vindt Kamsteeg. “Qua sfeer doet het een beetje denken aan het NDSM-terrein, maar dit is echter, niet zo gekunsteld hip. Het idee van kliekjes eten vind ik helemaal van deze tijd en heel duurzaam. Het is toch schandalig dat er zoveel prima eten wordt weggegooid door restaurants?”

Het groen van de Bijlmer lokt stedelingen die de drukte van de stad liever ontlopen. Beeld Joris Van Gennip

Joanna Mordal (29) en Simone Liefhebber (48) wonen in de flats om de hoek. Dit deel van de Bijlmer is een fijne buurt, vinden ze, maar er zijn maar weinig restaurants waar je echt goed kunt eten. “Op World of Food na,” zegt Mordal. “Sinds de opening zijn we vaste gasten, we eten hier nu samen voor de vierde keer. Een plek als deze is heel goed voor de buurt.”

Aan een tafeltje verderop viert een echtpaar dat ze vandaag 23 jaar getrouwd zijn. De echtgenoot, Vincenzo Militello (56), eet voor de tweede keer bij Elixer: “Van buiten is het maar een gek gebouwtje, maar binnen sta je plotseling in een Bourgondische grot, waar het heerlijkste eten wordt gekookt. De Bijlmer is waar het nu gebeurt. Amsterdammers halen hun neus er nu misschien nog voor op, maar hier verrijzen allerlei interessante nieuwe initiatieven, van alternatieve woongemeenschappen tot restaurants, zoals Brouwerij Kleiburg. We wonen in de binnenstad en juichen toe dat de horeca zich meer naar de randen gaat verplaatsen. Daar is nog ruimte. Je kunt in een zweterig restaurantje in De Pijp eten of hier, relaxt tussen het groen.”

Restaurant Elixer is weer open vanaf 16 augustus. ­Egeldonk 50, restaurantelixer.com. ­

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden