PlusAchtergrond

Eli (5) ging niet naar school, maar zijn vrienden Pim en Guus wel

Pim (links) en Guus Knauff.

Eli (5) was de afgelopen weken thuis, terwijl zijn twee beste vrienden – tweeling Guus en Pim (5) – wél naar school gingen. Wat deden zij daar? Zijn tante, documentairemaker Juul Op den Kamp (28), legde het leven van de drie vriendjes vast.

Raar maar waar: de Amsterdamse tweeling Guus en Pim (5) hadden de ­afgelopen weken hun basisschool De Witte Olifant helemaal voor zichzelf.

Op 15 maart maakten de ministers Bruno Bruins en Arie Slob bekend dat leerlingen vanwege het coronavirus voortaan thuis lessen zouden volgen en met behulp van hun houders het schoolwerk moesten maken. Alleen leerlingen van ouders met een vitaal beroep mochten naar school. Zoals de roodharige tweeling Guus en Pim.

Ze gingen bijna twee maanden als enigen naar hun ­basisschool in de Nieuwe Uilenburgerstraat. Waar voorheen circa 320 kinderen les kregen, waren ze plots met z’n tweeën. Juul Op den Kamp legde deze bijzondere fase vast in de documentaire Het rijk alleen.

Plotseling thuis

Het was haar neefje Eli (5) die Op den Kamp inspireerde. Hij fantaseerde hardop over wat zijn vrienden allemaal meemaakten op school, terwijl hij thuis zat met zijn tante.

Zij zou dit jaar grote projecten maken in het buitenland. Er stonden draaidagen in New York op de planning voor een documentaire. Ze zou een serie op meerdere plekken in Amerika schieten en aan de slag gaan voor een ander filmproject in Frankrijk. Ze werkte bijna zeven dagen per week en had altijd wel nieuwe projecten in de pijplijn. Door de coronacrisis zat Op den Kamp, die in 2014 afstudeerde aan de Nederlandse Filmacademie, ineens thuis.

“In een klap zijn al mijn projecten van tafel geveegd. Ik baalde enorm. Ik houd van mijn werk en ging in een keer van altijd ­bezig zijn naar werkloos. Tegelijkertijd zag ik dat mijn zus en zwager het nog moeilijker hadden. Zij waren allebei bezig hun bedrijven te redden en moesten ook nog de zorg dragen voor hun twee pubers, een zoon van vijf en een baby.”

Om hen te ontlasten ging Op den Kamp oppassen op haar neefjes en nichtjes. “Dat was heel interessant,” zegt ze nu. Zij en haar neefje Eli, allebei in een andere fase van hun leven, zaten wel in ­dezelfde mood; van een vol en gestructureerd ­leven – hij met school en allerlei buitenschoolse activiteiten, zij met haar werk – naar ‘lamlendig thuiszitten’, zoals de documentairemaker het zelf noemt.

“We raakten allebei het ons vertrouwde leven kwijt, de structuur, van de een op de andere dag. Op een volwassene heeft dat een grote impact, maar ook op een vijfjarige.”

Rauwe spaghetti

Op den Kamp, die al voor de coronacrisis een goede band had met haar neefje, besloot de schoolloze periode van Eli vast te leggen op beeld. Gewoon uit verveling. “Het was voor ons allebei nieuw om niets om handen te hebben. Hij miste school, ik mijn werk. En we zijn ook nog eens allebei heel avontuurlijk ingesteld. Daardoor gingen we een beetje kloten samen.”

Op de dagen dat Op den Kamp oppaste op haar neefje probeerden de twee allerlei nieuwe dingen uit. Ze speelden nieuwe spelletjes, probeerden te breakdancen – en stootten daarbij dingen om of eindigden met blauwe plekken – en proefden rauwe spaghetti. En wat ze ook deden, Eli begon vaak over Guus en Pim.

Dolblij zijn Eli van Abbe (groene jas) en Guus als hun school opengaat en ze elkaar weer kunnen zien.

“Hij had het de hele tijd over een roodharige tweeling. Over Guus en Pim die van Ajax houden. Over zijn vrienden die wel naar school gingen, hun ouders werken in de zorg.”

“Hij had er allerlei ideeën over,” zegt Op den Kamp. “Maar hij zag ze nooit. Ik werd daardoor heel nieuwsgierig naar de twee jongens. Wie zijn ze en wat maken zij nu allemaal mee? Dat wilde ik vastleggen.”

Bonnefooi

De calvinistische instelling van Op den Kamp speelde hierin ook een rol. Nu al haar opdrachten zijn weggevallen, ontvangt ze een uitkering voor zzp’ers. “Ik vind dat ik daarvoor iets terug moet doen. Mijn werk is verhalen vertellen. Gelukkig heb ik eigen apparatuur om dat te doen en besloot ik zonder opdrachtgever of publicatieplek eraan te beginnen. Natuurlijk, het lijkt me leuk om weer betaald te worden, maar een uitkering ontvangen en wachten tot het allemaal begint, dat wil ik niet.”

De documentairemaker kreeg toestemming om ook het leven van de tweeling vast te leggen. Dat begon op de bonnefooi en groeide uit tot een project. Ze filmde zelf, en vroeg vrienden uit haar vakgebied om hulp; Gijs Domen regelde het geluid, Yoni Consenheim maakte de foto’s, ­Sophie Noordhoek nam de tweede camera op zich, Rens Christiaansen deed de montage, Fernando Barrientos de kleurcorrectie en Aisling Brouwer zorgde voor de muziek. “Iedereen had zin om eraan mee te werken. Want hoe graag we ook betaald worden voor onze werkzaamheden, we houden ook van ons werk. Nu hadden we weer iets omhanden.”

Op den Kamp wist dicht bij de gevoelens van de drie jongens te komen en legde zelfs het dubbele, onzekere gevoel vast van de kleuters. Eli juichte toen hij hoorde dat hij weer naar school mocht. Maar de avond voor de eerste schooldag werden ­alle drie de jongens angstig. Bijna acht weken lang waren de basisscholen gesloten geweest, dat is langer dan een ­zomervakantie. Hoe ga je met je klasgenoten om als je ­elkaar weer ziet? “Dat dubbele gevoel, vond ik heel bijzonder om te zien. Dat ze zo jong al ambivalente gevoelens ­ervaren.”

Nu, twee maanden nadat de scholen hun deuren moesten sluiten, is de minidocumentaire van Op den Kamp af. “Ik hoop dat mensen zo’n romantisch verhaal kunnen waarderen in deze tijd. Want hoe heftig de coronacrisis ook is, er zijn ook mooie momenten.”

De documentaire Het Rijk Alleen is online te bekijken

Documen­tairemaker Juul Op den Kamp tijdens de opnames van Het Rijk Alleen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden