PlusAchtergrond

Eenzaam, angstig? Psychologen bieden gratis hulp via online ‘coronaloket’

Na de vechtrespons (hamsteren), de vluchtrespons (kop in het zand) en de machteloosheid bereiken we nu de fase van lusteloosheid, zeggen psychologen, die gratis online sessies bieden. ‘We helpen dagelijks meer dan 1000 mensen.’

‘Ben je bang voor een hond, dan loop je een blokje om. Maar bang zijn voor een virus is iets anders. ­Corona is ongrijpbaar’Beeld Xaviera Altena

Het was even schakelen voor de psychologen van OpenUp, een initiatief van de Amsterdamse zorginstelling iPractice. Waar de twintig GZ-psychologen normaal gesproken honderd mensen per dag helpen, is dat aantal de afgelopen weken vertienvoudigd. OpenUp begon namelijk met een online ‘coronaloket’, waar mensen direct online in contact kunnen komen met een psycholoog. Daar wordt gretig gebruik van gemaakt: vijf psychologen houden zich fulltime bezig met coronagerelateerde vragen.

“De meeste mensen nemen contact met ons op voor ­basale dingen. Zoals ‘mijn oma is ziek, hoe moet ik daarmee omgaan’,” zegt GZ-psycholoog Gijs Coppens (38). “Of: ‘mijn familie stuurt aan de lopende band WhatsApp­berichten om de coronacrisis te bespreken, ik word er gek van. Maar ook: ‘ik ben eenzaam, wat moet ik doen?’”

Die vragen zijn volgens de psycholoog meer dan logisch. Wanneer vanzelfsprekende contactmomenten wegvallen, ontregelt de mens. Met als gevolg dat mensen angstig worden. Coppens: “Ben je bang voor een hond, dan loop je een blokje om. Maar bang zijn voor een virus is iets anders. ­Corona is ongrijpbaar, dat is voor veel mensen extra eng. De mens wil graag controle en invloed op het leven uitoefenen en als we het gevoel hebben dat we dat niet kunnen, gaan mensen ontregelen. Dat merken wij ook: we spreken mensen die bekend zijn met psychische klachten, maar ook mensen die angstklachten voor het eerst meemaken.”

Vechtrespons

Die angstklachten maken deel uit van een aaneenschakeling van emoties. Als eerste handelen mensen vanuit een vecht- of vluchtrespons. Vanuit het vechtrespons wordt er massaal gehamsterd, om zich te wapenen tegen dreiging en om te overleven. Een vluchtrespons uit zich door de kop in het zand te steken en alsnog naar bootcampklasjes in het park te gaan. Coppens: “Daarna ontstaat er prikkelbaarheid, machteloosheid en uiteindelijk dreigen uitputting, lusteloosheid en vermoeidheid. Daar zijn veel mensen nu bij aangekomen. Ze missen hun sportclub en vinden het maar niets om vanuit huis te werken.”

Voor die mensen is een kort gesprek met een psycholoog een zegen. Dat kan bij OpenUp op twee manieren: of je belt, of je boekt een online videoconsult via openup.care. De cliënt wordt dan gekoppeld aan een psycholoog en krijgt 25 minuten lang een 1-op-1-videogesprek. Dat voelt in eerste instantie wel anders dan naar een praktijk fietsen, in de wachtkamer zitten en een psycholoog een hand geven. Coppens: “Wij zijn gewend om online zorg te leveren en vinden het belangrijk dat een cliënt eerst even kan ‘landen’. Daarom maken we gebruik van verschillende ­ritueeltjes om een gesprek in- maar ook uit te gaan.”

Beeld Xaviera Altena

Coppens en zijn collega’s doen dat door de cliënt in het ­gesprek mee te nemen naar het hier en nu (‘Ga even rustig zitten. In wat voor ruimte zit je? Wat heb je vandaag ­gedaan?’), en aan het einde van het gesprek wordt de cliënt verzocht om nog even drie minuten te blijven zitten, voordat hij of zij zich weer doorgaat met de andere dagelijkse bezigheden. Na afloop kan op de site een vrijwillige donatie worden ­gedaan. Coppens: “We merken dat veel mensen juist nu vrijwillig willen bijdragen om anderen te helpen. We zitten met zijn ­allen in een heel positieve flow. Dat is heel mooi.”

Luisteren zonder oordeel

Dat doet coach Mark Cavallo (49) ook. Hij biedt samen met andere gecertificeerde coaches via carrus.io gratis ­online videocoachsessies aan voor ziekenhuispersoneel, politiemedewerkers en anderen die in deze tijd een luisterend oor kunnen gebruiken.

Cavallo: “Deze mensen werken nu harder dan ze ooit hebben gewerkt. Ze klagen niet en redden levens. Wij willen iets terugdoen. Ik kan me voorstellen dat ic-medewerkers niet goed kunnen slapen en het fijn zouden vinden om met een onafhankelijk persoon te spreken. Daarom stellen we met veertien coaches onze diensten beschikbaar. We luisteren zonder oordeel en geven geen advies. We helpen hen door vragen te stellen zodat ze inzicht kunnen krijgen in hun gedrag. Bij twijfel sturen we iemand door naar een huisarts of psycholoog.”

Tot nu toe hebben vier zorgmedewerkers van de service gebruikgemaakt, al denkt Cavallo dat hun aantal de ­komende weken zal toenemen. De coaches verwachten samen zo’n veertig mensen per dag te kunnen helpen. “We hebben ziekenhuizen benaderd dat we dit aanbieden, maar kunnen ons ook goed voorstellen dat men nu te druk is om hiernaar te kijken.” Over welke onderwerpen de zorgmedewerkers bij de coaches komen kan Cavallo ­omwille van de privacy geen uitspraken doen. 

Hoe gratis is gratis psychische zorg?

De coaches van carrus.io bieden op dit moment gratis coachsessies aan voor de ‘helden in de frontlinie’: ten minste vier online sessies van 30 minuten. “Maar,” zegt Mark Cavallo, “ik ga geen nee zeggen tegen iemand die meer hulp nodig heeft. Deze tijd draait om compassie.” OpenUp werkt op donatiebasis. Op de site is het mogelijk om via een Tikkie een donatie te doen. Psycholoog Gijs Coppens merkt dat de meeste mensen rond de tien euro betalen voor een sessie. Mensen met een kleinere portemonnee doneren soms vijf euro of niets. “We hopen dat we door subsidie en samenwerkingen met het bedrijfsleven een duurzaam model kunnen opbouwen zodat we op deze manier laagdrempelige psychische zorg kunnen blijven verlenen.”

Luisterend oor op afstand

– Mind Korrelatie is elke dag tussen 09.00 en 22.00 uur bereikbaar op 0900-1450 en biedt psychische hulp. Dat kan per telefoon en online. Als het nodig is, kunnen de psychologen en maatschappelijk medewerkers van Mind Korrelatie iemand doorverwijzen naar passende hulp.

– Wie behoefte heeft aan een luisterend oor, advies of hulp bij thuisisolatie, kan bellen met de hulplijn van het Rode Kruis 070-4455888. Dit nummer is van maandag tot en met vrijdag bereikbaar tussen 9.00 en 21.00 uur en op zaterdag tussen 10.00 en 16.00 uur.

– De mensen achter De Luisterlijn staan 24 uur per dag klaar voor mensen die zich eenzaam voelen en zijn bereikbaar via 0900-0767 of via de chatfunctie op deluisterlijn.nl

– Kinderen die behoefte hebben aan een gesprek kunnen de Kindertelefoon bellen via 0800-0432 of chatten met een vrijwilliger via kindertelefoon.nl

– De koepel van psychologen heeft een hulplijn geopend voor zorg-medewerkers. Dagelijks bereikbaar tussen 8.30 uur en 21.30 uur op: 088-3305500.

Tips om met coronasomberheid om te gaan

– Zorg voor jezelf. Blijf niet de hele dag in je pyjama rondlopen. Zorg dat je aangekleed bent, goed eet en pas op met alcohol. Gijs Coppens: “Dat zijn je bouwstenen. Je merkt dat dit vaak wegvalt als mensen angstig of depressief worden.”

– Maak verbinding met anderen. Spreek vrienden, collega’s en kennissen online of via de telefoon. Heb je te veel verbinding – omdat je te dicht op de lip van je familie zit, probeer je dan tijdelijk hieraan te onttrekken.

– Probeer je routine zoveel mogelijk door te zetten.

– Zoek elke dag iets leuks om te doen, zodra je dat doet kun je niet tegelijkertijd angstig of somber zijn.

– Kies bewust momenten waarop je nieuws tot je neemt. Mark Cavallo: “Iedereen heeft natuurlijk zijn of haar eigen behoeftes, ik kijk één keer nieuws per dag.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden