PlusAchtergrond

Een boek laten uitgeven? Doe het gewoon zelf! ‘Dit boek is anders’

Velen dromen ervan een eigen verhaal in boekvorm te gieten, maar de kans op een contract bij een reguliere uitgeverij is klein. Dus waarom zou je het niet zelf uitgeven? ‘Mijn boek staat al anderhalf jaar in de top tien van beleggingsboeken.’

Marjan Smeitink
null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

Voor Chantal van ­Doesburgh (53) was het duidelijk: “Dit boek moést eruit.” Zeven jaar schreef ze aan De goede moeder, een autobiografisch boek over Frederique, een vrouw die besmet raakt met het hiv-virus, toch een gezond zoontje krijgt en uiteindelijk in haar eigen familiegeschiedenis een geheim ontdekt.

Omdat Van Doesburgh niet eerder een boek had geschreven, zocht ze een schrijfcoach die haar intensief begeleidde en haar adviseerde het boek zelf uit te geven.

“Toen ik al volop aan het werk was met redacteuren en mee­lezers, dacht ik: laat ik het toch eens opsturen naar een paar uitgeverijen. Ik kreeg afwijzingen of hoorde niets. Ik ben gewoon verder gegaan op de weg van het zelf uitgeven, een heel bewuste keus. Ik wilde zélf bepalen wat er op de cover kwam, bijvoorbeeld.”

Belangrijke keuzes

Ellen Rikkink (30) is verantwoordelijk voor de marketing en communicatie bij BoekenGilde, dat schrijvers ondersteunt bij het uitgeven van hun boek. Zij ziet een trend. “Ik zie bij veel mensen een grote passie voor schrijven. Het draait vaak om het waarmaken van een droom, om zelfexpressie. Steeds meer mensen willen hun ervaringen, fantasieën en gedachten delen. En door corona wordt er meer gelezen en geschreven.”

“Veel auteurs hebben geen zin in die beruchte stapels bij uitgevers, ze gaan zélf aan de slag. Bij ons kunnen ze allerlei expertises inhuren, zodat de kans groter wordt dat hun boek daadwerkelijk bij de lezer terechtkomt.”

Elke auteur die graag wil uitgeven, moet belangrijke keuzes maken. Wordt het een fysiek boek of ga je voor printing on demand? Dan wordt het boek pas gedrukt als er daadwerkelijk exemplaren besteld worden. En wie heeft de rechten op je boek: verkoop je die of blijf je zelf eigenaar? Wordt het een soft- of een hardcover? Welke oplage, welke prijs? En via welke kanalen wil je het verkopen?

Rikkink: “Wij coachen en adviseren schrijvers bij al die keuzes. Bepaal je doelgroep, kies een professionele vormgever in plaats van je buurman, laat er nóg eens een ervaren redacteur overheen gaan. Zonder professionals geen professioneel boek, maar de auteur zit altijd aan het roer. Die bepaalt alles.”

Expertise

Martien van Winden (64), directeur van een beleggingsfonds, publiceerde zelf Je leeftijd als goudmijn. Het is een beleggingshandleiding waarmee ‘iedereen succes kan hebben’. Hij publiceerde eerder al vier boeken over financiële onderwerpen bij een reguliere uitgever. “Dit boek is anders. Het is een nalatenschap voor mijn dochters en kleinkinderen. Alles wat ik heb geleerd over beleggen, wil ik door­geven. En ik heb al ervaring met uitgevers, ik kan veel dingen zelf.”

Daan Klein Sprokkelhorst (49), leerkracht in het basisonderwijs, maakte in eigen beheer een combinatie van prentenboek en liedjes: De lamp is stuk! Dat deed hij samen met muziektherapeut/gitarist Bernd Jaunich. “Het verhaal hebben we samen geschreven. Ik heb het geïllustreerd en Bernd heeft gezorgd voor de geweldige liedjes.” Hun ‘muzikale eilandavontuur’ speelt op een fictief Waddeneiland en draait om vuur­torenwachter Fred.

“Het is een lekker zomerboek. Tekenen is een talent van mij en ik ken de doelgroep goed. Ik wist dat we op de goede weg waren.” De muziek bij het boek is te beluisteren via ­Spotify en YouTube. “Er is nog veel meer mogelijk. We denken aan een toepassing op een digibord, zodat kinderen de tekeningen in de klas kunnen zien.” Zakelijk gezien konden Klein Sprokkelhorst en Jaunich nog wat steun gebruiken. “Die expertise hebben we ingehuurd, heel fijn voor creatievelingen.”

Begin-investering

Het aandeel non-fictie groeit, net als bij een reguliere uitgeverij. Er zijn ongeveer evenveel mannelijke als vrouwelijke auteurs en mensen van alle leeftijden schrijven. Velen willen vooral hun verhaal vertellen, maar Rikkink merkt dat steeds meer auteurs zich als ondernemer opstellen en er graag een salaris aan willen overhouden.

“Soms lukt dat, maar net als bij traditioneel uitgegeven boeken is het ook bij zelf uitgegeven exemplaren vrijwel onmogelijk om te leven van het schrijverschap. En er is altijd een begin-investering nodig. Vergeet niet: ook bij een klassieke uitgeverij moet je zelf nog investeren in, en aandacht besteden aan, publiciteit en marketing.”

Een exact startbedrag is lastig te noemen. Alles hangt af van de oplage, de inkoop van externe hulp, de locatie waar je je boek laat drukken (in Nederland of in het buitenland) en de mate van luxe en afwerking. Tussen de 5000 en 10.000 euro schijnt gangbaar te zijn.

Struikelblok

Hét grote struikelblok voor iedere zelfuitgever is de marketing. Rikkink: “Dat begint natuurlijk al eerder. Welke stijl en opmaak kies je? De doelgroep moet behoefte hebben aan jouw boek. Dat is de allergrootste uitdaging. Als het boek klaar is, komt het moment van de waarheid. Dan moet je er de markt mee op.”

Inmiddels is De goede moeder van Van Doesburgh bezig een succes te worden, mede dankzij haar eigen coachingspraktijk en diverse op vrouwen gerichte media. “Makkelijk was het niet. De correctierondes en marketing vond ik pittig, maar wel heel nuttig. Ik heb er veel van geleerd. Vooral dat je veel geduld moet hebben. Het hele proces heeft mij kracht gegeven en geleerd dat niets onmogelijk is.”

Ook bij Van Winden draait het om geduld. “Succesvol beleggen is, net als succesvol uitgeven, een kwestie van hard werken, een lange adem hebben en een flinke dosis koelbloedigheid. Het is keihard werken, niet alle aspecten zijn leuk.” Het gaat goed met Je leeftijd als goudmijn: een Engelstalige versie ligt klaar. Ondertussen loopt de publiciteit lekker. “Mijn boek staat al anderhalf jaar in de top tien van beleggingsboeken van bol.com.”

Deel twee?

Dromen alle zelfuitgevers stiekem over meer? “Misschien,” zegt Van Winden, “maar zeker geen fictie. Dat is echt een vak apart. Daar heb ik zo veel respect voor.”

Klein Sprokkelhorst: “Ik blijf in het onderwijs, maar daarnaast droom ik van een serie over vuurtorenwachter Fred en meer werk als illustrator.”

Ook Van Doesburgh sluit niet uit dat er meer boeken komen. “Het was een geweldige investering in mezelf. Ik beschouw het als een medaille op de Olympische Spelen.”

Rikkink: “Als het een beetje loopt, smaakt dat naar meer. Een nieuw boek of een tweede deel, een e-book of een luxe uitgave. Soms kunnen auteurs nog meer onderdelen van het proces zelf regelen. Het is spannend om getuige te zijn van een grote aardverschuiving in uitgeefland.”

Tips voor doe-het-zelf-auteurs

- Weet voor wie je schrijft. Zorg dat je je doelgroep vanaf het begin helder hebt.

- Formuleer je doelstellingen. Wanneer is jouw boek een succes? Wil je een herdruk, een bestseller, of opgenomen worden in bibliotheken?

- Stel jezelf een deadline en maak een planning. Zo voorkom je dat je oneindig blijft perfectioneren.

- Regel meelezers en neem hun feedback serieus.

- Reserveer een budget voor de marketingfase.

- Ken jezelf. Schakel professionals in voor de aspecten die je minder beheerst.

- Volg inspirerende partijen op sociale media, lees blogs en laat je voorlichten over de strategische inzet van internet.

- Zoek contact met andere zelfuitgevers.
boekscout.nl
boekengilde.nl
schrijverspunt.nl
boekenbusiness.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden