Taalcoach Buffi Duberman.

PlusInterview

Door deze taalcoach klinken Jeangu Macrooy en Danny Vera écht Engels

Taalcoach Buffi Duberman.Beeld Sanne Zurné

Taalcoach Buffi Duberman (51) helpt Nederlandse artiesten, zoals Songfestivaldeelnemer Jeangu Macrooy, met het écht Engels laten klinken van teksten. ‘Je kunt ‘fuck’ op zóveel manieren uitspreken.’

Meteen nadat het uitstel van het Songfestival bekend werd, belde Buffi Duberman met de Nederlandse deel­nemer Jeangu Macrooy. Samen sleutelden ze begin dit jaar nog aan de tekst van zijn Eurovisietroef Grow, met in het achterhoofd een gloedvol liveoptreden voor zo’n 200 miljoen kijkers in de finale van het liedjesfestival in Ahoy.

Nu zal van het liedje alleen een flard van de videoclip het Songfestivalpodium halen. Dat gebeurt zaterdag, als ­onderdeel van het liveprogramma Europe: Shine a Light, uitgezonden op wat de finaleavond had moeten zijn. Duberman: “Jeangu was bijna bij de finish. Nu blijkt die eindstreep ineens 6000 kilometer verderop te liggen. Toch blijft hij kalm en hoopvol. I love that attitude.”

Taalcoach Duberman deed voor Grow, en voor het lied van de Belgische Eurovisie-inzending Hooverphonic, wat ze al voor talloze in de polder geschreven Engelstalige hits deed: ze keerde de songtekst volkomen binnenstebuiten om hem grammaticaal te laten kloppen en hem precies de betekenis te geven die de componist in zijn hoofd had.

“That’s my job. Ik vraag een artiest uit te leggen waarom hij een bepaald woord of een zinsconstructie gebruikt. Neem een zinnetje als ‘I really missed you’. Zit niet in ­Jeangu’s song, hoor. Maar het komt in heel veel door ­Nederlanders geschreven teksten voor. Beseft de schrijver dat het missen in deze zin al helemaal voorbij is? Bedoelt hij niet ‘I’ve been missing you’? De wanhopigheidsgraad van de tweede zin is veel hoger. Dan zit de schrijver nog midden in die pijn van het gemis.”

‘Buffi the accent slayer’

Duberman – geboren in New York, maar inmiddels bijna dertig jaar wonend in Den Bosch met haar Nederlandse man – verzorgt niet alleen ‘eerste hulp’ bij Engelse liedteksten, maar helpt ook met het uitbreiden van de woordenschat en het verbeteren van de Engelse uitspraak. Dit werk doet ze al bijna twee decennia. Haar clientèle bestaat voor een groot deel uit popartiesten. Vaste klanten als Jacque­line Govaert (Krezip), Bart van der Weide (Racoon) en ­Sharon den Adel (Within Temptation) bezorgden haar de geuzennaam ‘Buffi the accent slayer’.

De afgelopen quarantainemaanden werkte ze vanuit haar eenmanskantoortje in Den Bosch. Ze hoorde trots hoe ­pupil Tim Knol een gedicht van haar op muziek zette (The Strangest Spring) en vervolgde haar coaching zoveel ­mogelijk via videobellen. Bijvoorbeeld met muzikant Danny Vera, die de laatste hand aan zijn nieuwe album legde. “Hij zei: ‘Jij hebt in mijn tekst dingen ontdekt die ik zelf nooit zou hebben gevonden.’ Dat hoor ik vaker. ­Liedcomponisten maken hun lyrics in hun eigen bubbel. Daarin klopt elk woord. Maar dat betekent niet dat iedereen die in de file op de A2 naar de radio luistert, het ook snapt.”

Engelse verhaspelingen

Vera begrijpt die achterliggende gedachte, zegt Duberman. Maar dat gold in de eerste jaren van haar loopbaan zeker niet voor iedereen. Nadat ze haar vaste baan bij het taleninstituut in Vught (de Nonnen van Vught) opzegde, werd ze vaste taalcoach bij een serie tv-talentenjachten. “Daar heb ik meegemaakt hoe een kandidaat Strange Fruit van Billie Holiday dacht te kunnen uitvoeren in de veronderstelling dat ze werkelijk over vreemde vruchten zong.”

Ze wil er maar mee zeggen: hoe goed Nederlanders hun Engels ook denken te beheersen, er zijn altijd hiaten. Hoe vaak heeft ze cursisten – Duberman geeft ook groeps­lessen en biedt privécoaching aan ceo’s uit het ­bedrijfsleven – niet gewezen op typisch Nederlands-­Engelse verhaspelingen als ‘I feel myself at home here’ (Ik betast mezelf hier thuis) of ‘Please enter from the backside’ (Kom binnen via het achterwerk).

In met Amerikaans enthousiasme doorspekt vocabu­laire, vertelt Duberman over haar eerste ­kennismaking met de Nederlandse popmuziek. Die was voor een groot deel te danken aan rockmanager en later Idols-jurylid ­Edwin Jansen. Hij volgde Engelse les in ­Dubermans klas in Vught. “Edwin was toen manager van Kane en vroeg me met zanger Dinand Woesthoff aan de ­lyrics te werken. Daarna begeleidde ik ook zijn uitspraak tijdens het inzingen in de studio. Later zei Dinand iets aardigs in de krant over zijn ‘Engelse juf’. Ik ben hem nog dankbaar.”

Niet in de laatste plaats omdat het een taboe doorbrak. Zeker, Nederlanders spreken naar verhouding goed ­Engels, maar een liedje schrijven in die taal of een heel ­interview doen: dat is echt wat anders. Maar dat onderkenden platenmaatschappijen in die eerste jaren niet echt. “Ik belde ze allemaal op om mijn diensten aan te bieden. Ze waren huiverig. Als ze geld over hadden, gaven ze het liever uit aan een stylist. Een van de directeuren zei: ­‘Iemand als jij hebben we niet nodig. We hebben een stagiair die een jaar in Canada heeft gewoond. Die controleert alle teksten.’

Duberman hield vol en breidde haar klantenkring via via uit. Dankzij de mannen van Kane ontmoette ze Di-rect, en daarna weer Racoon. Het is die Zeeuwse band die Duberman noemt, gevraagd naar het moment dat ze de meeste eer van haar werk had. “We werken nu al bijna achttien jaar samen. In het begin werkten sommige bandleden als vuilnisman om hun muziek te kunnen bekostigen. Op een ochtend reed er bij mij een willekeurige vuilniswagen voor. Uit de cabine klonk op de autoradio Love You More, waarmee Racoon bezig was z’n eerste grote hit te scoren. Ik heb de jongens juichend gebeld: ‘Full circle!’”

Inmiddels staat haar naam in honderden cd-boekjes. Niet tussen de schrijverscredits, maar wel bij de bedankjes. Caro Emerald, Kyteman, Wouter Hamel, Chef’Special, OG3NE, Bertolf, Lucky Fonz III en Anneke van Giersbergen – allen riepen ze Dubermans hulp in. Een moedige ­beslissing, zegt de coach.

“Je moet je heel kwetsbaar opstellen. Ik kruip als het ware rond in het hoofd van de liedschrijver. Vraag: waarom ­gebruik je dit woord? Welke emotie ligt daarachter? Als ­iemand schrijft dat hij zich ‘sad’ voelde, is dat vrij algemeen. Hoe sad? Depressief? Verlaten? In de rouw? Eenzaam? Ik vraag muzikanten hun ervaring achter de tekst te vertellen. Als een schrijver het bewust wat vager wil laten, ook prima, maar denk erover na!”

Luizen in het ijs

Maar ook op het vlak van woordenschat én uitspraak is er nog veel te winnen. “Nederlanders hebben het juiste ­Engels vaak in hun hoofd, maar niet op hun tong,” zegt ze, om gierend van de lach te vertellen over die keer dat ze op een muzikantendag de veelgeprezen nieuwste single van een talentvolle zangeres kreeg voorgelegd. “Dat was schrikken. Ze wilde de ‘lies in the eyes’ van haar geliefde bezingen. Maar helaas, dat werden de ‘lice in the ice’. ­Luizen in het ijs. Niemand had dat gehoord!”

Zo wordt internationaal doorbreken, wel erg lastig, wil ze er maar mee zeggen. Ze noemt haar werk voor Linda de Mol, die voor de deels Engelstalige rol in de film April, May en June, ook les nam. “Ze moest haar eigen Brits-Engelse accent afleren en er een Amerikaanse klank aan geven. Wist je op hoeveel manieren je het woordje ‘Fuck’ kunt uitspreken? Linda en ik hebben ze stuk voor stuk geoefend. En luister hoe goed haar uitspraak was!”

En het Songfestival? Duberman hoopt volgend jaar opnieuw een bijdrage te kunnen leveren. Het liefst voor ­zoveel mogelijk landen. Die moeten immers allemaal weer een nieuw lied aandragen. Voor Jeangu Macrooy ziet ze dat niet als een groot probleem. “Natuurlijk, het is jammer van die mooie song. Maar ik heb tegen hem gezegd: ‘Zie het als een kans om nóg een briljant liedje te schrijven.’ Het wordt bij Jeangu namelijk alleen maar beter. Elke ­Engelse tekst die hij schrijft, is sterker dan de vorige.”

Europe: Shine a Light. Zaterdag, 21.00 uur, NPO1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden