Plus Beeldrepo

Dit zijn de vrouwen van Nieuw-West

Beeld Willemieke Kars

Pakhuis de Zwijger en het Amsterdam Museum creëerden samen met stadsdeel Nieuw-West de tentoonstelling Vrouwen van Nieuw-West. Met beelden van toonaangevende vrouwengroepen in het jongste stadsdeel. ‘De verhalen zijn belangrijk, ze maken geschiedenis.’ 

Het was wel even wennen voor een aantal vrouwen die meededen aan de tentoonstelling. Op verschillende locaties in het stadsdeel, waaronder aan de Noordzijde bij de Sloterplas, werden hun levensgrote groepsfoto’s onthuld. Uitgestald in een lange rij, prominent in beeld voor buurtbewoners. 

De buitententoonstelling reist tot en met december langs verschillende locaties in het stadsdeel en eindigt in april 2020 met een grotere tentoonstelling, met meer foto’s en langere verhalen, in het Amsterdam Museum. 

Vragen die centraal staan: wie zijn de vrouwen van Nieuw-West, welke rol speelden zij in de ontwikkeling van het stadsdeel, hoe kijken ze naar hun buurt en hoe zien ze de toekomst? De portretten vertellen de verhalen van de eerste vrouwen die in 1960 in Nieuw-West neerstreken tot nu. 

Ruimte en groen

De eerste bewoners van Nieuw-West waren jonge gezinnen uit andere delen van de stad, op zoek naar ruimte en groen. Jetty Lauterbach, een van de gefotografeerde vrouwen, streek in 1961 neer in het stadsdeel. Haar dochtertje riep: “Kijk mama, hier zijn bomen op straat!”

Journalist Warda El-Kaddouri (29), die lang met de vrouwen sprak en hun verhalen optekende, schrijft dat de arbeidsmigratie die daarna volgde Nieuw-West veranderde in een divers stadsdeel. ‘De Turkse vrouwen van Harmonie ontbijten samen om te netwerken en elkaar te helpen. De vrouwen van de Wilde Chefs komen uit alle hoeken van de wereld en verenigen hun culinaire passie in wekelijkse diners voor de buurt. De tuinvrouwen werken intussen in de Tuinen van West aan organische tuinen met biodiverse ecosystemen.’

Gonca Yalçiner (40), projectleider vanuit het Amsterdam Museum, zegt dat het project is ontstaan naar aanleiding van een eerdere tentoonstelling: 1001 vrouwen in de 20ste eeuw. “We wilden ook zoiets in Nieuw-West doen, maar dan niet naar het verleden kijken, maar naar welke vrouwen op dit moment de toon zetten in het stadsdeel. Het bleek dat we daar weinig over wisten. Dat was dus zeker een onderzoek en project waard.”

Het Amsterdam Museum heeft bewust gekozen voor Nieuw-West. Yalçiner: “Het is het jongste stadsdeel, maar ook het stadsdeel waar de meeste vrouwen financieel afhankelijk zijn van hun partner. Terwijl ze vaak wel druk zijn met allerlei vrijwillige activiteiten, op de voor- of achtergrond. Het zijn wat dat betreft vrij onzichtbare groepen, moeilijk te bereiken. Maar ook zij zijn de bewoners van de stad. Hun verhalen zijn belangrijk, ze maken geschiedenis.”

Workshops

Projectleider Femke Awater (30) van Pakhuis de Zwijger zegt dat ze met zo veel mogelijk vrouwen in gesprek zijn gegaan. Eerst veel praten, een band opbouwen. Er kwamen workshops fotograferen en storytelling, de vrouwen werden gefotografeerd, maar leerden ook elkaar te fotograferen en elkaars verhalen op te schrijven. 

Awater: “Alle geportretteerde groepen hebben een sterk verhaal. Ze maken iets samen, vinden steun bij elkaar, helpen de buurt. Dat wilden we zichtbaar maken.”

Voor de fotografen Willemieke Kars en Saskia Aukema en journalist El-Kaddouri was het bijzonder om de vrouwen te leren kennen. “Het waren stuk voor stuk mooie, bijzondere ontmoetingen. Ik woon sinds drie jaar in Nieuw-West. Ik herkende mezelf, mijn moeder, grootmoeder of dochter in de gesprekken. Big Sis, een jongerenorganisatie die zich richt op Marokkaanse meiden, heeft diepe indruk achtergelaten. Hun verhalen waren treurig en confronterend. De Wilde Chefs was een tegenovergestelde ervaring: positief, vrolijk, veel lachen,” zegt El-Kaddouri. 

Volgens de journalist was het belangrijk om de vrouwen de regie te geven in het verhaal. “Het gaat om kwetsbare groepen, minderheden. We wilden zo weinig mogelijk sturen. Het project laat de vrouwen zien zoals ze zijn.”

Onderstaande onderschriften van de foto’s zijn gebaseerd op de teksten die journalist Warda El-Kaddouri schreef voor het project Vrouwen van Nieuw-West.

‘Voorheen liepen we elkaar gewoon voorbij’

Vrouw & Vaart
De doorzetters

Tijdens een wandeling op het Lambertus Zijlplein in Geuzenveld zag Zainab Makhlouf twee gesluierde vrouwen die onder hun djellaba hardloopschoenen droegen. Zainab raapte haar moed bijeen, stapte op hen af en vroeg of ze mee kon doen. Vijftien jaar later staat ze aan het hoofd van stichting Be Interactive en begeleidt ze tientallen vrouwen in Nieuw-West bij wandelen en hardlopen.

Naast het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid, versterkt de groepsactiviteit hun sociale positie. “Voorheen was het voor sommige vrouwen taboe om in het openbaar te sporten, terwijl de behoefte wel groot was,” vertelt Zainab. 

Het hardlopen bracht de vrouwen van Nieuw-West dichter bij elkaar. “Ik woon hier al twintig jaar, maar voorheen liepen we elkaar gewoon voorbij. Door de verhalen in de media had ik vooroordelen over vrouwen met een hoofddoek,” zegt Dulcine. “En nu heb ik deze vrouwen in mijn hart gesloten.” 

De doorzetters: Mayi, Fatma, Shirley, Zainab, Khadija, Sahinas en Dulcine. Beeld Willemieke Kars

‘Nieuw-West was toen nog een zandbak’

De eerste generatie
De pioniers

De eerste bewoners van Nieuw-West waren veelal jonge gezinnen uit andere delen van de stad. De Tweede Wereldoorlog was net voorbij, hun woningen werden te krap of waren bouwvallig. Ook mensen uit de rest van het land trokken naar het nieuwe stadsdeel, op zoek naar werk.

Ida Kahlman-Schmit verhuisde in 1956 als vijfjarig meisje met haar ouders van de Stadhouderskade naar Slotervaart. “Nieuw-West was toen nog een zandbak. Alles was kaal. Alleen de huizen stonden er.”

Ook Jettie Lauterbach kwam in 1961 met haar gezin naar Nieuw-West, op zoek naar meer ruimte en groen. Haar dochtertje riep enthousiast: “Oh kijk mama, hier zijn bomen op straat!”

Ondertussen is Nieuw-West veranderd. Nelly Bos-Riviera ziet parallellen met The Bronx, de buurt waar ze als kind opgroeide. “De multiculturele melting pot is aanwezig, maar helaas ook de gentrificatie.”

De (klein)kinderen van de eerste generatie zijn uitgeweken naar andere steden. “Je ziet ze plaatsmaken voor expats en jongeren die woningen delen,” vertelt Joke Veltkamp.

De pioniers: Nel Bons, Rija Sampimon, Irma de Leeuw-Staphorsius, Leni Verloop-Stuijfzand, Ida Kahlman-Schmit, Nelly Bos-Riviera, Elizabeth Riemenschnitter, Joke Veltkamp, Thea van Deventer-Dammiaans en Jettie Lauterbach. Beeld Willemieke Kars

‘Iedereen heeft Een groen hart met een gouden randje’

Tuinvrouwen
De strijders

De vier polders aan de rand van Nieuw-West vormen samen het groene recreatiegebied Tuinen van West. Veel ondernemers en vrijwilligers werken er aan een duurzamer Amsterdam.

De tuinvrouwen ondersteunen elkaar in hun strijd voor de groene zaak. “In die zin zijn we soulmates,” zegt Inge Slothouder. “De groep bestaat uit aardige mensen. Een groen hart met een gouden randje. En iedereen is welkom.”

De vrouwen in de tuinen werken hard, maar klagen niet. “Dit is het waardevolste werk dat we kunnen doen,” zegt Annelies Visser. Haar collega Ann Dohorety: “Het gevoel van mijn handen door de aarde is mijn definitie van geluk.” De vrouwen hopen dat Amsterdammers zich ervan bewust worden hoe uniek deze groene oase aan de rand van de stad is. “Wanneer ik fiets van het centrum naar Nieuw-West is het alsof ik een tijdreis maak van de 19de naar de 21ste eeuw, om uiteindelijk hier in het tijdloze terecht te komen,” zegt Suzanne Oomen.

De strijders: Norinda Fennema, Ann Dohorety, Sarai Bar, Maaike Belder, Inge Slothouder, Suzanne Oomen, Eva Thomassen, Claudia Rodriguez Ortiz, Rosa van Giessen en Annelies Visser. Beeld Willemieke Kars

‘Wij proberen mensen samen te brengen via eten’

De Wilde Chefs
De verbinders

De Wilde Chefs zijn zes vrouwen uit de Wildemanbuurt (Osdorp) die vanuit hun culturele achtergrond traditionele gerechten koken voor buurtbewoners. Dat doen ze elke donderdag, steeds in wisselende duo’s. In de keuken wordt veel gelachen. 

De vrouwen komen uit verschillende wijken in Nieuw-West en voelen dankzij de Wilde Chefs een sterkere connectie met de buurt. “Door de Wilde Chefs heb ik gemerkt dat er veel eenzaamheid is,” vertelt chef-kok Shermila Camelia. “Wij proberen mensen samen te brengen via eten.” 

Het wisselende menu van de chefs valt in de smaak bij de buurt. Er komen steeds meer buurtbewoners op de diners af. De ­ 86-jarige Huub is er elke donderdagavond bij. Voor de zekerheid neemt hij altijd een pakje Quaker havermout mee. “Maar het is nog nooit gebeurd dat ik iets niet lekker vond,” zegt hij lachend.

De verbinders: Farhat Afza, Noor Ziah, Shermila Camelia, Mimi Saleh, Halime Ayrancı en Rahwa Kassa. Beeld Willemieke Kars

‘Als je elkaar tegemoet komt, krijg je echt iets moois’

Ballerina’s
De talenten

Meervaart Jong in Osdorp is een balletschool met net zoveel diversiteit als het stadsdeel zelf. De kinderen vinden dit vanzelfsprekend. Trainer Lynn: “Als een meisje niet met blote armen of benen wil dansen, zorgen we voor een inclusief kostuum. Als je elkaar tegemoet komt, krijg je echt iets moois.” Samen met Lynn bedenken de meisjes zelf de verhalen die ze via hun dans willen vertellen.

Hun optreden FLINK gaat over hoe kinderen zich groot en sterk moeten houden, terwijl ze soms onzeker of verdrietig zijn. Optreden vinden de meisjes spannend. Ze vormen een hechte groep en vertrouwen elkaar. Dat zie je ook terug in de dans: ze werken samen en vangen elkaar op. Een van de ballerina’s, Masa Mardini (10), verhuisde vier jaar geleden naar Osdorp met haar ouders en broertje, nadat ze waren gevlucht voor de burgeroorlog in Syrië. Naast ballet volgt ze zwemles en het liefst zou ze ook op voetbal willen. “Ik hou van bewegen,” zegt Masa. “Dan voel ik me vrij.”

De talenten: Ounaysa Dadi, Anouk Stamer, Zoe Marx, Masa Mardini, Siri Silva, Aaliyah Guman, Iparhan Kurban, Dimen Hafiz, Kiveli Anastasyadis, Azra Ayse Cintan en Lena Koeneman. Beeld Willemieke Kars

‘Veel Turkse vrouwen hebben geen familie hier en voelen zich eenzaam’

Harmonie
De netwerkers

Harmonie is een organisatie voor en door vrouwen van Nieuw-West. Het begon met een ochtend per week een kop thee drinken en een luisterend oor bieden. Het groeide uit tot een netwerk van vijftig vrouwen met een Turkse achtergrond.  

“Veel Turkse vrouwen hebben geen familie hier en voelen zich sociaal geïsoleerd of eenzaam,” zegt oprichtster Fazilet Doğru. Bij Harmonie vinden ze nostalgie en herkenning. Iedereen spreekt Turks. “Het geeft ons een veilig gevoel om zonder angst of vooroordelen te kunnen praten in onze eigen moedertaal met vrouwen die precies weten met welke problematiek we worstelen.”

Harmonie is niet alleen een groep vriendinnen, maar ook een professioneel netwerk van verplegers, verzekeraars, bakkers, make-up-artiesten en onderwijs­experts. “Ik heb geen familie in Nederland, maar kijk,” zegt mede-oprichter Gülseren Binici terwijl ze om zich heen wijst. “Hier heb ik toch een beetje familie.”

De netwerkers: Fazilet Doğru, Kosmen Güngör, Hacıkız Çınar, Gülseren Binici, Mine Çakır, Hatice Gök, Seda Dere, Güler Bütün, Hasibe Uzmayen en Aysel Bircan. Beeld Willemieke Kars

‘De meisjes weten dat ze bij Big Sis wel een veilige plek hebben’

Big Sis
De tieners

Stichting Nisa4Nisa helpt al sinds 2001 vrouwen van voornamelijk Marokkaanse komaf bij problemen als Nederlands leren, omgaan met verslaafde familieleden en liefde voor zichzelf vinden. 

Enkele jaren geleden besloten ze om ook een project voor jongeren te lanceren: Big Sis. Met als belangrijkste thema: identiteit. Als puberende tieners met Marokkaanse migratieachtergrond zijn deze meisjes volop aan het ontdekken wie ze zijn en welke plek ze kunnen innemen in de maatschappij. 

Die zoektocht is niet altijd even makkelijk. Uit de groepsgesprekken komen heftige problemen naar boven: seksueel grensoverschrijdend gedrag, emotionele chantage en exposen op sociale media. 

Ook veiligheid is een veelbesproken onderwerp. De meisjes houden van Nieuw-West, maar voelen zich niet altijd even veilig en doen er alles aan om te voorkomen dat ze ’s avonds alleen over straat moeten lopen. “Maar ze weten dat ze bij Big Sis wel een veilige plek hebben,” zegt Sarah Azoume. “En ik zie gewoon dat het werkt. Dat de meisjes groeien.”

De tieners Beeld Willemieke Kars

‘Wij vinden alles goed, Als je maar kan voetballen’

Voetbalvrouwen
De spelers 

Het succes van het Nederlandse vrouwenelftal op het EK in 2017 en WK in 2019 heeft impact gehad op de populariteit van vrouwenvoetbal. SV Nieuw Sloten telt nu zelfs meer meisjes- dan jongensteams. Uit de kleedkamer van dit vrouwenteam klinkt altijd gelach en muziek. 

Het team is een goede afspiegeling van de populatie in Nieuw-West. Melissa De Bois: “Een tijdje geleden speelden er ook enkele vrouwen met hoofddoeken bij ons. Wij vinden alles goed. Als je maar kan voetballen.”

Wonen in Nieuw-West voelt voor hen als wonen in een dorp in een stad. Ze groeien samen op, kennen elkaar goed. Dat merk je aan de sfeer binnen het elftal. 

De spelers : Rachella Oostburg, Melissa De Bois, Moysha Tossou, Puck Berthouwer, Kelly Bouland, Roxanne Hageraats, Lindsey Bouland, Sanne Verweij, Kelly Buth, Esmay Ho en Ana Lysa Rodriquez. Beeld Willemieke Kars
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden