PlusLijstje

Dit zijn de tien genomineerden voor architectuurprijs de Gouden Aap

Dit zijn de tien genomineerden voor de Gouden Aap, de architectuurprijs voor het beste nieuwe gebouw in Amsterdam van het afgelopen jaar.

Het nieuwe slingerapenverblijf in Artis is een van de genomineerden.Beeld Enzo Valerio

De winnaar van 2019 lag voor de hand, de stations van de Noord/Zuidlijn. Het publiek koos voor Hotel Jakarta. Maar welk gebouw maakt op 16 april kans op de Gouden Aap van dit jaar? De tien nominaties geven een goed beeld van de rijkdom aan nieuwe architectuur, verspreid over de stad. Van hotel tot appartementen, van scholen tot een experimentele wijk.

Dat Noord goed vertegenwoordigd is, ligt met de hausse aan nieuwbouw in dat stadsdeel eigenlijk voor de hand, maar vooral de afwezigheid van bepaalde buurten verbaast: geen Amstelkwartier, opnieuw geen IJburg of Zeeburger­eiland, afgezien van Pontsteiger geen Houthavens en West doet helemaal niet mee. De zuidkant van de Zuidas trouwens ook niet.

Toch staat de kwaliteit van de oogst 2019-2020 buiten kijf. Er is een paar markante gebouwen bijgekomen zoals Nhow en Pontsteiger. Maar als we zouden mogen gokken op iets eigenzinnigs en tegendraads, zouden we kiezen voor het rijtje woningen in de Fokke Simonszstraat.

De vakjury bestaat dit jaar uit Cassandra Wilkins (historicus en stedenbouwkundige), Caroline Nevejan (onderzoeker bij de UvA) en Julius Taminiau (architect). De publieksjury bestaat uit Enes Dedeic, Johanna Bähn en Pim Fenger. 

1. Humanistisch Kindcentrum De Wereldboom

Het Kindcentrum is de eerste alles-in-éénschool op ­humanistische leest in Amsterdam. Basisschool voor ­regulier en speciaal onderwijs, kinderopvang en buitenschoolse opvang: ze bevinden zich alle onder hetzelfde dak. Architectenbureau Berger Barnett heeft een vriendelijk gebouw ontworpen in de Peelstraat. Ze hebben de ­bestaande gebouwen op het perceel ongemoeid gelaten. In het hart van het vierkante gebouw ligt een eivormig binnenhof: dit is de gedroomde speelplaats voor de kinderen. Het dak is bezaaid met zonnepanelen en verder is er een warmtepomp, zodat een fraai energieneutraal ­gebouw is ontstaan.

Humanistisch Kindcentrum De Wereldboom.Beeld Leonard Fäustle

2. Klein Amsterdam

Basisschool Klein Amsterdam zit in een modulair gebouw van Search Architecten. Het gebouw in de Tuinderijlaan is geheel uit hout opgetrokken en zowel makkelijk te monteren als af te breken. De modules zijn vierkante segmenten die uitgebreid en verkleind kunnen worden. Kern in het gebouw is een atrium. Hiermee is het een ideaal alternatief voor de traditionele noodschool uit het verleden, die er vaak niet bijzonder uitzag. De Stichting Leren in de Tussenruimte gaf opdracht voor dit project: een prototype dat navolging verdient. Vermoedelijk wordt het complex in 2024 integraal naar de NDSM-werf verplaatst.

Klein Amsterdam.Beeld Egbert de Boer

3. SchoonSchip

In het Johan van Hasseltkanaal bevindt zich de grootste duurzame, circulaire, drijvende wijk van Europa: SchoonSchip van bureau Space&Matter. Het is bovendien een ­samenwerkende woongemeenschap waarin de deelnemers energie delen en uitwisselen. Evengoed is het een charmante wijk van arken, de meeste van hout en sommige van leem, waar men de steiger als toegang deelt. De meeste bewoners hebben met behulp van diverse architecten hun ark zelf vormgegeven. Met SchoonSchip brengen idealisten en pioniers hun wens in praktijk om zelfvoorzienend en circulair te leven, als wapen tegen verspilling en de CO2-uitstoot.

SchoonSchip.Beeld Isabel Nabuurs

4. Simonsz

Een van de onaantrekkelijkste straatjes in de Vijzelbuurt heeft dankzij de architectuur van Ronald Janssen een ­oppepper gekregen. Een rijtje geschakelde appartementen met terugspringende vensters op een kleine sokkel, waardoor het zich losmaakt van de stoep. De kleur van het glas en het gepigmenteerde beton maken het tot een luchtig doch streng ensemble, een abstracte vertaling van het klassieke grachtenhuis. Het dak is bekleed met sedum en belegd met zonnepanelen, in het souterrain is op een listige manier een fietsenberging aangelegd.

Fokke Simonszstraat.Beeld Simone Bossi

5. Nhow Amsterdam RAI Hotel

Nhow is van de weinige gebouwen van Reinier de Graaf in Amsterdam. Het bestaat uit drie gestapelde en gedraaide driehoeken waarmee het het grootste hotel van de Benelux is. Het silhouet is ontleend aan de reclamezuil voor de RAI. Zo onverbiddelijk als het exterieur is, zo ludiek is de binnenkant waarvoor MVSA en Next Architects hebben ­samengewerkt. Bollywood ontmoet Lapland, ontmoet de kashbah en de kermis. Want meer is meer en less is a bore. De lobby lijkt aan de krappe kant voor zo veel hotelgasten, maar die worden al zo duizelig van de kleurwaterval dat ze dat niet in de gaten zullen hebben.

Nhow.Beeld Laurian Ghinitoiu

6. Slingerapenverblijf Artis

Hebben dieren recht op behoorlijke architectuur? ­Natuurlijk. Beroemd zijn op dit gebied de Zoo in Londen en Blijdorp in Rotterdam. Artis is begonnen met de verbetering van de verblijven die zowel voor de bezoekers als voor de dieren aangenaam zijn. Twee jaar geleden werd het nieuwe olifantenverblijf al genomineerd en nu hebben de slingerapen een geweldig paviljoen gekregen waar de tropische omstandigheden van Kalimantan lijken te zijn nagebootst. Architect is Enzo Valerio. De apen kunnen zich uitleven op twee eilandjes met een houten binnenverblijf en veel glas. De oeverranden zijn glooiend gemaakt. De verblijven worden fossielvrij verwarmd.

Het slingerapenverblijf van Artis.Beeld Enzo Valerio

7. Trippenhuiscomplex

Het Trippenhuis bestaat uit een reeks geschakelde panden aan de Kloveniersburgwal met als schitterend middelpunt het paleis uit de zeventiende eeuw van architect Philips Vingboons. Hier zetelt de Koninklijke Nederlandse Academie van ­Wetenschappen. In de jaren zeventig werd er een vleugel aan het gebouw toegevoegd met een aula in de tuin, een blokkendoos die detoneerde bij de classicistische gevel ernaast. Vanaf de straat maakte dit deel een afgesloten ­indruk dankzij een hoge plint – je kon er niet naar binnen kijken. Office Winhov heeft dit deel radicaal aangepakt door een bronzen pui te plaatsen waarvan de ramen tot aan de stoep doorlopen. Erachter opent zich een lichte lounge met uitzicht op de tuin. De aula is van een begrafeniszaal veranderd in een prettige conferentiezaal waar ook het licht binnenstroomt.

Het Trippenhuis.Beeld Rene de Wit

8. Rhapsody in West

Het Jan van Schaffelaarplantsoen was een groenstrook van niks tussen de Ring en de Akbarstraat (bekend van de documentaire van Felix Rottenberg). Een vergeten plek in de Kolenkitbuurt. Tangram Architekten heeft dat opgevuld met Rhapsody, een elegant complex van ellipsvormige stadsvilla’s op een talud. In dat talud zit de parkeergarage verstopt.

Rhapsody is een veelvormig nieuwbouwwijkje. Langs de Ring is een stevige bakstenen wand opgetrokken die het geluid en het fijnstof barricadeert. Daarachter liggen de stadsvilla’s in een glooiende tuin met vijvers, een semi-openbaar gebied. Aan de andere kant is Rhapsody strak en rechthoekig met voorzieningen in de plint zoals een buurt- en ontmoetingscentrum. Rhapsody dong al mee naar de Zuiderkerkprijs van de gemeente Amsterdam voor het beste woningbouwproject van 2019.

Rhapsody.Beeld John Lewis Marshall

9. Pontsteiger

Het is het meest bediscussieerde gebouw van de afgelopen jaren in Amsterdam: Pontsteiger in de Houthavens. Kolossaal, iconisch, niet te missen: je houdt ervan of je haat het. Het omvat appartementen, een hotel, een restaurant en in de toekomst ook een winkel in de plint. Arons & Gelauff ontwierp Pontsteiger, dat uitblinkt door een mooie detaillering van bronsgroene tegels tussen de etages en V-vormige draagbalken in de toren. Vanuit Noord gezien is het een poort naar de oude stad, vanuit Prinseneiland verpest het de horizon: kortom, het is altijd wat met Pontsteiger. En dat geldt ook voor de bewoning van het penthouse.

Pontsteiger.Beeld Ossip van Duivenbode

10. CPO Science Park

Het was in december de verrassende winnaar van de Zuiderkerkprijs, het CPO Science Park van Atelier van Wengerden. CPO staat voor Collectief Particulier Opdracht­geverschap, waardoor bewoners samen hun woonideaal kunnen verwezenlijken. Het resultaat is een torentje aan de Ringdijk aan de rand van het Science Park. Door de ­gedraaide vorm hebben de bewoners overal een goed uitzicht over hun omgeving. Een brug verbindt de entree van het complex met de Ringdijk. Opvallend zijn de ­betonnen luifels die als strenge rasters rondom de toren zwenken.

CPO Science Park.Beeld Yvonne Brandwijk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden