PlusInterview

Dikla Zeidler filmde krakersgroep De Kinderen van Møkum: ‘Ik heb het gevoel dat mijn generatie alles maar heeft laten gebeuren’

Filmstill uit de documentaire De Kinderen van Møkum, en ik.  Beeld Submarine 2021
Filmstill uit de documentaire De Kinderen van Møkum, en ik.Beeld Submarine 2021

De Kinderen van Møkum, een jong krakerscollectief, komen in 2017 in verzet tegen het Amsterdam van het grote geld. Er lijkt potentie voor een brede protestbeweging. Maar als documentairemaker Dikla Zeidler (37) de vrije geesten gaat volgen, blijkt van een beweging weinig over. Waarom had zij haar hoop op deze jongeren gevestigd?

Tim Igor Snijders

‘Ik ben heel erg op zoek naar een nieuwe protestbeweging, en ik doe het zelf niet…’ De documentairemaker spreekt van achter de camera, maar wordt onderbroken. ‘Dat is dus het probleem,’ lacht de jonge kraker met een doe-het-zelf-pony tegenover haar. ‘Iedereen is zo van: we moeten echt iets doen met z’n allen. En niemand doet het.’

Confronterend, noemt filmmaker Dikla Zeidler deze scène uit haar korte documentaire De Kinderen van Møkum, en ik, waarvoor ze anderhalf jaar lang het gelijknamige krakerscollectief volgde. Net als veel andere Amsterdammers hekelt Zeidler (37) de ongelijkheid in de stad, maar het blijkt moeilijk uit het systeem te stappen dat het allemaal in stand houdt. Ze put hoop uit het verzet van de groep jonge Amsterdammers, soms pas achttien jaar, die vanaf 2017 leegstaande panden kraken op verschillende plekken in de stad. Kon dit het begin zijn van een brede protestbeweging? Van echte verandering?

Media-optredens

Terug naar het begin. Abel en zijn vrienden kunnen niet accepteren dat er voor hen – kinderen die in Amsterdam zijn opgegroeid – geen plek in de stad meer is. Hoog tijd om in opstand te komen tegen de huisbazen en huisjesmelkers, en andere winnaars van een oneerlijk systeem, vinden ze. De vriendengroep besluit een pand te kraken.

Ze noemen zichzelf De Kinderen van Møkum. Ze zullen aardig zijn voor de buurt. Contact maken, zich openstellen, niet voor problemen zorgen. Later publiceren ze een manifest, dat ageert tegen de ‘kapitalistische ziektes’ waar Amsterdam onder lijdt. ‘Kraken met een fris geluid’, heette dat drie jaar geleden nog in Het Parool.

De documentaire volgt de jonge krakersgroep. Beeld Submarine 2021
De documentaire volgt de jonge krakersgroep.Beeld Submarine 2021

Op het balkon van hun nieuwe onderkomen in de Utrechtsestraat, boven Café Bouwman, staat ‘Kind’ van het eerste uur Abel (niet zijn echte naam) AT5 te woord: ‘Je moet als Amsterdamse jongere gewoon in je eigen stad kunnen blijven wonen, zonder dat je elke maand een kapitaal aan geld moet overmaken.’

Er volgen meer media-optredens, die de aandacht trekken van documentairemaker Zeidler. “Ik merkte dat veel mensen, onder wie oude krakers, daar heel enthousiast op reageerden. Zo van: yes, er is weer een groep die doet wat wij gedaan hebben. Er leek echt iets te broeien.”

Idealistische gemeenschap

Zeidler woont in die tijd in het oude Algemeen Handelsbladgebouw aan de Paleisstraat, nota bene een voormalig kraakpand. Hier ziet ze de stad vercommercialiseren: het jaar kent geen toeristenloze weken meer, die ene goede bakker verdwijnt uit de Negen straatjes, bewoners trekken weg. “Je merkte dat iedereen een beetje opgefokt werd. Boze fietsers deelden toeristen een klap uit als ze op het fietspad liepen. Ik merkte dat ik ook zo werd, en zo wilde ik helemaal niet zijn.”

Ze werkt dan nog aan een film over een socialistisch-anarchistische commune in Israël. “Toen ik hoorde van De Kinderen van Møkum, dacht ik: wat te gek dat jongeren opstaan en in verzet komen. Een hechte, idealistische gemeenschap, zoiets kan dus ook dicht bij huis.”

Zeidler zelf werd geboren in een socialistische kibboets in Israël. Hoewel ze al op haar derde met haar ouders verhuisde naar de stad (en later naar Nederland), koestert ze warme herinneringen aan het leven daar. Of in ieder geval: aan het idee ervan. “Iedereen woonde samen als een grote familie, mensen waren aardig tegen elkaar en de zon scheen altijd. Natuurlijk was dat niet helemaal waar, maar dat was mijn beeld.”

Maandenlang slaapfeestje

De krakers – tien tot vijftien bewoners – hebben vanaf september 2018 hun onderkomen in Het Kløkhuis, een leegstaand industrieel pand aan het Zeeburgerpad in Oost. Zeidler heeft een ingang: haar stiefdochter had zich inmiddels aangesloten bij krakersgroep.

De filmmaker begint, zonder camera, de openbare bijeenkomsten van De kinderen bij te wonen, zoals de Volkskeukens (Voku’s), waar mensen elke woensdag voor vijf euro mee kunnen eten. Er komen andere krakers op af, en andere jongeren die langzaamaan politiek ontwaken. Leden van Extinction Rebellion vergaderen er soms, of overnachten er voor een actie. Er zijn performances, poëzievoordrachten, filmvertoningen, sessies naaktschilderen.

‘Een slaapfeestje van twee, drie maanden,’ kenschetst een van de bewoners het kraken in de film. Maar ondertussen wordt óók een serieuze overwinning geboekt in de strijd om ‘hun’ stad: op 1 april 2019 besluit de rechter dat de krakers mogen blijven.

Volgens Zeidler steekt de passieve verontwaardiging van millennials over alles wat er scheelt aan het leven in Amsterdam schril af tegen de bravado van de volgende generatie. “Die jongeren die net tien jaar na mij zijn geboren, zijn zo anders. Zij lijken het besef te hebben: als wij nu niks doen, verandert er echt niks, dan zijn we straks al helemaal de pineut. Soms voelt het alsof mijn generatie het allemaal heeft laten gebeuren.”

Spanningen

‘Hey Dikla, kom je niet meedansen?’ Oktober 2019: Zeidler is op een groot feest in Het Kløkhuis, ze heeft het vertrouwen van de bewoners gewonnen. Maar de documentairemaker begint zich af te vragen wanneer De Kinderen van Møkum weer in actie komen. Wanneer gaan ze weer een nieuw pand kraken, of een bijeenkomst organiseren? De stad bevrijden van die kapitalistische ziektes? “Ik heb nog heel lang gedacht: er komt nog wel een moment dat ze zich herpakken, ik moet gewoon afwachten.”

Haar hoop blijkt ijdel. Op 1 maart 2020 zit Het Kløkhuis al twee maanden zonder stroom. Spanningen tussen bewoners lopen op, het pand dreigt onbewoonbaar te worden. Veel Kinderen zijn al vertrokken. Er moet iets worden gedaan, klinkt het op een meeting, maar wie neemt die verantwoordelijkheid op zich? ‘It’s a fucking job, to fix this place, like a fulltime job. I’m not gonna do the whole thing, because I want to do other shit,’ klaagt Abel, de lieflijke jongen die eerder voor de camera’s van AT5 verscheen. Een medebewoner leest hem de les: ‘It’s called collectieve verantwoordelijkheid and not waiting for other people to join them.’

De revolutie lijkt te zijn gesneuveld voor die goed en wel is begonnen. In de documentaire spreken de krakers over het avontuur in de verleden tijd: ‘Ik had m’n hoofd niet genoeg op een rijtje of zo, om echt dat soort dingen te organiseren of zo, echt vol ervoor te gaan.’

Een ander lijkt zelfs vergeten dat het collectief zijn idealen had opgetekend. ‘In het begin wilden we een manifest maken, om een collectief idee te hebben van wie we waren en waar we voor stonden.’ Zijn medekraker wijst hem erop dat zo’n manifest al bestaat. ‘Heb je het niet gelezen?’

Bij Zeidler overheerst in eerste instantie deceptie. “De film toont net een periode waarin De Kinderen van Møkum als collectief uit elkaar vallen. Dat is eigenlijk niet wat je wilt laten zien. Ik heb het over mijn eigen teleurstelling, maar ze zijn zelf denk ik het meest teleurgesteld dat het zo gegaan is.”

Na het zien van de film zijn sommige hoofdpersonen bang om als losers te worden gezien. Anderen zeggen: dit is precies hoe het was, aldus Zeidler. “Zoals met elke film blijft het natuurlijk mijn visie, mijn kijk op de werkelijkheid.”

Niet voor niets

Door de film rijst de vraag: waarom vertrouwen we altijd op de ánder om actie te ondernemen op onze gezamenlijke problemen? Zeidler: “Het is denk ik een universeel gegeven dat je zelf niet precies weet wat je met je idealen aan moet en je dat projecteert op anderen, en hoopt dat anderen het voor je oplossen. Iedereen is bang, De kinderen ook, om het voortouw te nemen bij maatschappelijke verandering. Niemand wil als enige gekkie op de Dam staan, nog voordat iemand zich heeft aangesloten.”

(De tekst loopt door onder de foto.)

Dikla Zeidler: ‘Het is denk ik een universeel gegeven dat je zelf niet precies weet wat je met je idealen aan moet en hoopt dat anderen het voor je oplossen.' Beeld Daphne Lucker
Dikla Zeidler: ‘Het is denk ik een universeel gegeven dat je zelf niet precies weet wat je met je idealen aan moet en hoopt dat anderen het voor je oplossen.'Beeld Daphne Lucker

Was het dan allemaal voor niks? Zeidler ziet De Kinderen als een tijdelijke beweging, die is opgegaan in andere. “De Kinderen van Møkum zijn geloof ik de enigen die sinds het kraakverbod een rechtszaak hebben gewonnen tegen ontruiming. En Hotel Mokum (een kraakpand van de groep Pak Mokum Terug in het voormalige Hotel Marnix, dat vorig jaar uitgroeide tot een activistisch centrum, red.) is deels op hun acties geïnspireerd. Alleen omdat iets niet meteen lijkt te lukken, wil dat niet zeggen dat het voor niets is geweest. Als kijkers iets meenemen uit mijn film, hoop ik dat het dit is: verwacht niet teveel van jezelf, maar doe wel wat.”

Zelf neemt de documentairemaker zich precies dat voor. “Ik kan vaker naar demonstraties gaan. En ik kan denken: ik haat al die flitsbezorgers, dus ik zorg dat ik nooit bij ze bestel. Als je vindt dat iets niet klopt, moet je dat blijven laten zien.”

De Kinderen van Møkum, en ik is dinsdag 1 februari te zien op NPO2 om 23.22 uur.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden