PlusExclusief

Deze vrouw strijdt voor een hogesnelheidstrein naar Berlijn: ‘Anders wordt Amsterdam het Staphorst van Europa’

Europarlementariër Dorien Rookmaker: ‘We willen graag dat er betere toeristen naar Amsterdam komen, en juist die leukere toeristen komen met de trein.’
 Beeld Martin Dijkstra
Europarlementariër Dorien Rookmaker: ‘We willen graag dat er betere toeristen naar Amsterdam komen, en juist die leukere toeristen komen met de trein.’Beeld Martin Dijkstra

In Brussel maakt Europarlementariër Dorien Rookmaker (58) zich sterk voor een hogesnelheidstreinlijn van Amsterdam naar Berlijn. Een etmaal op stap met een eenpitspoliticus in een wereld waar alles rent en vliegt – behalve de besluitvorming.

Dylan van Eijkeren

Wie de vergaderzaal van het Europees Parlement voor het eerst binnenloopt, ondergaat eenzelfde sensatie als wie een groot sportstadion betreedt: eerst een heleboel gangen en trappen en gedoe, dan ineens het licht, het veld, de spelers. Waar in een stadion de tribunes echter groter zijn dan de bühne, is dat in Brussel andersom. De 705 afgevaardigden uit 27 landen slokken het leeuwendeel op van de zaal, die qua grootte een waar voetbalveld is.

De publieke tribune is krap, een deel van de zaal is er aan het zicht onttrokken – Dorien Rookmaker is nog net in beeld. Misschien zijn het de twee dozijn vertaalhokken, hangend tegenover de tribune, die het opvallendst zijn: van Lets tot Spaans en van Bulgaars tot – een voorschot op wat komen gaat – Kroatisch.

Voor een Europarlementariër is Rookmaker nogal anti-Europees aan haar zetel gekomen: het was de Brexit die het haar deed. Nederland had 24 zetels, kreeg er door het uittreden van het Verenigd Koninkrijk drie zetels bij, een daarvan viel toe aan de Forum voor Democratie-lijst. Die partij had Rookmaker toen al lang en breed achter zich gelaten, maar de verkiezing geldt de persoon, niet de partij, dus een jaartje na de verkiezingen mocht ze alsnog haar Europese entree maken.

De ironie van haar zetel ontgaat Rookmaker niet: “In zekere zin terecht: de Britten waren eurosceptisch, ik ben eurokritisch.” Hoewel ze niet anti-Europees is, is ze zeker geen voorstander van een groot, federaal Europa. Haar politieke carrière (zie kader) kende een aantal slingerbewegingen. Nu zegt ze: “Ik ben niet links, niet rechts, en ik ben zeker niet van dat zogenaamde rechtdoorzee.”

Hoofdsteden verbinden

Wel is ze, als eenpitspoliticus een strijd aangegaan die tot grotere Europese verbinding moet leiden: die voor een hogesnelheidstreinennetwerk dat alle Europese hoofdsteden met elkaar moet gaan verbinden, en om te beginnen moeten Amsterdammers in tweeëneenhalf uur naar Berlijn kunnen reizen.

In een vergaderzaaltje naast haar kantoor, op de zesde verdieping van het Sophie Schollgebouw met uitzicht op het glooiende Leopoldpark, laat ze een animatiefilmpje zien, toegelicht door haar assistenten Afryea Uiterloo (34, bedrijfseconoom) en Mahmoud Abdelrahman (31, transportingenieur). Een soortgelijke video is te zien op Rookmakers webkanaal.

Treinen zijn groen, treinen zijn voor iedereen, hsl’s zorgen voor – veel – werkgelegenheid, en iedereen kan ze gebruiken. Plus, zegt Rookmaker: “Ik ben ervan overtuigd dat als je makkelijk bij elkaar langs kunt gaan, je elkaar beter begrijpt.” Plus-plus: “Doen we het niet, dan loopt het vast, kijk naar Schiphol, hoe druk de treinen zijn, naar de files. Er komen steeds meer mensen en die willen allemaal ergens heen.”

Toen ze bijna drie jaar geleden haar zetel in het parlement bezette, nam ze zich direct voor met de hogesnelheidslijnen aan de slag te gaan. Waarom adopteerde ze eigenlijk de hsl? Rookmaker: “Ten eerste heb ik wat met het spoor, ten tweede heb ik een financiële achtergrond, en ik denk dat treinverbindingen goed zijn voor de economie. Ik wil verbinden, maar dan letterlijk.”

Een lang politiek traject

Waarom is die trein er niet? “Omdat infrastructurele projecten vaak nationale aangelegenheden zijn, en, let op, vaak langer duren dan het mandaat van een politicus. Zelfs bij GroenLinks werd ik uitgelachen: dat krijg je nooit voor elkaar. Komt bij: politici zijn economisch vaak slecht onderlegd, en van techniek hebben ze ook geen kaas gegeten. Nou, ik door mijn achtergrond juist wel. Dus dacht ik: hierin bijt ik me vast.”

De weg naar een hogesnelheidstrein van Amsterdam naar buurhoofdstad Berlijn lijkt vooralsnog duister en zelden aangenaam te worden: het politieke traject is lang en vol obstakels, al zou die weg aanzienlijk worden verkort als alle parlementsleden simpelweg voor haar plan stemmen, en waarom niet?

Anders wordt het een gang langs de commissie, het parlement en de raad, die allemaal kunnen en zullen amenderen, tot er ‘visies bijeenkomen’. “Dat duurt vaak heel lang,” zegt Rookmaker.

Onderzoek naar haalbaarheid

Bij de Europese Commissie – en die bepaalt – kreeg Rookmaker onverwacht enige voet aan de grond: er is een onderzoek ingesteld naar de haalbaarheid van haar plan. “Ik denk dat Eurocommissaris Frans Timmermans toch heeft gedacht: als de kiezers hierachter gaan staan, kan ik niet achterblijven.” Eind december zou de uitkomst moeten verschijnen. Als die positief is, zou de EU de helft van de hsl financieren – de andere helft moet van de bestemmingslanden komen.

Eind januari is er een conferentie, maar als de treinlobby niet in beweging komt, wil ze de treinindustrie mobiliseren, want die kan er geld mee verdienen. Ook wil ze EU-burgers via een petitie activeren, een initiatief waarvoor ze zich al opmaakt: dan moet een miljoen handtekeningen uit zeven verschillende landen bijeen worden gebracht.

Inmiddels weet ze een beetje hoe het Europees Parlement reilt en zeilt; dat was een kleine drie jaar geleden anders, en na een paar weken Brussel en Straatsburg barstte de coronacrisis los – Rookmaker werd volksvertegenwoordiger vanuit huis. “Het was een hele zoektocht, ja, zelfs andere parlementsleden hebben niet of nauwelijks tijd voor je. Dus ben ik begonnen aan een plan en een planning, met als idee: als ze dat snappen, komen ze misschien wel in mijn kampje. Toch wordt het ook daarmee meteen heel politiek en moeilijk. Maar ik blijf hierop inzetten. Veel parlementsleden gooien een idee in de lucht, of wetgeving, of nog weer een regel, maar dit is een concreet plan.”

Leukere toeristen

Rookmaker gaat op weg naar de vergaderzaal, waar plenair gestemd zal worden, een tochtje van zeven minuten door nauwe gangen, in en uit een lift, langs talloos veel kantoren en kantoortjes, kitchenettes, koffieautomaten, slalommend langs lobbyisten, rekken vol paperassen, eindeloze rijen postvakjes en felle lampen bij televisieopnames.

Wat brengt een hsl de Amsterdammers? “Zo kunnen Amsterdammers zich richting het oosten van Europa verplaatsen zonder het milieu aan te tasten, zowel zakelijk als toeristisch. We willen graag dat er betere toeristen naar Amsterdam komen, en juist die leukere toeristen komen met de trein.”

Vandaag stemt het parlement over de toetreding van Kroatië tot het Schengengebied, over het overhevelen van geleend coronageld naar een energieplan, en nog van alles en zowat. Concentreert Rookmaker zich op meer dan alleen treinen? “Ik heb nog drie aandachtspunten: minder Europese regels, meer transparantie voor de bestedingen in Europa, en de aansluiting van de Balkanlanden.”

Stemmingen verlopen, zoals de parlementsdebatten, vliegensvlug – diametraal anders dan de Europese stroperigheid die aan de wetgeving voorafgaat. Een wetsvoorstel of tien en een kwartier later staat Rookmaker al bij de centrale televisiestudio in de hal van het parlement. In een filmpje zet ze voor haar kiezers uiteen waarom ze stemde zoals ze stemde (zie Toelichting Refuel EU).

Dan moet ze snel door, rolkoffer achter zich aan, roltrap af, op naar Europese einders elders. Ze kijkt om en zegt: “Mijn laatste oproep: als Amsterdam niet op de hsl aansluit, wordt het het Staphorst van Europa, dat wil ik niet laten gebeuren.”

Wie is Dorien Rookmaker?

30 juli 1964, Petten (NH)

Was risicomanager bij ABN Amro, Achmea, Prorail en Nationale Nederlanden.

Lid van D66 (tot 2018), FvD (2018-2019), Groep Otten (2019-2021), Meer Directe Democratie/Groep van Europese Conservatieven en Hervormers (2022-heden).

Als volksvertegenwoordiger gemeenteraadslid Groningen (2006), Eerste Kamer (2019-2020), Europees Parlement (2020-heden).

Sinds oktober 2020 is Rookmaker voorzitter van de in Amsterdam gevestigde vrouwenvereniging Tesselschade-Arbeid Adelt.

Snelle treinen

Rookmaker maakt zich hard voor 9960 extra kilometers en 24 nieuwe verbindingen aan en met hsl’s tussen steden als Montpellier en Perpignan (om Parijs en Barcelona sneller te verbinden), naar Tallinn via Riga, Vilnius en Warschau, van Zagreb via Sofia naar Athene, van Praag naar Wenen, Madrid naar Lissabon en – Rookmakers stokpaard – van Amsterdam naar Berlijn.

Eén kilometer hsl-spoor kost, volgens de cijferaars van PwC, ongeveer 20 miljoen euro. In totaal zouden de kosten uitkomen op een astronomisch bedrag als 200 miljard euro, wat veel is, maar in de loop der jaren kan worden terugverdiend. Rookmaker maakt zich overigens geen illusies: “De Commissie zal niet opteren om alle trajecten meteen en tegelijkertijd aan te leggen.”

Momenteel beslaat het Europese hsl-netwerk 11.526 kilometer spoor.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden