PlusInterview

De kanker is weg maar nu zijn er De Tumor Tapes: ‘Intiemer kan bijna niet’

Een regulier uitstrijkje tijdens een bevolkingsonderzoek brengt slecht nieuws voor Susan Oostdam en haar vriend Lex Uiting. Nu is er een podcast.

Lex Uiting en Susan Oostdam. Beeld Nina Schollaardt
Lex Uiting en Susan Oostdam.Beeld Nina Schollaardt

Programmamaker Lex Uiting (35) schenkt een glas wijn in. Mag ie? Hij heeft net weer uren zitten monteren aan de podcast over het kankertraject van zijn vriendin Susan Oostdam (31): De Tumor Tapes. En dat betekent weer terug naar vorig jaar, naar die rottijd die begon met een uitstrijkje waarvoor Oostdam – zoals iedere vrouw die dertig wordt in Nederland – werd uitgenodigd ter controle op baarmoederhalskanker. Uiting: “Ik was eigenlijk alweer vergeten dat ze die afspraak had. Het voelde niet belangrijk, gewoon als een controle bij de tandarts. Ik zat dus ergens met vrienden toen ik haar voicebericht kreeg. Slecht nieuws.”

Dat voicebericht is waar de eerste aflevering van de zesdelige serie mee begint. Daarna gaat het snel: de volgende dag zit Oostdam al in het ziekenhuis voor vervolgonderzoek. En dan wachten. Twee weken die een eeuw lijken te duren. Maar dan de uitslag: inderdaad, baarmoederhalskanker. Er begint een ellendige periode vol angst, onzekerheid, verdriet en ziekenhuizen.

Om de gesprekken met artsen thuis nog eens terug te kunnen luisteren, nemen ze die op. En als de diagnose wordt gesteld, besluiten ze al snel: we gaan dit vastleggen. Voor onszelf, alleen voor onszelf. Zodat we – hoe het ook afloopt – een herinnering hebben aan deze tijd.

En dus spreken ze in op hun telefoons, gesprekken met elkaar of overpeinzingen als een soort gesproken dagboek. Telefoongesprekken ook, met artsen, maar ook de belronde langs familie als het slechte nieuws gebracht moet worden. De ‘godverdomme’ van vader Uiting gaat door merg en been.

Levens redden

Sprong in de tijd: aan de keukentafel van hun net verbouwde huis in de Jordaan zitten ze samen. En vrolijke spoiler: Oostdam maakt het goed. Vier maanden geleden had ze weer een uitstrijkje en alles is rustig. Sindsdien kan ze het een beetje loslaten. Wel even afkloppen graag. De komende jaren wordt ze elke drie maanden gecontroleerd.

De kanker is weg maar nu zijn er De Tumor Tapes. Een rauw document waar je als luisteraar overal bij mag zijn, uiteraard met toestemming van iedereen die je hoort. Een idee van Oostdam. Grote vraag is natuurlijk: waarom?

“Tja,” zegt Uiting. “Ik vond het tegelijk haar mooiste en slechtste idee ooit. Want intiemer kan bijna niet. Het is letterlijk en figuurlijk met de billen bloot.”

Maar niet voor niks, legt Oostdam uit, en het is zeker geen schreeuw om aandacht. Integendeel, eigenlijk houdt ze daar helemaal niet van. “Maar ik ben gaan rondvragen in mijn omgeving, bij vriendinnen, en ik schrok: zoveel vrouwen halen dat uitstrijkje niet. Veertig procent, las ik later. Terwijl het levens kan redden als je er op tijd bij bent. De uitkomst was voor mij vreselijk natuurlijk, maar het had nog veel erger kunnen zijn als ik níét naar de huisarts was gegaan. Als we hiermee ook maar één persoon kunnen redden door dat uitstrijkje te laten halen, is het al de moeite waard geweest. Dat percentage moet omhoog.”

Liefdesverhaal

Honderdvijftig uur tape hebben ze te verwerken. Uiting monteert het, Oostdam heeft het allemaal al teruggeluisterd. “Mega-confronterend,” zegt ze. “Maar ergens vond ik het ook prettig. Het helpt met de verwerking.”

Uiting: “Voor mij niet, ik vind het vreselijk om alles nog eens opnieuw mee te moeten maken. Niet om pathetisch te doen, maar het raakt me nog steeds aan alle kanten. Laatst zat ik in de trein te monteren, van Heerlen naar Amsterdam. Zat ik weer te janken. Deze zomer was zwaar: elke dag RTL Boulevard presenteren, huis verbouwen en dan ’s avonds steeds terug naar die rottijd om de podcast te monteren. Als die af is, gaan we drie weken op vakantie.”

Dan komt de buurman even tussendoor bij het open raam. Oostdam heeft een pan stoofvlees gemaakt en hij komt een bakje halen. “Ze hebben net een kindje gekregen, dus ze komen vast niet zo aan koken toe,” zegt ze.

En over kinderen gesproken. Tuurlijk, het eerste wat je denkt bij kanker is: overleef ik dit wel? Maar al snel ging het bij Oostdam en Uiting over hun kinderwens. Die hebben ze, maar wat kan er nog? De behandeling – een operatie zonder chemo of bestraling – heeft het lastiger gemaakt, maar niet onmogelijk. Wordt vervolgd. Dat moet de laatste aflevering van de podcast worden.

De Tumor Tapes gaan over kanker, maar het is ook een beetje een liefdesverhaal. Het afgelopen jaar moesten ze leunen op elkaar, meer dan ooit. Uiting moest Oostdam verzorgen. Gedoe met een katheter – je leert elkaar kennen. En toen het met Oostdam wat beter ging, stortte Uiting in. Mentaal dan. Opgebouwde stress, angst en verdriet.

Maar je kan veel hebben als de liefde stevig staat. Als soundtrack voor de podcast schreef Uiting een liedje voor Oostdam: Ik belaof – in plat Venloos, want dat spreken ze allebei, daar komen ze vandaan.

Stiekem gedoe

Mooi verhaal, hoe dat ooit begon. Uiting treedt op in Venlo met carnaval, samen met René, de vader van Oostdam en cabaretier. Omroep Venlo filmt, Uiting komt op en vraagt: René, wat doe jij met kerst? Zal ik eens gezellig komen eten? Niemand snapt hem, maar Uiting had allang een oogje op Susan. Stom toevallig neemt Omroep Venlo háár in beeld na die opmerking.

Later die avond zoenen ze, een paar maanden later blijft Uiting voor het eerst slapen in haar ouderlijk huis. Stiekem gedoe. Uiting sluipt de trap af, vader René hoort iets, pakt een pollepel en gaat naar beneden. Dan ziet hij hem: “Lex Uiting?! Zo, Kerstmis valt vroeg dit jaar.”

Zes jaar later nu en een flinke hobbel genomen. Nu alleen die podcast nog af. Uiting: “Ik heb veel programma’s gemaakt, maar niets wat zo dichtbij kwam. Dichterbij kan bijna niet. Het verdriet, de angst: als ik het terugluister, voel ik het allemaal weer. Ik weet nog hoe ik dacht: is ze er straks nog? Of ben ik straks die gast die de liefde van z’n leven kwijt is?”

Diepe zucht, slok. Ze is er nog, de liefde van z’n leven. Gewoon naast hem aan tafel. En nu wil zij ook wel een slok wijn.

De eerste aflevering van De Tumor Tapes (productie BNNVARA) is vanaf vandaag te beluisteren op de site van NPO 3 fm, via de podcastapp van je telefoon of op Spotify.

Baarmoederhalskanker

Jaarlijks krijgen in Nederland ongeveer 800 vrouwen baarmoederhalskanker, veroorzaakt door een infectie met HPV (het humaan papillomavirus). Van hen overlijden er ongeveer 200. Zo’n 6400 vrouwen worden naar de gynaecoloog doorverwezen vanwege een voorstadium van baarmoederhalskanker.

Meer dan de helft van het aantal gevallen van baarmoederhalskanker komt voor bij vrouwen die niet of onregelmatig – elke vijf jaar is het devies – meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Dat onderzoek gebeurt met een uitstrijkje waarbij cellen worden afgenomen van het slijmvlies op de grens van de baarmoederhals en de baarmoedermond. Niet zo prettig, wel belangrijk: de schatting is dat het aantal vrouwen met baarmoederhalskanker én het aantal vrouwen dat eraan overlijdt, met ruim de helft afneemt door het bevolkingsonderzoek.

KWF Kankerbestrijding begint onder de noemer ‘De afspraak die je niet wil missen’ een campagne om jonge vrouwen te motiveren wél een uitstrijkje te halen. Eerder deden ze dat al om het HPV-vaccin onder jonge meisjes te promoten. Mede dankzij die campagne steeg de vaccinatiegraad van 46 procent in 2018 naar 63 procent in 2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden