PlusInterview

De juffen van ‘Klassen’ zijn terug: ‘Wij moesten ook knokken voor ons bestaan’’

Juffen Astrid en Jolanda, bekend van de tv-serie Klassen, staan vanaf deze week weer voor groep 7. Goed dat de leerlingen terug zijn, al is er de angst voor corona. ‘Soms hebben kinderen toch een knuffel nodig.’

Juf Astrid Brugman van OBS De Vier Windstreken. Beeld Nosh Neneh
Juf Astrid Brugman van OBS De Vier Windstreken.Beeld Nosh Neneh

Ze hebben gemengde gevoelens, de juffen van groep 7 van basisschool De Vier Windstreken in De Banne, bekend ­geworden door de docuserie Klassen. Natuurlijk willen ze iedereen weer zien en helpt het de kinderen en hun ouders enorm dat de basisscholen weer opengaan. Maar, zegt Astrid Brugman, ze vindt het ook eng. Ze is 61 en valt daarmee in een risicogroep, en ze wordt niet met voorrang ­gevaccineerd. Haar collega, Jolanda Rietel (56): “We hebben al een paar keer meegemaakt dat ouders corona hadden en hun kinderen gewoon naar school stuurden. Die kinderen worden er misschien niet zo ziek van, maar wij wel. En met die Britse variant is voor je het weet de hele wijk besmet.”

Bovendien, vervolgt ze: je kunt de kinderen eigenlijk niet vasthouden. “Laatst was er iets ergs aan de hand met een kind, dat vloog me zo om de nek. Ze heeft een uur tegen me aan liggen snikken. Je zag me in de serie ook kinderen vasthouden. Mijn dochter zei meteen: potverdorie! heb je het toch gedaan! Maar soms heeft een kind gewoon een knuffel nodig.”

Juf Jolanda en juf Astrid zijn door televisiekijkend ­Nederland in het hart gesloten vanwege hun Amsterdamse accent, hun uitbundige gewaden en vooral hun niet-­aflatende liefde en toewijding voor hun leerlingen. Ze zaten bij M, bij Op1 en bij Spijkers met koppen. Er is een debattenreeks naar aanleiding van de serie. Die impact hadden ze niet aan zien komen, zeggen ze in een interview via Google Meet. Sterker: ze waren bijna afgehaakt toen bleek dat ze niet ‘af en toe in beeld zouden komen, als ze een lesje uitlegden’, maar elke aflevering te zien zouden zijn. “Daar zaten we helemaal niet op te wachten!”

Uiteindelijk hebben ze zich laten overhalen. Zeven ­weken waren zij en hun leerlingen Anyssa en Yunuscan op primetime op NPO1 te volgen. Hoe de Turks-Amsterdamse Yunuscan probeert zijn werk bij te spijkeren in een kleine, drukke flat, en hoe groepachter Anyssa, die bij haar grootouders woont, langzaam afglijdt omdat ze thuis veel te veel te verstouwen heeft. Ontroerende en confronterende televisie, waarmee eens te meer duidelijk wordt hoe ongelijk de kansen zijn als er thuis geen Nederlands wordt ­gesproken, er geen geld of aandacht is.

Yunuscan en Anyssa zitten inmiddels op de middelbare school. Zij en Anyssa hebben nog wekelijks contact, zeg juf Jolanda. “Dan stuurt ze een appje of we kunnen bellen. Of ze komt langs om te kletsen.” Kijk, zegt ze, veel kinderen hebben het gewoon goed thuis. “Maar bij een kind als Anyssa, daar speelt thuis zo veel, daar ben je vaak de enige stabiele factor. Zij weet: als ze me over zes jaar nodig heeft, wat er ook gebeurt, dan ben ik er nóg.”

Ontsnappen en ontvluchten

Dit jaar staan juf Astrid en juf Jolanda voor groep 7. De scholen zijn al vijf weken dicht. Het gaat redelijk goed met hun leerlingen, zeggen ze. Ze kijken nog vrolijk, maar ze missen het contact. Juf Jolanda: “Het is lastiger ze te bereiken. Zeventig procent van de kinderen is gemotiveerd, maar je wilt de rest er óók bij hebben. In de klas kun je die wel vangen, thuis niet. Normaal zeg je: kijk naar het bord! Nu zeg je: kijk eens naar het scherm.”

Astrid: “Of: doe je camera aan!”

Jolanda: “Of: doe je geluid weer uit! Dan hoor je andere kinderen in de kamer schreeuwen en gillen. Soms is het een herrie, niet normaal. Dan wordt er keihard gebeld op de achtergrond, in het Arabisch. Staat de televisie nog aan, loopt er iemand te stofzuigen, is het kleine broertje aan het jengelen en het janken. Als zo’n leerling een vraag stelt, kan ik die vaak niet eens verstaan.”

De school zit erbovenop, zeggen ze. Elke ochtend wordt bijgehouden of alle kinderen ingelogd zijn bij de Meet. Als er kinderen niet zijn, appen de leerkrachten dat naar de administratie. Deze dag is de intern begeleider langsgegaan bij een van haar leerlingen, vertelt juf Astrid. “Een kind dat al de hele week probeert te ontsnappen en te ontvluchten. Zijn moeder heeft ook geen grip op hem. Dus nu hebben we hem gezegd dat hij naar de noodopvang moet komen. Een kind met potentie, hè, hij zou zo vmbo-t kunnen halen. Maar dan moet ie het wel een beetje willen.”

De komende weken krijgen groepachtleerlingen hun ­advies voor de middelbare school. Omdat deze kinderen in groep 7 en in groep 8 door twee lockdowns waarschijnlijk een achterstand hebben opgelopen, heeft de sector­organisatie PO-raad aanbevolen ‘kansrijk’ te adviseren.

Juf Jolanda Rietel van OBS De Vier Windstreken. Beeld Nosh Neneh
Juf Jolanda Rietel van OBS De Vier Windstreken.Beeld Nosh Neneh

Juf Astrid: “Alle adviezen moeten hoger en hoger. Maar ze vergeten te kijken naar instelling en werkhouding. Een kind met het vermogen van een vwo-leerling dat zijn huiswerk niet maakt, zou ik nooit een vwo-advies geven, al zegt de Cito van wel. En andersom zou ik een kind met een fantastische werkhouding eerder het voordeel van de twijfel geven. Je moet kijken: waar wordt een kind gelukkig? Nu moeten we bij twijfel omhoog, terwijl wij juist denken: kijk goed naar het kind. Als je twijfelt over zijn motivatie, moet je niet hoger adviseren. We hebben dat ooit wel ­geprobeerd, maar die kinderen vallen bijna altijd terug.”

Zo kansrijk mogelijk

Juf Jolanda’s leerling Anyssa kreeg in groep 7 een voorlopig havo/vwo-advies. Uiteindelijk werd het havo. Teruggegleden door omstandigheden, suggereert de serie, maar zo ziet juf Jolanda het niet. “Anyssa wilde heel graag naar het Over-Y College. Dat is een vmbo/havoschool waar wij heel goed mee samenwerken. We hebben zo kansrijk ­mogelijk geadviseerd en gekeken naar waar zij de zorg krijgt die ze nodig heeft. Op het Over-Y zijn mensen die haar goed in de gaten kunnen houden, die zien het als er iets speelt. Daar verzuipt ze niet.”

Kansenongelijkheid? De juffen zien zelf vooral hoe kinderen voor hun kansen knokken. “Daar word je ook heel wijs van. Als alles altijd maar heel makkelijk gaat, weet ik niet hoeveel je daarvan leert,” zegt juf Astrid. Ze heeft het zelf ook meegemaakt. Ze groeide op in de Jordaan toen dat nog een arbeidersbuurt was. “Dat vertel ik ook aan mijn leerlingen, want die Jordanese kinderen van toen zijn vergelijkbaar met de kinderen op onze school nu. Daar was je ook maar weinig waard. Mensen keken je aan zo van: da’s niks, en wat praat je Amsterdams. Wij moesten knokken voor ons bestaan, en dat zeg ik ook tegen mijn kinderen. Je kunt het, je ziet het aan mij, ik ben er ook gekomen.”

Destijds ging ze naar de mavo. De havo, zegt ze zelf, had ze niet gered. Wel qua verstand, maar ze was met andere dingen bezig. Dus ging ze fluitend de mavo door, en via de kleuterschoolopleiding naar de pabo. “Op mijn negentiende stond ik voor de klas. Hoe snel had ik het anders moeten doen?”

Ook juf Jolanda deed het zo. De hoogste Cito-score van de klas, toch vond haar leerkracht haar nog ‘niet eens ­geschikt voor het aanrecht’. Dat was een heel apart figuur, zegt ze met gevoel voor understatement. “Soms is dat ook je drijfveer. Ik wilde vanaf mijn vierde juf worden, dus ik heb me daarvoor ingezet. Toen ik mijn diploma had, kwam ik als eerste te werken op de school waar ik als kind had gezeten, in Noord. Naast de collega die dat destijds over mij had gezegd. Hij wist niet waar hij moest kijken.”

Docuserie Klassen

In de documentaireserie Klassen van omroep Human volgen Ester Gould en Sarah Sylbing, makers van de veelgeprezen docuserie Schuldig, een jaar een paar kinderen op verschillende scholen in Amsterdam-Noord. Centraal staan groepachters Anyssa, leerling van juf Jolanda, en Yunuscan, leerling van juf Astrid. Ook werd ­gefilmd op De Weidevogel in Ransdorp, Het Vogelnest, het Over-Y College, het Hyperion ­Lyceum en Hogelant. De serie werd afgelopen najaar uitgezonden en is terug te kijken via NPO Start.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden