Achtergrond

De Glue-designroute in Amsterdam voert langs creaties met een verhaal: ‘Glue wordt het ADE van design’

De vierdaagse designroute Glue, die donderdag van start gaat, laat zien hoeveel ontwerpcreativiteit aanwezig is in Amsterdam. De opzet is een gemeenschap te bouwen van geestverwanten.

 Ontwerp van Glue-ambassadeur Maria Blaisse.  De Zero Wave heeft zij gemaakt in samenwerking met ontwerper Bin Xu voor Kvadrat. Beeld
Ontwerp van Glue-ambassadeur Maria Blaisse. De Zero Wave heeft zij gemaakt in samenwerking met ontwerper Bin Xu voor Kvadrat.

“Ik ben geen activist, ik ben een maker. Maar ik pak wel mijn ruimte om op een zachte manier iets te bereiken, iets te zeggen met schoonheid.”

Aan het woord is ontwerper Mina Abouzahra, die onvermoeibaar kan vertellen over One Square Meter Berber. Dit project vloeide voort uit haar reizen door Marokko. Daar kwam ze in contact met ambachtslieden, in het bijzonder de tapijtknopers onder de Amazigh, de bevolkingsgroep die in de volksmond Berbers wordt genoemd.

“Iedere regio heeft zijn eigen stijl: andere kleuren, knooptechnieken, poolhoogte en symboliek. De tapijten van nomaden zijn bijvoorbeeld klein en licht, waardoor ze makkelijk zijn op te rollen en mee te nemen. Wat mij ­ontroerde is dat de tapijten worden geproduceerd door vrouwen – vaak uit rurale omgeving en ongeschoold – die via de tapijten communiceren over hun leven. Het maak­proces gaat gepaard met zingen en rituelen. Dat begint al bij het wassen van de wol, die als heilig wordt beschouwd en het uiteindelijke tapijt een ziel geeft.”

Abouzahra liet al haar kleren achter en keerde huiswaarts met een koffer vol berbertapijten. De lappen ­verwerkte ze tot kussens, met op de andere kant textiel van het Deense merk Kvadrat. “In dat nieuwe product ­kwamen twee culturen samen: hier en daar, toen en nu, handgemaakt en machinaal geproduceerd, stilistisch en symbolisch. Als kind van Marokkaanse ouders en op­gegroeid in Twente zoek ik mijn hele leven al naar de ­verbinding die ik vond in die kussens.”

Verhalen vertellen

De met Marokkaans tapijt beklede Rietveldstoel van Abouzahra, die vorig jaar werd opgenomen in de collectie van het Centraal Museum in Utrecht, is ook zo’n verbindings­symbool. Maar het gaat de ontwerper om meer dan een ­autobiografisch getinte kruisbestuiving. “De vrouwen die de tapijten maken, krijgen tien of twintig cent per uur betaald. De jongere generatie wil dit niet meer doen en het ambacht dreigt uit te sterven.”

Rietveld­stoel bekleed met berbertapijt van Mina Abouzahra. Beeld
Rietveld­stoel bekleed met berbertapijt van Mina Abouzahra.

Om de makers uit de anonimiteit te trekken, nodigde Abouzahra bekende Nederlandse ontwerpers als Bertjan Pot en Wieki Somers uit om met de vrouwen nieuw werk te knopen. De lappen van één vierkante meter, het formaat waarop berbertapijt wordt aangeleverd, waren een hit ­tijdens de 1-54 Contemporary African Art Fair in Londen, en zijn nu te zien tijdens Glue. Een film en een krant – één vierkante meter groot uiteraard – vertellen over het maakproces. “We willen dit delen en hopelijk worden we opgepikt door een groot merk. Dan kunnen we echt impact hebben.”

De tijd dat design vooral ging over gelikte hebbedingetjes of gestileerde functionaliteit ligt al een tijdje achter ons. Meer dan ooit gaat design over verhalen vertellen. Dat geldt voor ontwerpers als Abouzahra, maar ook voor de mensen die hun werk over het voetlicht brengen. Zoals Niek Schoenmakers, die al tien jaar design tentoonstelt, verkoopt en beschrijft, en tijdens Glue een online galerie lanceert met een tijdelijke private viewingroom in zijn ­benedenwoning in de Staatsliedenbuurt.

“Zelf verzamel ik al sinds mijn zestiende design. Eerst vooral keramiek, later stoelen en tegenwoordig heel breed. Ik val voor de schoonheid van ontwerp, compositie, en expressie van materiaal. Het hoeft niet per se een product te zijn dat af is.”

Opstelling van verzamelaar en curator Niek Schoenmakers. Beeld
Opstelling van verzamelaar en curator Niek Schoenmakers.

Schoenmakers’ recentste aanwinst is het archief van de in 1999 overleden kunstenares Mart de Houwer, wier streepjestekeningen laveren tussen het minimalisme van Schoonhoven en het obsessieve van outsiderkunst. Hij vertelt bezoekers er graag over en wil met zijn presentaties vragen oproepen. “Het liefst toon ik ongebruikelijke combinaties, zoals een zeventiende-eeuwse VOC-vaas naast een plexiglazen stoel en hedendaagse kunst van ­bijvoorbeeld Rutger de Regt en Colette Vermeulen. Dat roept vragen op en biedt de gelegenheid om achterliggende verhalen te vertellen.”

De vintage van morgen

De hang naar eclecticisme is kenmerkend voor het ­Nederlandse interieur, volgens Davide Bernabei. Met twee vrienden opende hij begin 2020 The Shop of Beautiful Things op de Overtoom. De in Groot-Brittannië geboren Italiaan kwam uit de IT-wereld, maar was daar op uitge­keken. “Ik wilde me focussen op creativiteit en me alleen nog bezighouden met mooie dingen met een twist. Ons aanbod is exclusief binnen Nederland en presenteert een ­alternatief voor wat er al is. Niet trendy, dat veroudert te snel, maar design dat de potentie heeft de vintage van morgen te worden.”

Rode draad in het assortiment van The Shop of Beautiful Things is de aanwezigheid van een verhaal. Zo is het ­walnotenhout van de Waves Bar Cabinet afkomstig uit het familiebos van het Kroatische ontwerpbureau Milla & Milli en wordt iedere gekapte boom vervangen door nieuwe aanplant. De eyecatcher in de winkel, de Shoe Tree van ­Beatrix Ong MBE, is een schoenenkast vermomd als een stapel kijkdozen.

De Shoe Tree van ­Beatrix Ong MBE: een schoenenkast vermomd als totempaal van kijkdozen. Beeld
De Shoe Tree van ­Beatrix Ong MBE: een schoenenkast vermomd als totempaal van kijkdozen.

De minimalistische totempaal trekt volop de aandacht van voorbijgangers, die meteen binnen worden gevraagd voor een glas wijn en enthousiaste toelichting. Bernabei en zijn compagnons, die door corona in anderhalf jaar tijd slechts twee maanden open waren, staan te popelen om tijdens Glue eindelijk voluit te gaan. “Wij willen een ­gemeenschap van geestverwanten bouwen. Amsterdam heeft heel veel design – zie bijvoorbeeld hoe de Overtoom is uitgegroeid tot interieurwinkelstraat – maar het is nog niet zo zichtbaar. Glue kan daar verandering in brengen. Het wordt het ADE van design.”

Verbinding boven gewin

Net als het Amsterdam Dance Event heeft ook Glue zijn uithangborden en ambassadeurs. Dit jaar zijn voor het eerst vier ‘creative citizens of honour’ uitgeroepen, van wie Maria Blaisse er een is. “Het geeft me de mogelijkheid uit te dragen wat ik heb geleerd over mijn vak,” zegt ze. “Ik ben nu 77 en ben vanaf mijn twintigste bezig met ont­werpen, in het begin vooral textiel. Design gaat over heel andere dingen dan ik toen dacht. Het gaat niet over financieel gewin, succes of groei, maar over andere waarden. Het draait om verbinding. Met je collega’s, die geen ­concurrenten zijn maar partners, en vooral met de natuur, die materiaalinformatie biedt waar we heel zorgvuldig mee om moeten gaan.”

Haar persoonlijk keerpunt kwam nadat ze een paar jaar gewerkt had voor Issey Miyake, een naam uit de fashionwereldtop. “Alles draaide daar om werk. Toen ik uit Tokio ­terugkwam in Amsterdam, besloot ik op eigen kracht door te gaan en mijn eigen ritme te vinden. Ik deed veel minder mee aan wedstrijden of tentoonstellingen, en ben me gaan verdiepen in onderzoek.”

Waves ­Bar Cabinet van Milla & Milli. Beeld
Waves ­Bar Cabinet van Milla & Milli.

Blaisse keert materialen binnenstebuiten, test hun ­mogelijkheden in samenwerking met muzikanten en ­dansers, en legt die research weer vast in films. Zo is ze ­gekomen tot een eigen beeldtaal van elementaire vormen met eindeloos veel toepassingen, van schoenen, tassen en glazen tot architectonische structuren. “Als je maar lang genoeg onderzoekt, kun je met één materiaal alles ­maken,” is haar overtuiging. “Een vogel heeft tienduizend veren, die er min of meer hetzelfde uitzien. Maar de ene zorgt voor warmte, de andere voor vliegvermogen en een derde om water buiten te houden. Dat is complexiteit ­gevat in één vorm die er eenvoudig uitziet. Veel producten hebben echter maar één functie en dat werkt afval in de hand. Afval waar wij aan kapot gaan.”

Maar Blaisse is ervan overtuigd dat ontwerpers ook kunnen bijdragen aan het oplossen van grote problemen, de milieuproblematiek voorop. “We moeten verantwoor­delijkheid nemen en onze eigen kwaliteiten en kracht ­inzetten om te ontwerpen zonder afval te produceren.”

Programma, Glue TV en plattegrond: glue.amsterdam

Ontwerpstad Amsterdam

Designroute Glue vond vorig jaar voor het eerst plaats met tachtig deelnemers. Dat aantal is nu verdubbeld en het evenement is opgerekt van drie naar vier dagen. Bezoekers kunnen een kijkje nemen in ontwerpstudio’s, architectenbureaus en particuliere woningen die doorgaans gesloten zijn. Op verschillende plekken, voornamelijk in showrooms, worden vier of meer presentaties geclusterd. Er zijn lezingen, borrels en rondleidingen.

“Met Glue willen we de designecologie van Amsterdam laten zien,” stelt mede-initiator David Heldt. “Die is ontzettend rijk – Amsterdam telt meer ontwerpers per 100.000 inwoners dan welke Nederlandse stad dan ook. Maar velen, ook ontwerpers zelf, weten dat niet. Een van onze doelen is dan ook het leggen van nieuwe verbanden. Uit de eerste editie zijn al verschillende samenwerkingen ontstaan, bijvoorbeeld tussen Jueun Seo en Oxana Melavanic, die dit jaar een gedeelde tentoonstelling hebben in De Hallen. Of ­Robert Bronwasser, die buurtgenoten uitnodigt zijn ontwerpen te beschilderen.”

Nieuw dit jaar is Glue TV, dat wordt uitgezonden door Salto. Vier uur per dag zijn interviews te zien, waarin ontwerpers praten over hun creaties maar ook over hun bedrijfsvoering. “Design is een ­synergie van cultuur en economie,” stelt Heldt. “Dat wordt nog wel eens vergeten. Maar in de afgelopen twintig jaar zijn alle ontwerpers ondernemers geworden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden