PlusBeeldspraak

De eerste overtuigende film over Trump laat nog lang op zich wachten

Een Amerikaanse president kan een goed filmpersonage zijn. Vooral als hij er een potje van heeft gemaakt – en inmiddels dood en begraven is.

Jeff Daniels als FBI-chef James Comey en Brendan Gleeson als Donald Trump in The Comey Rule.Beeld Ben Mark Holzberg/CBS Television

Vier jaar geleden hadden de jonge honden van Aparato er genoeg van. Het in visuele trucages gespecialiseerde collectief uit Uruguay hoorde een Amerikaanse presidentskandidaat tekeergaan tegen Latijns-Amerikaanse immigranten en besloot het heerschap van repliek te dienen. Hun korte film M.A.M.O.N. is een sterk staaltje technisch vernuft, waarin Trumps immigratieplan met provocerende humor op de hak wordt genomen. De blonde Amerikaan bestuurt een vechtrobotversie van zichzelf om de toestroom van ongewenste latino’s te stuiten, maar treft een tegenstander waartegen hij niet is opgewassen.

Het filmpje verscheen op Vimeo en YouTube en ging prompt viral, om een destijds nog onbesmette term voor superverspreiding te gebruiken. Potverdikkeme, wat ­waren we nog jong en onbedorven in oktober 2016. Het lijkt een eeuwigheid geleden.

Het kostelijke M.A.M.O.N. gaf me het gevoel dat het nog wel goed zou komen met de wereld, zelfs indien dat boze blondje in de Gouden Toren het onmogelijke zou presteren. Want bij een verkiezingsoverwinning zouden film­makers over de hele wereld de voorzet uit Uruguay aangrijpen om Trump in allerlei korte en lange films de maat te nemen. En daar was die ijdeltuit vast niet tegen bestand.

Het was ijdele hoop. M.A.M.O.N. kreeg nauwelijks navolging. Amerikaanse filmmakers leken door een collectieve verlamming getroffen. Er gebeurde ook te veel in het Witte Huis. En het houdt maar niet op: vier jaar later neemt het verhaal nog steeds twee haarspeldbochten per dag. Misschien moet het stof eerst neerdalen voordat er een film gemaakt kan worden.

Op 9 augustus 1974 stapte Richard Nixon op het gazon van het Witte Huis in Marine One om er nooit meer terug te keren. ‘Tricky Dick’ had na de langdurige ophef over het Watergateschandaal zijn ontslag ingediend en werd met de legerhelikopter definitief van zijn voetstuk getrokken. Op 9 augustus 1994, exact twintig jaar later, voltooiden Stephen J. Rivele en Christopher Wilkinson hun scenario voor Nixon, waarmee Oliver Stone zijn monumentale presidentsportret kon maken. De regisseur staat zelf ook als schrijver op de titelrol, want hij voegde een flinke dosis ­peper aan de historisch doortimmerde blauwdruk toe. Daar zou de echte Nixon geen last van hebben, want die was net ter aarde besteld.

Grofgebekte president

Stone had een geduchte reputatie vanwege de complotten die hij in JFK (1991) uit de doeken deed. De officiële lezing over de toedracht van de moord op president John F. Kennedy werd in de film met grote gebaren en stilistische bravoure tot lariekoek bestempeld. De meer dan drie uur ­durende uiteenzetting werd tot ergernis van historici een enorme hit. Wat ging Stone met Nixon doen?

Om te beginnen huurde hij de wereldberoemde filmkannibaal Hannibal Lecter voor de hoofdrol in. Vooruit, de Britse acteur Anthony Hopkins was natuurlijk geen echte kannibaal maar hij kreeg die Oscar voor zijn vertolking van het monster niet voor niets. Hopkins zette zijn tanden vol overgave in Tricky Dick, die zonder gebruik van grimeursrubber volkomen overtuigt. Het draagt bij aan de shakespeariaanse grandeur van de film, waarin opkomst en ondergang van de grofgebekte president aan twee jonggestorven broers en twee vermoordde Kennedys wordt verbonden.

Activistisch

Nixon maakt 25 jaar na de première onverminderd indruk. Het koningsdrama is beter dan Stones W. (2008), waarin de regisseur de turbulente opkomst en omstreden Irakoorlog van president George W. Bush schetst. Die film werd gemaakt tijdens de tweede ambtstermijn van de president en heeft een uitgesproken activistisch karakter. Stones karikaturale schets van de aanloop naar de oorlog is een amusante provocatie, maar de balorige toonzetting ondermijnt de geloofwaardigheid. Ziedaar het verschil tussen een filmportret van een zittende president en dat van een gevallen staatsman die onder de groene zoden rust.

Nixon en Bush waren geen lieverdjes toen ze in het Witte Huis woonden. Het zijn omstreden presidenten, maar het beeld dat we van hen hebben blijft aan verandering onderhevig. Een klaagzang van een Texaanse oliebaron in Nixon herinnerde mij eraan dat Tricky Dick het Environmental Protection Agency heeft opgericht. Nixon negeerde het geklaag van zijn donoren over beperkende milieumaat­regelen, Trump nam het juist ter harte. De huidige president heeft het beeld dat sommigen van bommenwerper George W. Bush hadden verzacht. Het kan altijd erger.

Een ding staat vast: de eerste overtuigende Trumpfilm laat nog lang op zich wachten. De eerste serieuze vertolking is te zien in het tweeluik The Comey Rule, waarin de Ierse acteur Brendan Gleeson een pruik en een buik ­gebruikt om The Donald tot een Don te maken. Door de ogen van FBI-chef James Comey zien we geen president maar een maffiabaas, wiens wil wet is.

Hoelang nog?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden