PlusInterview

Dagboeken zanger Bram Vermeulen gepubliceerd: ‘Hij was lange tijd onzeker, dat lees je ook terug’

Van 1984 tot zijn plotselinge dood in 2004 hield zanger Bram Vermeulen een dagboek bij, waaruit nu Het eeuwig jongenshart is samengesteld. Dochters Tamara (46) en Katarina (44) blikken terug. ‘Het was een heel rijke jeugd.’

Zussen Katarina (l) en Tamara, dochters van Bram Vermeulen, in Café Welling.   Beeld Jakob van Vliet
Zussen Katarina (l) en Tamara, dochters van Bram Vermeulen, in Café Welling.Beeld Jakob van Vliet

Hij begon ermee in de zomer van 1984. Bram Vermeulen was toen smoorverliefd op actrice Shireen Strooker, voor wie hij zijn vrouw Titia had verlaten. De rest van zijn leven, meer dan twintig jaar lang, schreef de zanger, componist, theatermaker, schilder, componist, schrijver en televisiemaker vrijwel dagelijks in zijn dagboek. 67 Chinese zwart-rode notitieboekjes van A5-formaat schreef hij vol. Ze staan tegenwoordig in een kast thuis bij zijn oudste ­dochter Tamara.

Zij en Katarina herinneren zich goed hoe hun vader vaak zat te schrijven, vaak meerdere keren per dag. “Zoals over alles in zijn leven, was hij er open over,” zegt Katarina. “Hij deed het niet alleen op een kamer, maar gewoon waar ­iedereen bij was. Dan zei hij: ‘Even wat schrijven, hoor.’ Hij schreef in verschillende kleuren en had altijd een vieze groene, rode of zwarte plek op zijn middelvinger.”

Tamara laat zien hoe zijn handschrift eruitzag. “Hij schreef met een calligrafiepen. Zijn handschrift was een beetje kriebelig, maar regelmatig. Je moest er even aan wennen – de a zag er bij hem bijvoorbeeld uit als een drukletter in de krant – maar dan las het makkelijk. Als kind interesseerde het me niet veel wat hij schreef. Ik heb weleens gekeken of mijn naam vaak viel, maar dat was het.”

Nu brengt lezen in de dagboeken van hun vader de zussen meteen terug naar toen. En dat is emotioneel. Uit de 67 dagboeken van Bram Vermeulen stelde zijn vriend (en ooit manager van Neerlands Hoop) Just Enschedé Het eeuwig jongenshart samen. Het gaat daarin ook veel over de situatie thuis, maar vooral gaan de gekozen dagboekfragmenten over Vermeulens werk. “Dat is toch het interessantst voor buitenstaanders,” zegt Katarina.

Stoppen met zingen

Ze citeert haar vader die vaak zei dat Neerlands Hoop, het cabaretduo dat hij vormde met Freek de Jonge, vooral de ontwikkeling van Freek toonde, zijn eigen ontwikkeling begon pas daarna. “In Neerlands Hoop had hij een dienende rol. Bram was in paniek toen Freek in 1979 zijn eigen weg ging: hoe nu verder? Hij is lang onzeker geweest, dat lees je ook in zijn dagboek. Dingen mislukten, werden niet goed ontvangen. Hij vond zijn weg, zeker in België kreeg hij succes, maar nog in 1988, rond de tijd dat zijn ­album ­Rode wijn verscheen, schreef hij dat hij maar beter ­helemaal kon stoppen met zingen. Toch blij dat hij het niet heeft ­gedaan.”

Katarina Vermeulen is ook zangeres, zus Tamara staat voor de klas op een basisschool in Zuidoost. Ze lijken beiden veel op hun vader: uiterlijk, maar ook qua stem. Tamara: “We hebben allebei dat typische Vermeulengeluid: schor en luid. Mijn zoon klinkt ook zo.”

We hebben afgesproken in Café Welling. Bram Vermeulen en Shireen Strooker woonden er lang direct naast. Daar woonden ook Daan en Jesse, de zonen van Strooker uit haar eerdere huwelijk met collega-acteur Peter ­Faber. Tamara en Katarina verdeelden hun tijd tussen het huis van hun vader en dat van hun moeder, die op de Keizersgracht woonde.

Bram Vermeulen voor Café Welling, 1990. Beeld Rene Fokkink
Bram Vermeulen voor Café Welling, 1990.Beeld Rene Fokkink

Tamara: “Mijn vader en moeder gingen heel goed met ­elkaar om. Zij was echt kampioen vergeven, ik kan me niet herinneren dat ze ooit iets slechts over mijn vader heeft gezegd. Ze zaten ook op één lijn als het om opvoeden ging. Maar bij Bram moest je ’s zaterdags stipt om 00.30 uur thuis zijn, daar was hij streng in. Titia niet, die zei: ‘Als je maar niet alleen zo laat nog over straat gaat.’ Dus als we uit wilden gaan, zorgden we dat we bij haar waren.”

Ze hebben een foto van hun vader meegenomen, zittend op een bankje voor Welling. Kwam hij er vaak? Viel wel mee, zegt Katarina. “Bram was heel gedisciplineerd, hij was thuis veel aan het werk. Hij kwam wel in Welling, maar echt niet elke dag. Hij hield van cafés, maar kwam daar vooral meteen na afloop van een concert of voorstelling: stoom afblazen met de collega’s.”

De zussen komen veel voor in de dagboeken van hun ­vader. Op 1 februari 1987 schrijft hij dat ze die ochtend zijn gaan schaatsen en nu ‘voor de tweehonderdste maal’ naar Grease kijken. Bezorgd vraagt pa zich af: ‘Hebben ze nou een leuke jeugd? Heb ik niet alles voor ze bedorven in het zoeken naar mijn eigen geluk?’

Eén groot gezin

Ze hadden een héél leuke jeugd, zijn de zussen het al die ­jaren later volkomen met elkaar eens. “De scheiding vond ik wel erg moeilijk,” zegt Tamara. “Ik was negen, dan komt dat hard aan. Maar het was ook snel duidelijk dat Bram niet uit ons leven verdween. We werden met zijn allen één groot gezin. Bij onze verjaardagen kwamen Bram en ­Shireen met Daan en Jesse gewoon langs op de Keizersgracht. We hebben veel mooie avonden en vakanties ­samen gehad.

Katarina, lachend: “En ook veel ruzie met Daan en ­Jesse!”

Tamara: “Ja, en ik met jou!’

Katarina: “We waren allemaal eigenwijze mensen, wat het interessant maakte. Het was een rijke jeugd. Bram was altijd heel betrokken en je kon goed met hem praten. Zeker toen we ouder werden had ik diepe gesprekken met hem. Hij was een nachtmens, net als ik. Dan had hij opgetreden in België en belde hij me, nog stijf van de adrenaline, thuis op. ‘Hé, Trini!’ En ik: ‘Hé, pap!’ Die nachtelijke gesprekken konden lang doorgaan.”

Tamara (l): ‘Zijn belangrijkste les aan ons was dat je een persoon niet gelijk moet stellen aan zijn gedrag.’ Beeld Jakob van Vliet
Tamara (l): ‘Zijn belangrijkste les aan ons was dat je een persoon niet gelijk moet stellen aan zijn gedrag.’Beeld Jakob van Vliet

Freek de Jonge komt veel voor in de dagboeken, de breuk moet Bram Vermeulen veel pijn hebben gedaan. De zussen hebben geen echte herinneringen aan Neerlands Hoop. Wel weten ze nog goed hoe ze thuis speelden met decorstukken uit voorstellingen van het duo. “Bram ­bedacht die decors en was daar thuis veel mee bezig,” zegt Katarina. “Die voorstellingen hebben op veel mensen enorme indruk gemaakt. Uit hun hoofd citeren ze er nog hele stukken uit. Verwachtingsvol kijken ze me dan aan, maar het zegt me helemaal niets.”

Ook een rode draad in Het eeuwig jongenshart is hoezeer Bram Vermeulen leed onder negatieve recensies van zijn voorstellingen en platen. Volgens Katarina is haar vader zeker in zijn beginjaren als solo-artiest onevenredig hard aangepakt. “De pers koos voor Freek, Bram kon lang geen goed doen. En eerlijk waren recensenten niet altijd. Na de pauze waren ze soms al weg en ik heb erbij gezeten dat er een gewoon in slaap viel. Het was een compleet ander ­medialandschap. Nu kun je als artiest via de sociale media zelf contact leggen met je publiek. Toen was je afhankelijk van een klein groepje heel machtige recensenten.”

57 jaar oud werd Bram Vermeulen maar. Op weer zo’n met zijn allen gevierde vakantie in Toscane begaf zijn hart het. De anderen waren al terug naar Nederland toen Katarina hem dood in bed aantrof. Er waren eerder geen ­gezondheidsproblemen? “Ze zullen er wel geweest zijn, maar ik denk dat hij ze ontkende,” zegt Tamara. “Hij was een enorme Bourgondiër en leefde voor tien. Hij ging ­altijd maar door, hij had een tomeloze energie.”

Het is een sympathieke Bram Vermeulen die uit Het­ ­eeuwig jongenshart naar voren komt. Ondanks de nodige frustraties en teleurstellingen heeft hij over niemand iets echt naars te melden. “Dat zat niet in hem,” zegt Katarina. “Hij was een zachtaardige, lieve man. Hij had wel heel ­uitgesproken meningen, maar hij veroordeelde iemand niet snel.”

Tamara: “Zijn belangrijkste les aan ons was dat je een persoon niet gelijk moet stellen aan zijn gedrag. Iemand kan een klotestreek uithalen of iets heel raars zeggen, maar dat maakt hem nog niet meteen tot een slecht mens.”

Katarina: “Zo naar anderen kijken kunnen tegenwoordig niet veel mensen meer. Als je nu één ding fout doet, kun je daar de rest van je leven last van hebben. Eén misstap en het is gedaan. Mensen vragen ons: wat zou Bram van de huidige tijd hebben gevonden? We kunnen daar moeilijk namens hem een antwoord op geven. Ik weet wel dat hij niets anders dan zichzelf kon zijn. Dat leerde hij ons ook: wees eigen, wees autonoom.”

Bram Vermeulen: Het eeuwig jongenshart (uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, €25,99)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden