PlusAchtergrond

Co-ouderschap tijdens coronacrisis: ‘Hij laat onze zoon bij opa en oma in de auto zitten’

Gescheiden ouders moeten al veel overleggen en door de coronamaatregelen is dat alleen maar meer geworden. Wat als de communicatie nihil is of als een ouder de regels niet naleeft? ‘De coronacrisis vergroot alles uit.’

Beeld Fieke Ruitinga

‘Er is geen volledige lockdown in Nederland en kinderen van gescheiden ouders moeten gewoon naar hun vader of moeder kunnen, tenzij het niet in hun eigen belang is. (…) Als iedereen zich zo veel mogelijk aan de afspraken houdt en de 1,5 meter afstand tot anderen bewaart (…).’ Het is een citaat van de Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer, op de site van de Kinderombudsman.

Alleen als er gezondheidsrisico’s zijn, kan dat eventueel gevolgen hebben voor het contact tussen kinderen en ­ouders. In dat geval moeten de afspraken die ouders daarover maken in eerste plaats in het belang zijn van de kinderen, stelt de Kinderombudsvrouw. Zij wordt daarin gesteund door het Jeugd Instituut en de Vereniging van Familierechtadvocaten en scheidingsmediators (vFAS).

Dat is echter niet altijd even simpel als het lijkt.

Moeder Lotte (38) heeft gedeeld ouderschap met de ­vader van hun vijfjarige dochter. Sinds haar geboorte is er al strijd over de zorgregeling, die door Lottes ex wordt gevoerd via de rechtbank. Na vele trajecten en procedures is er door diverse instanties en de rechter een zorgregeling ­opgesteld waar beiden zich aan dienen te houden.

“Toen de coronacrisis uitbrak, besloot mijn ex dat onze dochter langer bij hem mocht blijven. Hij baseerde dat op een zelfverzonnen nieuwe regel. Na jaren van strijd ga ik er rustig mee om; ik heb geen aangifte gedaan of het meldpunt Veilig Thuis gebeld, want dat zorgt alleen maar voor meer toestanden, dat heb ik door schade en schande wel geleerd. De instanties zijn niet opgewassen tegen de vaak hoogopgeleide ouders met de beste advocaten van ­Amsterdam, die aan het schaken zijn met hun kinderen als pionnen. In plaats daarvan heb ik mijn ex een mail ­gestuurd dat ik moest constateren dat hij onze dochter niet op het door de rechter afgesproken tijdstip heeft thuisgebracht. Een uitspraak die nota bene het resultaat is van zijn eigen procedures. Daarna moest ik afwachten. Hij bracht haar pas een dag later weer terug. Sinds het begin van de lockdown gaat het elke week zo.”

“Ik probeer zo veel mogelijk uit het conflict te stappen, het zo klein mogelijk te houden. Met een kinderpsycholoog bespreek ik hoe ik het best kan omgaan met de situatie voor onze dochter. Ik heb een advocaat die altijd rustig blijft en ik zeg ook nooit iets negatiefs over de ­vader.”

Lotte is lid van een besloten steungroep voor ouders die met extreme scheidingssituaties te maken hebben: “Ook daar gaat het nu vooral over ex-partners die misbruik ­maken van de onduidelijkheid omtrent de coronamaatregelen; wettelijk vastgestelde afspraken worden opeens genegeerd met de coronacrisis als excuus. Het is een bron van ­onrust bij deze vaders en moeders.”

Band opbouwen

Alleenstaande moeder Puck (45) heeft het eenhoofdig ­ouderlijk gezag over haar zoontje van drie jaar (de vader wenste het kind niet en wilde het niet erkennen of aangeven bij de burgerlijke stand) die ze nu al drie weken thuis houdt. Ondanks de moeizame relatie heeft ze altijd getracht contact met de vader te houden, omdat ze het belangrijk vindt dat haar zoon een band met hem opbouwt.

Sinds een jaar zien vader en zoon elkaar daarom eens in de drie weken en sinds kort twee keer in de maand op ­zaterdag; dan doen ze leuke dingen samen. De vader is naar de rechtbank gestapt omdat hij zijn zoon alsnog wil erkennen en ouderlijk gezag wil. Dat zorgt voor veel stress en de coronacrisis zette alles op scherp.

Puck: “Er was net opgeroepen tot social distancing toen ik mijn zoontje op zaterdag bij zijn vader bracht. Ik wilde graag de regels omtrent het virus met hem bespreken, maar hij zei daar geen tijd voor te hebben. Later bleek dat hij onze zoon bij opa en oma in de auto had gelaten en had blootgesteld aan contact met acht personen.”

“Ik neem de coronamaatregelen heel serieus; ik laat niemand in huis, we gaan niet naar de speeltuin en ik spreek met niemand af. Ik wil nu geen enkel risico nemen en heb mij moeten beroepen op het eenhoofdig ­ouderlijk gezag om de bezoekregeling tijdelijk op te schorten, in elk geval tot de crèches weer open gaan. Hopelijk is dat na 28 april, want ik begrijp natuurlijk dat deze situatie niet leuk is. Tot die tijd kunnen ze wel met elkaar facetimen.”

“De vader heeft op mijn besluit gereageerd met een brief van zijn advocaat waarin mij wordt verweten dat ik zijn kind bij hem weghoud. In dit geval staat de gezondheid van mijn zoontje en mijzelf, als hoofdverzorger, voorop.”

“Alles wat er mis is met de communicatie tussen de ­vader en mij wordt uitvergroot door de coronacrisis. Het doet mij nog meer beseffen dat co-ouderschap of het ouderlijk gezag delen in ons geval zeker niet in het ­belang van het kind is; dat wordt een lijdensweg voor ons alledrie. Deze week beginnen we op advies van de rechter aan een mediationtraject, via de telefoon. Ik hoop dat we zo toch tot een goed omgangsplan kunnen komen, zonder dat we naar de rechtbank hoeven stappen, maar als dat toch gebeurt, ga ik zeker in beroep.”

Rechteloosheid

Scheidingscoach Pieter Vermeulen (61), tevens auteur van Een ouderschapsplan maken, onderstreept dat co-­ouderschap in veel gevallen niet per se het beste is voor een kind. “Co-ouderschap kan alleen als de ouders goed met elkaar omgaan. Bij een gespannen situatie, slechte communicatie of veel haat en nijd tussen de ouders is, ­zeker het jonge kind, gebaat bij een goede hechting en één vaste woonplek van waaruit het de wereld veilig kan exploreren. Kinderen zijn geen postpakketjes die je maar heen en weer kunt sturen.”

Met zijn mening roeit Vermeulen tegen de stroom in. “Sinds in 2008 de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding werd aangenomen, staat het ­belang van gelijkwaardig ouderschap voorop, niet het ­belang van het kind. De laatste tien jaar zie ik veel meer agressie tussen exen, ook door de snelheid van de communicatie via sociale media, whatsapp en e-mail.”

Bijna al Vermeulens cliënten hebben nu te maken met ‘coronagedoe’. “Omdat de rechtbanken nu zo goed als op slot zitten, is er sprake van een soort rechteloosheid. Moeilijke exen denken daarom dat ze opeens kunnen doen wat ze willen, omdat er toch geen rechter is die toeziet op het nakomen van reeds vastgelegde afspraken.”

Vermeulen haalt het voorbeeld aan van een vader die in besmet gebied was gaan skiën en dit niet had verteld aan zijn ex-vrouw, die er toch achterkwam. “Hij schreeuwde moord en brand toen zij hun kind vervolgens een week thuishield, uit angst voor besmetting. Hij vroeg een kort geding aan en kreeg, via de telefoon, gelijk van de rechter, terwijl het niet zo acuut was als hij deed voorkomen.”

Rust in de tent

In sommige gevallen brengen de coronamaatregelen juist rust in de tent. Zoals in het geval van Loes (42). Na een strijd van jaren kwam het via de rechter tot een zorgregeling, waarbij hun dochter om het weekend bij haar vader is en in de andere week op woensdag en donderdag. “Ik bereidde me al voor op oorlog, want hij deed de coronamaatregelen af als ‘onzin’. Tot zijn vrouw corona bleek te hebben opgelopen in Spanje en hij het zelf verstandiger vond onze dochter ook in zijn weekenden bij mij te laten. Zijn vrouw is allang weer beter, maar onze dochter is nu al de hele tijd bij mij. Ik denk dat hij geen zin heeft in het thuisonderwijs en dat het hem wel goed uitkomt. Mijn dochter vindt het heerlijk rustig dat ze niet naar haar vader hoeft, voor ons is deze crisis een blessing in disguise.

De geïnterviewde vrouwen willen niet met hun volledige naam in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden