Plus

Choreograaf Linyekula met theatrale route door de Bijlmer op het Holland Festival

Faustin Linyekula (links) verkent de route met dansers Dinozord (midden) en Yves Mwamba. Beeld Hans Smit

De Congolese danser en choreograaf Faustin Linyekula (45) presenteert zaterdag op het Holland Festival zijn Parlement Debout, een theatrale route door de Bijlmer. ‘Je moet onderhandelen met een plek.’

Een verdwaalde toerist op weg naar zijn Airbnb-adres. Zo oogt Faustin Linyekula (45), lopend met zijn rolkoffertje over een fietspad in de Bijlmer. Hij is op deze middag aan het werk, druk met de voorbereiding van zijn Parlement Debout dat zaterdag de eerste kennismaking moet worden van Amsterdam met deze Congolese danser en choreograaf als ‘associate artist’ van het Holland Festival.

Nou, de tweede kennismaking eigenlijk. Onlangs heeft hij op een avond in De Balie al verteld wat hem bezighoudt, hoe hij ondanks succes in het buitenland als danser, choreograaf en theatermaker toch altijd terug wilde naar Congo. Het is dáár waar hij de inspiratie voor zijn werk vandaan haalt. Ondanks het geweld en de onzekere politieke situatie vestigde hij zich er weer met zijn vrouw en twee kinderen. Hij zette een kunstcentrum op, Studios Kabako in Kinshasa – uit noodzaak. Linyekula: “Ik moest wel, om mijn werk te kunnen laten zien. Als er niet zoiets is, ontkom je er niet aan het zelf te realiseren.”

Studios Kabako bleek vruchtbare grond, ook voor andere makers. Zo maakte Papy Ebotani er in 2007 Parlement ­Debout, een performance, verwijzend naar de mannen op straat in Kisangani, die hardop de krant voorlezen en ­becommentariëren op de hoek van de straat bij kiosken en stalletjes, als een ‘staande volksvertegenwoordiging’, een parlement debout. Dat beeld van die mannen was in tijden van sociale media wel toe aan een update, en waarom niet in de Bijlmer?

Een balkonscène

“Faustin houdt erg van uitwisseling,” zegt Annemieke Keurentjes, theaterprogrammeur van het Holland Festival. “Het gaat hem om ontmoetingen. Overal waar hij werkt, wil hij iets toevoegen en in contact komen met de mensen die er wonen. Toen we met hem hier rondliepen was het meteen duidelijk dat hij hier iets wilde doen, maar dat was ook omdat we meteen al twee mensen uit Congo tegenkwamen! Tijdens een vorig werkbezoek van Faustin hebben we een route uitgepuzzeld. Het idee is dat op verschillende plekken een verhaal wordt verteld of muziek wordt ­gemaakt of er een performance is. En het eindigt tussen de olifantenpoten van de metrolijn bij station Ganzenhoef. Met foodtrucks en een dj.”

Een fanfare, zangers, muzikanten en storytellers. Een ­parade moet het worden van verhalen uit Amsterdam en Congo langs uiteenlopende locaties te midden van het ­lawaai van de straat – het verkeer en de voorbijgangers. Dat vereist nog enige fantasie als je Linyekula hier met zijn rolkoffertje bij het beginpunt van de route ziet, de groene stille binnentuin bij het Krimpertplein, met alleen wat passerende fietsers en een paar nieuwsgierige kinderen. Linyekula is niet alleen – hij verkent de route met de Congolese dansers Yves Mwamba en Dinozord. Zij zijn de ‘sapeurs’, de ‘Congolese mannen met stijl’ die de parade zullen begeleiden.

Beeld Hans Smit

“Yves, je moet iets verder weg en daar op dat heuveltje gaan bewegen,” geeft Linyekula zijn regieaanwijzingen. Mwamba maakt hoekige bewegingen in het gras, op het ritme dat collega Dinozord, staand op een ander heuveltje in zijn teksten legt. “Anawapi. On est où là? Where are we?” Linyekula begint met heldere stem te zingen. De concentratie is groot.

“Faustin wilde hier eigenlijk een balkonscène,” fluistert Annemieke Keurentjes. Ze wijst naar de balkonnetjes van de omliggende huizen. “We hebben brieven verspreid met de vraag: mogen we uw balkon gebruiken? Maar daar kwam nog geen reactie op. Een zangeres gaat hier zingen en daar reageren de jongens op en dan gaat de wandeling van start. Misschien lukt het nog met dat balkon.”

Vooral luisteren

Een taak voor Sharon Amritpersad, productieleider van Parlement Debout. “Ik kom zelf uit Zuidoost, heb hier op school gezeten, ken de weg. Ik vond het in het begin heel spannend om met Faustin te werken. Wat levert het op voor de buurt? Dat vraag ik me altijd af als ik voor zo’n klus benaderd word. Het gevoel van aapjes kijken, daar waak ik sterk voor. Kom je alleen de plek gebruiken of ga je ook werken met de mensen die hier wonen? Gedurende de voorbereiding ben ik er wel achter gekomen dat Faustin juist een podium wil bieden aan mensen die je normaal niet hoort. Hij heeft veel gesprekken gevoerd met organisaties die hier actief zijn, zoals Streetcornerwork.”

“Eens kijken hoe het geluid van de andere kant klinkt als daar een zangeres staat te zingen.” De drie mannen zijn verder gelopen. Faustin Linyekula loopt bij het kunstwerk Tayouken Piss van Pascale Tayou naar de overkant van het water onder het viaduct van de Groesbeekdreef. Zijn stem komt mooi galmend boven het geklater van de pissende ­figuren in het water uit. “Het is niet helemaal op intuïtie dat ik werk,” zegt hij, verder lopend langs het fietspad. “Ik doe veel voorwerk, dat is analytisch, maar als je eenmaal op de plek bent waar het moet plaatsvinden, gebeurt er iets. Daar moet je vooral luisteren. Ik kom volgeladen met informatie en onderzoek, maar met alleen dat kan ik net zo goed een artikel schrijven, je moet onderhandelen met de plek, dan kom je tot een voorstelling.”

OLYMPUS DIGITAL CAMERA PS reportage Faustin Linyekula Faustin is de man met de oranje sjaal, Dinozord de kleinere met de korte dreadlocks, Mwamba de wat langere. kosteloos Beeld Hans Smit

De vlonder langs het water verandert in een gigantisch woodblock als Linyekula, Dinozord en Mwamba met hun hakken een ritmisch patroon neerleggen. Fietsers kijken nieuwsgierig om, een gans met haar jongen zoekt even een rustiger plekje op. Linyekula voelt zich goed hier. “Normaal bestaat mijn leven uit hotel, vliegveld, theater, restaurant etc., en nu, nu ik hier een paar dagen ben, merk ik dat ik Amsterdam op een heel andere manier beleef. Er is een link tussen een deel van de stad en mij die maakt dat ik me bijna thuis voel. Al die ontmoetingen hier, dat schept een band.”

We naderen het eindpunt: De boom die alles zag, het ­monument ter nagedachtenis aan de Bijlmerramp. Linyekula: “Hier moest het eindigen. Hoe heb je de energie om door te leven na zo’n ramp als die van toen?” Hij kijkt naar de top van de boom. “Of er nu wind staat of niet, ik hoor hier altijd het ruisen van de bladeren. Dat hoort bij deze plek. Alsof het geluid ons influistert om door te gaan met leven. Ik ben geneigd te zeggen: ja, de doden willen dat we doorgaan.” De wind steekt op, hij luistert in stilte.

Faustin Linyekula, Parlement Debout, theatrale parade door Amsterdam-Zuidoost, zaterdag 1 juni, 15.00 uur, startpunt: ­binnentuin Krimpertplein

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden