PlusReportage

Cellisten van Muziek aan Bed spelen in ziekenhuizen voor de patiënten: ‘Ik ben weer voor even gelukkig’

Al 12,5 jaar spelen cellisten van de organisatie Muziek aan Bed voor patiënten in ziekenhuizen. Hun korte optredens zijn een welkome afleiding en brengen voor even luchtigheid in het leven van de patiënt. Mee langs de bedden in het BovenIJ en Antoni van Leeuwenhoek.

Hanneloes Pen
Emotionele momenten aan het bed van Hans van Lieshout (79). Cellisten Tjakina Oosting (rechts) en Willemijn Knödler van de organisatie Muziek aan Bed spelen voor hem en zijn vrouw Joke in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. Beeld Dingena Mol
Emotionele momenten aan het bed van Hans van Lieshout (79). Cellisten Tjakina Oosting (rechts) en Willemijn Knödler van de organisatie Muziek aan Bed spelen voor hem en zijn vrouw Joke in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis.Beeld Dingena Mol

Voorzichtig steekt celliste Mariëtte Laport haar hoofd om de hoek van een kamer op de verpleegafdeling in het ziekenhuis BovenIJ in Noord. Twee patiënten liggen in bed, de derde zit te puzzelen aan tafel. Of ze zin hebben in een stukje muziek, informeert Laport, een van de cellisten van Muziek aan Bed.

Het aanbod wordt enthousiast aangenomen. Verzoeknummers hebben de heren ook. Een van hen heeft wel zin in de Negende van Beethoven, een ander hoort graag een Zuid-Amerikaans nummer.

Als Laport en haar medespeler Nina Hitz de Libertango inzetten, begint een van de mannen in bed met zijn hand het ritme mee te tikken. Halverwege het nummer doet hij zijn hand voor zijn ogen en pakt een zakdoekje. Het nummer brengt mooie herinneringen aan zijn tijd in Zuid-Amerika naar boven.

Het brengen van ‘magische momenten’ door livemuziek en persoonlijke aandacht, dat is precies wat de organisatie Muziek aan Bed, die 12,5 jaar bestaat en in ziekenhuizen door het hele land optreedt, voor ogen heeft. Het korte optreden is een opkikker voor de patiënt om even uit de ziekenhuissleur te komen en een beetje afleiding te bieden. En het werkt. Als het duo de ‘Jupiter’-symfonie van Mozart speelt, neuriet patiënt Bob Tromp (78) aan tafel vrolijk mee.

Tranen over zijn wangen

De cellisten van Muziek aan Bed hebben een repertoire van zo’n vijftig nummers: van de Bolero van Ravel tot de Second Waltz, bekend van André Rieu, en van Sammy van Ramses Shaffy tot Let it be van The Beatles. Veelal beslissen ze pas aan het bed wat ze ten gehore brengen.

In de kamer van het drietal voelen de cellisten haarfijn aan welk nummer bij de 76-jarige Winston Lobo past. Als de eerste klanken van het volksliedje Ala Presi klinken, sluit de Surinaamse Lobo zijn ogen en zingt zachtjes mee. Halverwege biggelen de tranen over zijn wangen. “Dit doet me wat. Ik ben weer gaan leven,” zegt hij na afloop.

“Dit is mijn cultuur. Het doet me denken aan mijn jeugd. Ik heb al 23 jaar mijn land niet teruggezien.”

De cellistenduo’s van Muziek aan Bed, dat een team van achttien professionele cellisten heeft, begint op elke afdeling met een rondje over de gang. Lopend, met de cello in een draagband, spelen ze eerst hun ‘gangtune’: de prelude van de eerste Cellosuite van Bach die soepel overgaat in Roller Coaster van Danny Vera. Af en toe steekt een patiënt of verpleger zijn hoofd om de hoek, soms is er een armgebaar van een patiënt – ‘kom binnen’ – en wat minder vaak gaat er een deur dicht.

Mary Bos (89) gaat helemaal op in het walsje dat Mariëtte Laport (links) en Nina Hitz voor haar spelen.  Beeld Dingena Mol
Mary Bos (89) gaat helemaal op in het walsje dat Mariëtte Laport (links) en Nina Hitz voor haar spelen.Beeld Dingena Mol

In een van de eenpersoonskamers ligt de 87-jarige Ria Hesp. Op het bijzettafeltje haar medicijnen en naast haar bed staan een infuus en rollator. Waar het met haar naartoe gaat, dat weet ze niet, zegt ze. Maar de livemuziek kan ze goed gebruiken.

Waar ze van houdt? “Edith Piaf, The Beatles en Nederlandse liedjes.”

De cellisten spelen aan het voeteneinde van haar bed Piafs Padam padam. Als Laport erbij gaat zingen, doet Hesp zachtjes mee. “Dit maakt me weer gelukkig,” zegt ze.

Na de verpleegafdeling is de intensive care aan de beurt. De cellisten, getooid in rood-paarse outfit, lopen al spelend langs de kamers, die vol staan met monitoren, apparaten en infusen.

Opkikker

In een van de kamers ligt Mihai Holicov (49) aan de apparatuur. Hij is een dag eerder met een hartaanval de ic binnengebracht. De heftige gebeurtenis heeft grote impact en de familie kan wel een opkikker gebruiken.

Omdat Holicov van Portugese muziek houdt, wordt het een Frans jazzwalsje. Holicovs vrouw strijkt tijdens het nummer met haar hand over de arm van haar man. In de kamer houdt niemand het droog. “Mooi”, fluistert de stoere Holicov tegen zijn vrouw.

Niet alleen de patiënten genieten van de muziek, ook het personeel van het ziekenhuis blijft even luisteren naar de celloklanken. “Het geeft de patiënten wat extra’s, wat afleiding. Sommigen liggen hier al weken aan de monitor. Deze livemuziek draagt bij aan hun herstel en neemt even angsten weg,” zegt ic-verpleegkundige Jaimy.

“Het geeft ook een beetje luchtigheid,” zegt collega Marcel. Bang dat een patiënt te geëmotioneerd zou raken, is hij niet. “Dan horen we de belletjes wel afgaan.”

Ook voor Els van Capel (78) die een kamer verder ligt, is de muziek een welkome afleiding. Ze wacht op een katheterisatie en is daar best zenuwachtig voor. Ze houdt van Neil Diamond, wat niet op het repertoire van de cellisten staat, maar de aria Habanera uit de opera Carmen van Bizet valt ook in de smaak. Wat het bezoekje met haar doet? “Ik voelde me zo opgefokt voor de behandeling vandaag. Ik zag er enorm tegenop, nu voel ik me een stuk vrolijker.”

Samen op één cello

Als laatste spelen ze deze dag, op verzoek van een verpleegkundige, nog een nummer op de kamer van 41-jarige Marloes Wijnekus, die op een verpleegafdeling ligt. De vrouw klapt na afloop in haar handen maar door het verband van het infuus komt er geen geluid uit. Ze vertelt dat ze heel erg ziek is geweest. “Dit is een heel groot lichtpunt op mijn dag,” zegt ze geëmotioneerd.

Het BovenIJ is een van de dertig (kinder)ziekenhuizen waar Muziek aan Bed langs de bedden gaat. De cellisten hebben voor deze optredens een speciale opleiding genoten. Ze leerden de act om met z’n tweeën, zittend achter elkaar op een rijdende kruk, op één cello te spelen. Degene die vooraan zit, speelt de melodie op de twee hoge snaren, de achterste celliste speelt de baspartij op de lage snaren.

Tjakina Oosting, een van de oprichters van Muziek aan Bed, vertelt dat het effect van hun optredens op patiënten groot is. “We spelen zo’n vijf tot zeven minuten in een kamer en zien wat kunst betekent voor mensen. Kunst is een middel om het leed aan te kunnen.”

Samen met celliste Willemijn Knödler speelt ze deze ochtend in het Antoni van Leeuwenhoek, het in oncologie gespecialiseerde ziekenhuis en onderzoeksinstituut. In een van de kamers ligt de 78-jarige Josée – liever geen achternaam. Aan de wand hangen kindertekeningen en aan het bed is een zuurstoftank bevestigd. Twee verpleegkundigen die net aan een behandeling willen beginnen, gaan voor de gelegenheid in een hoek van de kamer meeluisteren.

Les feuilles mortes van Yves Montand. Kunnen jullie dat spelen? Ik hoorde het net bij het tv-programma Chansons!! Zo mooi,” vraagt Josée.

Omdat het nummer niet in het repertoire zit, wordt het Lamma Bada, een oud Arabische traditioneel lied met dezelfde melancholie als het nummer van Montand. Oosting en Knödler spelen het samen op één cello terwijl Oosting er ook nog bij zingt.

“Dit doet me zo goed,” zegt Josée. “Mijn laatste fase is aangebroken. Dat is niet gemakkelijk. Ik weet niet hoe lang het duurt, maar van zo’n vrolijk intermezzo word ik heel blij. Een onderbreking van de ziekenhuisroutine.”

Een paar deuren verder ligt de 79-jarige Hans van Lieshout. Hij heeft wel zin in een nummer van De Jantjes. Halverwege komen onverwachts zijn vrouw Joke en zoon Hans binnen. Ze schieten allen vol. Joke zou deze ochtend een hartoperatie ondergaan en had een dag eerder afscheid van haar man genomen, vertelt ze. Haar operatie werd plotseling wegens ziekte van personeel afgelast.

Als een tweede, wat rustiger nummer wordt ingezet, kruipt Joke naast haar man op bed. Na afloop van het nummer kijken ze elkaar met betraande ogen aan en geven elkaar een kus. “Onbetaalbaar is dit,” zegt Joke.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden