Plus

Buurtkastjes in Floradorp helpen tegen voedselverspilling

Een van de drie buurtkastjes in Floradorp, in de Latherusstraat. Beeld Jakob van Vliet

Hokjes langs de straat met etenswaren, vrij om uit te pakken, of iets bij te leggen. In Floradorp staan drie van dit soort buurtkastjes. ‘Ik krijg er een brok van in mijn keel.’

Sinds een tijdje staan er in Floradorp in Noord drie kleine witte kastjes op straat, in de Latherusstraat, de Heggerankweg en de Kamperfoelieweg. Wie er een blik in werpt, ziet etenswaren en levensmiddelen. Deze zijn beschikbaar voor iedereen die ze nodig heeft en het staat iedereen vrij er zelf iets in te zetten. Verspreid over Nederland staan 42 van dit soort buurtkastjes, in Amsterdam zijn dit de eerste drie.

Een van de kastjes staat voor het huis van Gerda Kooijman Lagcher (71). Ze ziet dat er dankbaar gebruik van wordt gemaakt. “Laatst stonden er mensen bij in de striemende regen. Het kastje is toen bijna helemaal leeggehaald. Die mensen hebben het echt nodig, denk ik dan. Ik krijg er een brok van in mijn keel.”

Simone van Dijk (63) heeft de kastjes naar Floradorp ­gebracht. Ze zag ze in een reclame voorbijkomen op Facebook en bedacht dat ze die kastjes eigenlijk ook graag in Noord zou willen neerzetten. Ze besloot een buurt­initiatief aan te vragen. In principe voor een kastje bij haar in de tuin, maar van de 500 euro van het buurtinitiatief konden wel drie kastjes aangeschaft worden. “Ik denk dat het heel goed is voor de buurt. Het is laagdrempelig. Iedereen kan eruit pakken wat ie wil, je hoeft niets te vragen. Dat vind ik er heel fijn aan.”

Daarom vindt Van Dijk het ook prettig dat de kastjes nú zijn geplaatst. “Het is vroeg donker, dus als mensen iets uit het kastje halen, is dat niet zo goed te zien.” Veel mensen vinden het niet prettig als de hele buurt weet dat ze het niet zo breed hebben. Op die manier behouden ze hun ­privacy. De kastjes staan 24 uur per dag open, zonder toezicht. “Mensen kunnen er ook ’s nachts spullen uit halen, als ze willen.”

Voedselverspilling tegengaan

Bang dat mensen misbruik van de buurtkastjes maken, is Van Dijk niet. “Dan had ik er überhaupt niet aan moeten beginnen. Ik wil heel graag het vertrouwen hebben dat het goed gaat, het vertrouwen houden in de mens. Als iemand dan een keer het kastje leeghaalt, zal diegene het wel hard nodig hebben. Ik ga niet bij iedereen kijken wat er thuis in de kast staat, of salarisstroken checken.”

Het buurtkastje aan de Heggerankweg. ‘Iets ruilen mag ook.’ Beeld Jakob Van Vliet

Het oorspronkelijke idee van de buurtkastjes komt van ­René J. Verhoogt (60) uit Purmerend. Bijna drie jaar geleden las hij een artikel over voedsel­verspilling. Vervolgens zag hij op Facebook een bericht over een vrouw in de ­Verenigde Staten, die naar aanleiding van de bekende boekenkastjes op straat dacht: kan dat niet met boodschappen? Verhoogt: “Dat moet ook in Nederland kunnen, dacht ik toen.”

De kastjes kunnen voor €130 worden gekocht in de webshop die Verhoogt heeft opgezet. Ze worden gemaakt in een houtwerkplaats in Purmerend, door mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt. “Ik ben erg blij met die samenwerking. Het maken van de kastjes geeft hen een aantal weken een dagbesteding.”

Betrokkenheid

Volgens Verhoogt is het vertrouwen van Van Dijk in mensen niet misplaatst. “Mensen denken vaak dat de kastjes wel gesloopt of vernield zullen worden, maar dat is nog nooit gebeurd. Ze vinden het denk ik te charmant. Het is ook gewoon een lief project.”

De vraag is natuurlijk of de kastjes in Floradorp ook gevuld zullen blijven. Buurtbewoonster Coby Huisman (80): “Het moet echt vanuit de buurt komen. Je kunt natuurlijk niet steeds extra boodschappen doen om het kastje gevuld te houden.”

Dat is ook niet de bedoeling, volgens Verhoogt. Want hoewel het bestrijden van armoede ook een doel is van de buurtkastjes, zijn ze in eerste instantie bedacht om verspilling tegen te gaan. “Eigenlijk geldt voor iedereen, arm of rijk, jong of oud, dat we van alles weggooien. Als jij dan iets in de kast zet wat je anders weggooit en dit vervolgens meegenomen wordt door iemand die het hard nodig heeft, is dat een win-winsituatie.”

Ook langs de Kamperfoe­lieweg staat een kastje. ‘Pak wat je nodig hebt, geef wat je kunt missen.’ Beeld Jakob Van Vliet

Bij de Voedselbank waren de buurtkastjes nog niet ­bekend. “Het is een goed initiatief, het getuigt van betrokkenheid van mensen. Dat is mooi, maar bij ons verdwijnt die betrokkenheid,” zegt Marie-Lou Florisson, adviseur uitgiftepunten van de Voedselbank Amsterdam. Er heerst daar een groot tekort aan houdbare artikelen, onder meer juist door goedbedoelde initiatieven: de loods is schrikbarend leeg. “Drie van die buurtkastjes zijn natuurlijk niet dé oorzaak en al die initiatieven zijn echt wel goed, maar het moet geen wildgroei worden: coördinatie is belangrijk.”

In Floradorp lijken de mensen in elk geval betrokken genoeg om goed voor hun kastjes te gaan zorgen. Kooijman Lagcher: “De school hiertegenover gaat waarschijnlijk ook meedoen, door een inzamelactie of iets dergelijks te organiseren. En een vrouw bij de Deen gaat vragen of ze een ­winkelwagentje neer kan zetten zodat mensen bij een een-plus-een-gratisactie het extra artikel hierin kunnen doneren voor de buurtkastjes.”

Solidariteit en saamhorigheid

Een kwestie van gewenning is het nu vooral. Hoe meer mensen weten van het bestaan, hoe beter ze gevuld kunnen worden. Dat lijkt de goede kant op te gaan in Noord. Teun van Dongen (59) komt vanuit de andere kant van Noord met een tas aan, gevuld met onder andere crackers, rijst, havermout, blikken erwten en blikken ananas. “Een vriendin van ons had boodschappen gewonnen. Alles wat ze niet wilde heeft ze aan ons gegeven, maar wij hebben al genoeg, dus kom ik het hierheen brengen. Ik vind het een grandioos initiatief, ik zorg wel dat die kast gevuld blijft!”

De kastjes dragen niet voor niets de naam buurtkastjes: er is ook een sociaal aspect. Het derde doel van Verhoogt is namelijk om met de kastjes de solidariteit en saamhorigheid in de buurt te vergroten. “Ik zeg er altijd bij: ‘Pak wat je nodig hebt, geef wat je kunt missen, en ruilen mag’. Dat ruilen is ook sociaal. Mensen denken dan: ik heb een blik sperziebonen, die lust ik eigenlijk niet. Als er in de kast een pot wortelen staat die ze wel lusten, ruilen ze die om.”

Floradorp heeft niet het beste imago. De buurt, waar families vaak generaties blijven wonen, is hard getroffen door de crisis en bijbehorende bezuinigingsmaatregelen. Er heerst veel armoede. Van Dijk is blij om op deze manier de wijk in een wat positiever daglicht te kunnen zetten. “Floradorp is gewoon een goede en gezellige buurt. Ik ben blij dat ik daaraan mee kan werken.” 

Werkplaatskastjes

Natuurlijk kan elk kastje een buurtkastje zijn. Een oude Ikeakast, ­bijvoorbeeld, of een omgebouwd konijnenhok. Maar mensen die een buurtkastje willen, kunnen er ook een aanschaffen via Verhoogt. Deze worden volgens een vast ontwerp gemaakt in houtwerkplaats Grip van Reakt in Purmerend. De mensen die hier werken hebben psychische problemen en proberen terug te keren naar de arbeidsmarkt.

Alle kastjes worden met de hand gemaakt, er komt geen fabriekswerk aan te pas. “Ze worden keurig gezaagd, in elkaar getimmerd, gegrond en geschuurd. Het zijn echt goede kastjes,” zegt Verhoogt. “Die samenwerking vind ik mooi.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden