PlusBeeldspraak

Broken Flowers: Ethiopische muziek luisteren ‘is goed voor het hart’

Soms worden films, boeken of platen aan je opgedrongen. Broken Flowers laat zien dat een beetje dwang in bepaalde gevallen geen kwaad kan.

Buurman Winston (Jeffrey Wright) onderzoekt het briefraadsel voor Bill Murray in Broken Flowers. Beeld Alamy Stock Photo
Buurman Winston (Jeffrey Wright) onderzoekt het briefraadsel voor Bill Murray in Broken Flowers.Beeld Alamy Stock Photo

De onrustige nacht eindigde bruut. Bij het krieken van de dag werd ik gewekt door het jakkerende geluid van een kettingzaag. Dat mag ik graag horen in een goede horrorfilm. Er is geen betere dan The Texas Chainsaw Massacre (1974), een klamme nachtmerrie waarin het gereedschap voor onsmakelijke en strafbare doeleinden wordt gebruikt. Ik zal u de smerige details besparen, dat deed regisseur Tobe Hooper ook. Het volstaat te vermelden dat de reiziger in Texas altijd een blik in de keuken dient te werpen alvorens een maaltijd te nuttigen. Je weet maar nooit.

In mijn oude stadswijk markeert het geluid van een ­kettingzaag een drama van een geheel andere orde. Ik schrok wakker en vreesde het ergste. De bange vermoedens werden bevestigd toen de kakofonie werd versterkt door het gesnerp van een houtversnipperaar. Dat kon maar een ding betekenen: hier werden bomen verwoest. Mooie, grote, geliefde bomen. Veertien stuks.

De kade waar ik vanaf mijn schrijftafel op uitkijk staat op instorten en zal geheel vernieuwd worden. Alle bomen moesten eraan geloven. Ik verkeerde lang in ontkenning, maar was gewaarschuwd: de menselijke populatie is er in de afgelopen jaren stapsgewijs per post op voorbereid. De kraaien, kauwtjes, gaaien, eksters, spechten, spreeuwen, mezen en duiven die de bomen bezochten en bewoonden, wisten van niets. Hun dag begon nog slechter dan de ­mijne. Wat te doen?

Het snellen van koppen op pagina’s van buitenlandse kranten leidde de blik van het drama aan de overkant naar de toestand in de wereld van natuur en cultuur. Er was slecht nieuws op beide fronten. In Amerika was de ivoorsnavelspecht uitgestorven verklaard, en in Addis Abeba was zanger Alèmayèhu Eshèté ter aarde besteld. De fraaie specht kende ik nog niet voor het te laat was, maar de Elvis van Ethiopië wel. Diens verscheiden op tachtigjarige leeftijd was een goede reden om zijn wildste hits uit de jaren zestig te draaien. Daar kan geen kettingzaag tegenop en ­ieder mens wordt er vrolijk van.

Ethiopische jazz

In Broken Flowers (2005) spoort de buurman van Bill Murray hem aan naar Ethiopische muziek te luisteren: “Dat is goed voor het hart.” Die buurman is een hardnekkige bemoeial maar hij heeft goede bedoelingen. Zonder hem zou de film geen plot hebben en keken we anderhalf uur naar Bill Murray die op een enorm bankstel voor zich uit staart en dutjes doet. Dat zou nog een aardige film kunnen opleveren, want staren kan Murray als de beste en regisseur Jim Jarmusch is een begenadigd minimalist en ­humorist.

Buurman Winston wordt vertolkt door Jeffrey Wright, die in de Bondfilms CIA-agent Felix Leiter speelt, maar in de tragikomedie van Jarmusch meer in zijn element is. Winston komt uit Ethiopië, heeft een goed oor voor geweldige muziek en is zo vriendelijk die voor zijn buurman op een cd’tje te branden. Bravo Winston!

Ik werd in 1986 door een luistervriend met een cassettebandje tot de Ethiopische jazz van Mahmoud Ahmed ­bekeerd. Het is een verrijking voor het leven gebleken. Winston heeft gelijk: die muziek bevordert het welzijn.

De groovy nachtclubmuziek voor de populaire zangers Alèmayèhu Eshèté en Mahmoud Ahmed werd gemaakt door Mulatu Astatke, die een sfeerverhogend muzikaal stempel op Broken Flowers drukt. Jarmusch heeft ­Winston ongetwijfeld een Ethiopisch verleden gegeven om de instrumentale muziek van Astatke in zijn film te ­gebruiken.

Hij bewees de drie Ethiopiërs daarmee een goede dienst: de film werd een succes en de muzikanten werden in de herfst van hun leven door een nieuw publiek omarmd. Er zijn luisteraars die de Ethiopische groove voortaan met het uitgestreken smoelwerk van Bill Murray associëren, zoals ik bij het gejakker van een kettingzaag altijd aan een gastronomische misdaad in Texas denk. Dat is niet erg.

Verstrikt

Murray ontvangt in Broken Flowers een anonieme brief van een mysterieuze ex, die verklaart dat hij een vol­wassen zoon heeft. Winston is gefascineerd en spoort hem aan vier exen op te zoeken om de zaak op te helderen. Dat laatste lukt niet, maar Jarmusch geeft genoeg aan­knopingspunten om het vraagstuk blijvende waarde te ­geven.

Je kunt Broken Flowers altijd herzien en weer verstrikt raken in het raadsel. Er zijn mensen die een open einde frustrerend vinden en het daarom afwijzen. Die zien Bill Murray aan het slot van de film en denken dat hij na zijn lange speurtocht met lege handen thuis is gekomen.

Maar dat klopt niet. Want Bill heeft onderweg in elke huurauto steeds dat cd’tje van Winston opgezet en waardering voor de aanzienlijke zegeningen van de Ethio­pische muziek gekregen. Dat is niet niks, dat is een verrijking voor het leven. Vooral wanneer het even tegenzit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden