Plus

Boegeroep was terecht geweest voor regie van meesterwerk Wozzeck

Er is nogal wat voor nodig de impact van Wozzeck teniet te doen, maar bij De Nationale Opera krijgt regisseur Krzysztof Warlikowski het bijna voor elkaar.

Christiopher Maltman als Wozzeck ( l) en Jason Bridges als Andres bij De Nationale Opera Beeld Ruth Walz
Christiopher Maltman als Wozzeck ( l) en Jason Bridges als Andres bij De Nationale OperaBeeld Ruth Walz

Alban Bergs eerste opera Wozzeck is een diepkervend meesterwerk. Je hebt er niet eens een enscenering bij nodig om er volkomen verpletterd door te worden, zoals bijvoorbeeld in 2016 bleek bij de concertante uitvoering in de NTR ZaterdagMatinee door het Radio Filharmonisch Orkest onder Markus Stenz.

Het was een van de hoogtepunten van het seizoen. Er is dus nogal wat voor nodig de impact van het stuk teniet te doen, maar de wonderen zijn de wereld nog niet uit: bij De Nationale Opera krijgt regisseur Krzysztof Warlikowski het bijna voor elkaar.

Dat hij zaterdagavond na de eerste van zeven opvoeringen in maart en april niet van het podium werd geblazen door een orkaan van boegeroep had vermoedelijk te maken met de wellevendheid van het publiek, dat de kinderen die in de opera zo hun best hadden gedaan geen onnodige schrik wilde aanjagen.

Beter weten
Het was trouwens al veelzeggend dat de hele zaal tijdens het slotapplaus aanvankelijk monkelend bleef zitten en pas opstond toen sopraan Eva-Maria Westbroek en dirigent Marc Albrecht het toneel betraden.

Westbroek maakte vocaal diepe indruk als Marie en haar scène aan het begin van de derde akte, waarin zij laveloos thuiskomt en zich in wanhoop tot de Heer wendt terwijl haar zoontje haar schoenen uittrekt, heeft een grote ontroerende kracht. Maar dat was het dan wel zo'n beetje wat de regie betreft.

Wat in deze Wozzeck vooral ergernis wekt, is dat Warlikowski het beter denkt te weten dan de componist. Hij laat de opera beginnen met kinderen die dansen op een Weens walsje uit een gettoblaster, gevolgd door Cubaanse salsa met een zware discobeat. Pas daarna mag Albrecht Bergs openingsmaten laten inzetten.

Aquarium
Daar begint de ergernis al. En na het eerste bedrijf last Warlikowski doodleuk een stukje slecht amateurtoneel in, door het jongetje dat het zoontje van Wozzeck speelt een tekst uit Georg Büchners toneelstuk Woyzeck te laten declameren (in het Nederlands), waarvan Berg een gedeelte gebruikt in het aangrijpende gebed van Marie.

En dan zijn er nog de gekmakende conflicten tussen libretto en enscenering. Warlikowski doet in scène twee niet aan 'een open veld' of in de slotscène aan 'een bospad bij een meertje', zoals de tekst vraagt, waardoor Wozzeck, werkzaam in een kapsalon, in de zaak opeens paddenstoelen ontwaart, wat te denken geeft over de hygiëne daar. Het ontbreken van een meertje waarin Wozzeck zal verdrinken lost de regisseur op door een aquarium het toneel op te laten duwen.

Wozzeck

Door De Nationale Opera
Gezien 18/3, Nationale Opera & Ballet
Nog te zien 21, 23, 26/3 en 4, 6, 9/4, aldaar

Muziek ****
Regie *

Ik wacht wel even tot u uitgelachen bent.

Blijven steken
Ook niet sterk: Ringel Ringel Rosenkranz wordt gezongen door een heel kinderkoor, en de slotclausjes van de kinderen komen opeens uit luidsprekers ('Du! Dein' Mutter ist tot!'), waarmee een storend afstandseffect optreedt, en waardoor ook het 'hopp hopp!' van Wozzecks en Maries verweesde zoontje, een van de hartverscheurendste momenten in de hele operageschiedenis, geen enkele indruk meer maakt.

Over het orkest en de kwalitatief voortreffelijke solisten overigens geen kwaad woord. Chris­topher Maltman (Wozzeck) zong prachtig, maar kon zijn rol van kansloze verschoppeling niet laten opbloeien. Eva-Maria Westbroek, grandioos zingend, liep er als Marie goeddeels verloren bij.

Frank van Aken als de hitsige Tambourmajor kon hier alleen vlak en bleek zijn, Willard White als de dokter was bij lange na niet de enge egomane idioot die hij moet zijn en zelfs de geweldige Marcel Beekman met zijn soepele stem en grote kolderieke talent bleef in zijn rol van de Hauptmann ergens halverwege Warlikowski's steriele en geforceerde concept steken.

Nee, het lag beslist niet aan hen dat deze Wozzeck zwaar tegenviel.

Lees ook het interview met sterrenechtpaar Eva-Maria Westbroek (sopraan) en Frank van Aken (heldentenor).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden