Plus Reportage

Bloei- & groeituin: ‘Zodra ik de tuin in kom, is de stress weg’

In de Bloei & Groei-tuin in Zuidoost kunnen vrouwen uit de buurt leren tuinieren én tot rust komen. ‘Tijdens een kruidentheemomentje vragen de bloeicoaches hoe het met je gaat.’

Iraida Lourens: ‘Zodra ik de tuin in kom, is de stress weg.’ Beeld Sem Langendijk

“Zodra ik hier binnenloop, ben ik al mijn zorgen vergeten,” zegt Emily Rosalia (21) met een glimlach, terwijl we de ­binnentuin in lopen. Zonnebloemen torenen uit boven de mozaïekjes van diverse tinten groen. Tussen elke moestuinstrook ligt een zelf gelegd tegelpaadje. In het midden staat een glazen kas met iets verderop een kruidencirkel van gestapelde stenen. De ronde tuin wordt omheind door witte appartementen met felgekleurde balkons.

We zijn in de Bloei & Groei-tuin in de wijk Venserpolder in Zuidoost, de tuin uit de documentaire De vrouwen van Venserpolder die begin april werd uitgezonden door NPO (Human). Vijfentwintig vrouwen hebben hier hun eigen moestuintje. Drie ochtenden per week is de tuin open. In het gemeenschappelijke deel kunnen ook andere ­vrouwen uit de buurt komen tuinieren.

Therapeutisch 

Rosalia wijst naar de tomatenplanten, waar groene, glimmende bollen aan hangen. “Die daarachter worden al rood,” zegt ze trots. Onder de blaadjes verschijnen enkele zongerijpte tomaten. Ook de selderij in haar tuintje doet het goed. De groene stronken steken fier uit de bodem. De jonge vrouw wijst op rode bieten, snijbiet, maïs, prei, ­wortel, ui en bonen. “Misschien een cliché, maar als je zo’n plant vanaf het zaadje hebt verzorgd, wordt hij echt je kindje.” Rosalia knielt neer bij een leeg stuk en wijst op de sprietjes die boven de grond uitsteken. “Die heb ik vorige week gezaaid. Het is spinazie.”

Emily Rosalia: ‘Met je handen in de aarde zitten heeft iets therapeutisch.’ Beeld Sem Langendijk

Rosalia kampt sinds anderhalf jaar met een burn-out en depressie. Ze liep fulltime stage voor haar studie. Al een tijdje had ze te veel hooi op haar vork genomen, vertelt ze. “En daar kwamen nog persoonlijke problemen bij. Ik kreeg tegenslag na tegenslag en het lukte me niet meer om bij te komen. Alles kostte me heel veel energie, ik was overprikkeld en op een gegeven moment lukte het me zelfs niet meer om boodschappen te doen of uit bed te komen.” ­Rosalia probeert dingen te doen die haar energie geven. “Met je handen in de aarde zitten heeft iets therapeutisch.”

Sterk blijven

De Bloei & Groei-tuin in Venserpolder werd begin vorig jaar geopend. Initiatiefneemster Ama Koranteng-Kumi (39) begon eerder in de Gaasperdam Schooltuin een zelfde soort toevluchtsoord. “Onze missie is om groene oases te creëren waar vrouwen even niet met hun dagelijkse struggle bezig zijn,” vertelt ze. “Vrouwen kunnen fysiek, sociaal en vooral mentaal kracht uit de tuin halen. Zeker vrouwen van kleur uit Zuidoost zijn vaak veel bezig om voor anderen te zorgen, zo veel dat ze zichzelf erin verliezen. Meestal staan ze aan het hoofd van het gezin. Denk aan alleenstaande moeders die geen werk hebben, of die juist te veel werk hebben om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Zij moeten altijd maar sterk blijven. Vaak gaan ze door en door. Voor dat soort vrouwen wilde ik een tuin creëren om in op te laden.”

Veel vrouwen die op de Bloei & Groei-tuinen afkomen zijn herstellende van ziekte, ze zijn eenzaam of depressief. Koranteng-Kumi: “We weten donders goed dat je met een tuintje niet al je problemen oplost, maar je hebt veerkracht nodig om met je problemen te kunnen dealen. In een ­groene oase kan je die veerkracht vinden.”

In de tuin loopt een coach rond die de vrouwen helpt met praktische kennis over tuinieren en kweken. “Dat is een nieuwe ervaring voor mij,” zegt Iraida Lourens (51), die net binnen is gelopen. Ze heeft een witgeschilderde bamboestok in haar hand, die ze als steun voor haar tomaten gaat neerzetten. Haar lange kunstnagels krullen eromheen als we ­praten. “Op Curaçao had ik een tuin, maar daar wist ik niet wat ik moest doen. Hier krijg ik te horen wat er moet gebeuren en lukt het veel beter.” Het is pas een paar maanden geleden dat Lourens bij de tuin kwam, maar ze oogstte al paprika, basilicum, selderij, prei, bonen en ­radijs.

De Surinaamse groente gomawiri, ook wel: zwarte nachtschade. Beeld Sem Langendijk

Lourens probeert alle drie de ochtenden naar de tuin te komen. Met haar twee kinderen woont ze tijdelijk bij haar nicht in. “Eigenlijk sta ik op straat,” zegt ze met een serieuze blik. “Ik probeer nu via de GGD een huis te vinden in Amsterdam. Ik hoop dat het lukt om iets hier in de buurt te krijgen.” De tuin vormt een belangrijke steun voor haar. “De meiden zijn zo gezellig,” zegt ze stralend. “Zodra ik de tuin in kom, is mijn stress weg.”

Tijdens het gezamenlijke koffiemoment om half twaalf gaat het gesprek over de appgroep, waar soms wel erg veel berichten in worden gezet. “Laatst appte iemand om half twee ’s nachts hoe ze de bieten die ze had geoogst moest klaarmaken!” giert een vrouw het uit. Haar lach galmt door de binnentuin. Lourens: “Wie gaat nou om half twee ’s nachts bieten koken?!” De twee hangen slap over de ­tafel, ze komen niet meer bij.

Het idee voor de Bloei & Groei-tuin kreeg Koranteng-­Kumi in 2015, maar het zaadje werd al in haar jeugd geplant. “Ik heb een Surinaamse moeder die verliefd werd op een Ghanese papa. In Ghana had mijn moeder een moestuin, waar ze veel plezier uit haalde. Het deed haar denken aan Suriname en ze verbouwde er ook Surinaamse groenten.” Tijdens haar master genderstudies aan de Universiteit Utrecht kwam Koranteng-Kumi veel in aanraking met vrouwen uit Zuidoost. Ze merkte de noodzaak voor een plek om even hun zorgen te vergeten.

‘Surinamers tuinieren niet’

In het begin namen mensen haar idee niet serieus. “Ik had een droom, een moestuin met sociaal-emotionele inslag. Maar mensen zeiden lachend: ‘Surinamers tuinieren niet.’ Toch zette ik door. Ik ben begonnen door zelfgemaakte ­flyers uit te delen op het Anton de Komplein. Op de open dag kwamen drie vrouwen af. Toen heb ik wel even getwijfeld of ik goed bezig was. Maar niet veel later waren er twintig deelnemers, en dat werden er dertig, veertig.”

Initiatiefnemer Ama Koranteng-Kumi kreeg in 2015 het idee voor de tuin. Beeld Sem Langendijk

Met een sigaar in haar mond begietert Melita Palm (62) haar tuintje. Palm had een hoofdrol in De vrouwen van Venserpolder en wordt ook wel de ‘moeder van de tuin’ ­genoemd. Ze heeft op straat veel leuke reacties ­gekregen van mensen die de documentaire hadden gezien, en is nog steeds uit de schuldhulpverlening. Ze woont in een appartement met uitzicht op de moestuinen. Drie keer per week is ze hier te vinden.

Palm leerde tuinieren in haar geboorteland Suriname. Ze fungeert nu als assistent-tuincoach. Met een glimlach: “Mensen komen advies vragen aan mij.” Palm werd ­binnen de academy van Bloei & Groei opgeleid om anderen te helpen tuinieren. We staan op het smalle stenen paadje tussen de planten. “Hou je van selderij?” vraagt ze. Ze buigt zich voorover en plukt een paar knalgroene stengel. Op ­slippers sloft ze even later naar de picknicktafel om een zakje te zoeken.

Kruidentheemomentje

De Bloei & Groei-tuinen onderscheiden zich van andere buurtmoestuinen doordat er ‘bloeicoaches’ aanwezig zijn. “We noemen het daarom ook wel ‘healing gardens’, zegt Koranteng-Kumi. “De bloeicoach verzorgt een ­coachingsprogramma gericht op persoonlijke groei. Wie zich ­inschrijft voor een traject, volgt allerlei workshops. Ook zijn er vaak bloeicoaches in de tuin aanwezig die tijdens een ­informeel kruidentheemomentje op een bankje vragen hoe het met je gaat.”

Op het lapje grond van Ingrid Koshie (68) staat een plastic bakje vers gerooide aardappels. Ze woelt met een metalen schepje de aarde om. Onder de mouwen van haar T-shirt met panterprint is een tatoeage te zien. “Ik hoorde via via over deze tuin. Ik was heel erg eenzaam thuis, ik had een burn-out en was depressief geworden nadat ik bij een reorganisatie mijn baan was verloren. Hier heb ik aanspraak. Ik probeer elke keer te komen, en als het niet lukt, voel ik me niet lekker. Het is gieren, brullen hier.” Ze wijst naar haar buurvrouw. “Dit zijn mijn tuinvriendinnen.”

De documentaire De vrouwen van Venserpolder is hier te ­bekijken.

Ingrid Beeld Sem Langendijk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden